III SA/Kr 187/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 października 2023 r. nr SKO.RD/4120/350/2023 w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej A. P. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Olkuskiego z dnia 13 czerwca 2023 r. orzekającej o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki [...] nr rej. [...], VIN [...]. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 78 i art. 79 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047, dalej: "p.r.d.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 31 marca 2023 r. A. P. (dalej; "skarżąca") zwróciła się o wyrejestrowanie naczepy ciężarowej [...] o numerze VIN [...], nr rej. [...] w związku z konfiskatą w dniu 19 listopada 2019 r. przez oddział Policji drogowej A. Skarżąca wniosła o wyrejestrowanie pojazdu z datą konfiskaty. Podniosła, że przez długi czas prowadzone było postępowanie sądowe, które zakończyło się wynikiem niekorzystnym dla skarżącej. Skarżąca nie ma wiedzy, czy pojazd został zutylizowany, czy sprzedany. Do wniosku skarżąca dołączyła tłumaczenie poświadczone z języka włoskiego pisma z dnia 9 maja 2018 r. dotyczącego konfiskaty pojazdu składającego się z ciągnika o numerze rejestracyjnym [...] (PL) oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...] (PL), będących własnością spółki A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O., wynika z niego, że nakaz konfiskaty uprawomocnił się 13 stycznia 2018 r. Dołączono również Protokół konfiskaty pojazdu – zajęcia administracyjnego oraz oddania pod dozór zgodnie z postanowieniem w sprawie konfiskaty wydanym przez Prefekturę G., które uprawomocniło się w dniu 13 stycznia 2018 r. Wynika z niego, że na pojeździe założono plomby i oddano do depozytu. W protokole zawarto pouczenie, że zostaje on przekazany do właściwej Prefektury w terminie 10 dni, organ poinformuje o oddaniu pojazdu do depozytu, osoba zainteresowana zostaje pouczona o tym, że po upływie 5 dni od opublikowania w przypadku nieodebrania pojazdu prawo własności pojazdu zostanie przekazane autoryzowanemu nadzorcy, który nabędzie pojazd. Postanowieniem Sądu w G. z dnia 2 maja 2021 r. odrzucono odwołanie skarżącej, w którym domagała się stwierdzenia nieważności nakazu konfiskaty. Pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. skarżąca podtrzymała wniosek o wyrejestrowanie naczepy, wskazała, że zgodnie z orzecznictwem sądowym, wydanie nakazu konfiskaty pojazdu jest wystarczające do jego wyrejestrowania. Pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. Starosta Olkuski zwrócił się do skarżącej o złożenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oświadczenia, czy skarżąca wykonała obowiązek wskazany w protokole zajęcia, czyli czy odebrała pojazd. Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżąca oświadczyła, że nigdy nie odebrała pojazdu, dołączyła dokumenty dotyczące zatrzymania administracyjnego, konfiskaty pojazdu oraz wyrok sądu administracyjnego (w języku włoskim). Pismem z dnia 16 maja 2023 r. skarżąca została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i żądań. Decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r. Starosta Olkuski orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu marki [...] nr rej. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że przesłankami wyrejestrowania pojazdu, o których mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jest wystąpienie udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany prawa własności. W niniejszej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek, ponieważ z pouczenia zawartego w protokole konfiskaty wynika, że jeśli pojazd nie zostanie odebrany przechodzi na własność autoryzowanego nadzorcy. Skarżąca oświadczyła, że nie odebrała pojazdu, a zatem należało przyjąć, że nie przysługuje jej już tytuł własności pojazdu. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że trwała i zupełna utrata pojazdu następuje tylko wtedy, gdy dojdzie do unicestwienia pojazdu i jego nieodwracalnego zniszczenia, a nie gdy dojdzie do konfiskaty mienia, podczas gdy konfiskata mienia prowadzi do trwałej i zupełnej utraty pojazdu, a tym samym wystąpiła przesłanka jego wyrejestrowania; - art. 79 ust. 1 pkt 3 p.r.d. poprzez niezastosowanie i brak uwzględnienia, że wywóz za granicę również stanowi przesłankę wyrejestrowania pojazdu. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyrejestrowanie pojazdu zgodnie z wnioskiem. Decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Olkuskiego. W uzasadnieniu organ wskazał, że skoro skarżąca nie odebrała naczepy w terminie, ani nie ma wiedzy na jej temat, nie jest możliwe wyrejestrowanie pojazdu, ponieważ przesłanką wyrejestrowania, o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. jest zachowanie prawa własności pojazdu, przy równoczesnej utracie jego posiadania. W ocenie Kolegium prawidłowo organ I instancji orzekł o odmowie wyrejestrowania pojazdu skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż trwała i zupełna utrata pojazdu następuje tylko wtedy, gdy dojdzie do unicestwienia pojazdu i jego nieodwracalnego zniszczenia, nie zaś gdy dojdzie do konfiskaty mienia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu w okolicznościach sprawy powinna prowadzić do wniosku, że konfiskata mienia również prowadzi do trwałej i zupełnej utraty pojazdu, a tym samym - wystąpiła przesłanka do jego wyrejestrowania; - art. 79 ust. 1 pkt 3 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu, że wywóz pojazdu z kraju stanowi przesłankę wyrejestrowania pojazdu, niezależnie od podstawy prawnej żądania, wskazanej przez wnioskodawcę; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, polegającym na niepoddaniu jakiejkolwiek analizie zawartego we wniosku o wyrejestrowanie pojazdu dowodu w postaci zagranicznego (włoskiego) dokumentu urzędowego wraz z tłumaczeniem przysięgłym z dnia 19 listopada 2019 roku, zgodnie z treścią którego doszło do utraty pojazdu. W oparciu podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawne przesłanki wyrejestrowania pojazdu zostały określone w art. 79 ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa odpowiednio w art. 41 rozporządzenia 167/2013, art. 46 rozporządzenia 168/2013 albo art. 51 rozporządzenia 2018/858. Zgodnie z art. 79 ust. 1a p.r.d. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek właściciela pojazdu będącego zbywcą albo nabywcą pojazdu wywożonego za granicę. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że pojazd – naczepa marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], numer nadwozia [...] został skonfiskowany przez właściwe organy włoskiej Policji na podstawie prawomocnego nakazu konfiskaty w dniu 19 listopada 2019 r. Sporną okolicznością jest natomiast, czy w sprawie zaistniały przesłanki wyrejestrowania pojazdu, o których mowa w art. 79 ust. 1 p.r.d. Na wstępie należy wskazać, że organy nie ustaliły, czy skarżąca ma status strony w postępowaniu o wyrejestrowanie pojazdu, czy zgodnie z treścią art. 79 p.r.d. może być wnioskodawcą w tym postępowaniu. Z dołączonych do akt postępowania poświadczonych tłumaczeń z języka włoskiego wynika bowiem, że pojazd stanowi własność spółki A. sp. z o.o. W aktach sprawy brak jest poza tym jakichkolwiek dokumentów pozwalających Sądowi zweryfikowanie, że skarżąca jest lub była właścicielem pojazdu. W rezultacie, w tym zakresie decyzja organu I, ani II instancji nie poddają się kontroli Sądu. Podkreślić bowiem należy, że postępowanie w sprawie wyrejestrowania pojazdu może być wszczęte wyłącznie na wniosek aktualnego właściciela pojazdu bądź byłego właściciela - w przypadku zbycia pojazdu za granicę. W rezultacie, organy powinny w pierwszej kolejności zweryfikować tę okoliczność, ponieważ w przypadku, gdyby wniosek pochodził od podmiotu nieuprawnionego w świetle art. 79 p.r.d. brak byłoby podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności należy stwierdzić, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji organy nie ustaliły, kto jest aktualnym właścicielem pojazdu. W świetle treści art. 79 ust. 1 p.r.d. jest to kluczowa okoliczność pozwalająca zdeterminować przesłankę wyrejestrowania pojazdu mogącą mieć zastosowanie w sprawie. Ustalenia dokonane przez organ, w oparciu o treść protokołu i oświadczenie skarżącej, należy uznać za niewystarczające. Pouczenie, na które powołują się organy, zwarte w protokole konfiskaty pojazdu, ma bowiem charakter warunkowy i nie da się na jego podstawie w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy rzeczywiście doszło do przejścia prawa własności pojazdu na autoryzowanego nadzorcę. Podnieść należy, że zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że oświadczenie nie może służyć udowadnianiu okoliczności spornych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r., I SA/Wa 2039/20), a ponadto powinno podlegać ocenie z uwzględnieniem całokształtu zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu dokonanie ustalenia w zakresie przejścia prawa własności pojazdu na podstawie oświadczenia strony o braku odbioru pojazdu należy uznać za niewystarczające. Z tego względu, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). Podnieść należy, że dopiero określenie aktualnego właściciela pojazdu pozwoli w sposób niebudzący wątpliwości określić mogącą znaleźć zastosowanie w sprawie materialnoprawną podstawę wyrejestrowania pojazdu. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, że wyrejestrowanie pojazdu w oparciu o przesłankę określoną w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. wymaga, aby w sprawie zaistniały dwa elementy- trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu oraz brak zmiany w zakresie prawa własności. W rezultacie, wyrejestrowanie pojazdu w oparciu o tę przesłankę, wymagałoby ustalenia, że mimo dokonanej konfiskaty pojazdu skarżąca w dalszym ciągu jest jego właścicielem. W ocenie Sądu organ powinien rozważyć również zastosowanie przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 pkt 3 p.r.d., który stanowi, że pojazd podlega wyrejestrowaniu w przypadku wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę. W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy samochód został wywieziony za granicę. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2009 r., II SA/RZ 658/08), w którym wskazano, że ustawodawca używając określenia "zbyty za granicę" miał nie tylko na myśli przeniesienie własności pojazdu w drodze umowy kupna-sprzedaży, ale również każdą utratę prawa własności, w tym także w drodze orzeczenia konfiskaty przez właściwy organu państwa obcego. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do paradoksalnej sytuacji, że skonfiskowany za granicą pojazd nie mógłby być wyrejestrowany na terenie naszego kraju, mimo że jego właściciel utracił jego własność na rzecz podmiotu zagranicznego. Za taką wykładnią przemawia również wykładnia systemowa powołanego przepisu art. 79 ust. 1 p.r.d., w sytuacji bowiem utraty faktycznego władztwa nad rzeczą połączonej z brakiem przejścia prawa własności, organ dokonuje wyrejestrowania pojazdu na podstawie punktu 5 powołanego przepisu, natomiast w sytuacji gdy dojdzie do konfiskaty pojazdu przez organy państwa obcego, połączonej z utratą prawa własności, powinien mieć zastosowanie punkt 3 art. 79 ust. 1 p.r.d., ponieważ w innym wypadku osoba, której dotyczy konfiskata pojazdu połączona z utratą prawa własności byłaby pozbawiona możliwości wyrejestrowania pojazdu. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali w pierwszej kolejności legitymację skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu, ustali w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca nadal jest właścicielem pojazdu, ewentualnie jakiemu podmiotowi przysługuje prawo własności, w tym celu może w szczególności zwrócić się do właściwych organów włoskich o informację w tym przedmiocie. Następnie w oparciu o całokształt materiału dowodowego w sprawie oceni, czy zachodzi któraś z przesłanek wyrejestrowania pojazdu, o której mowa w art. 79 ust. 1 p.r.d. i podejmie stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) zasądzając na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.