III SA/Kr 189/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora Politechniki z dnia 16 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na pierwszy rok studiów I. skargę oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. D. ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia [...] 2010 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] Politechniki odmówiła przyjęcia A. B. na I rok studiów III stopnia prowadzonych w roku akademickim 2010/11 w systemie stacjonarnym w dziedzinie nauki [...]. Organ I instancji podał, że zgodnie z zasadami określonymi w uchwale Senatu Politechniki z dnia [...] 2009 r. w sprawie zasad przyjęć na l rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów III stopnia przewidzianych do uruchomienia w roku akademickim 2010/11, podstawą przyjęcia na l rok studiów III stopnia prowadzonych w systemie stacjonarnym w dziedzinie "nauki [...]" i dyscyplinie "inżynieria [...]" w roku akademickim 2009/10 były wyniki postępowania kwalifikacyjnego uwzględniającego egzamin wstępny oraz rozmowę kwalifikacyjną. Jako powód odmowy przyjęcia A. B. na I rok studiów III stopnia prowadzonych w roku akademickim 2010/11 Komisja Rekrutacyjna wskazała brak wymaganych w toku rekrutacji dokumentów, zgodnie z protokołem [...] Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji A. B. wniósł o jej uchylenie zarzucając Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej naruszenie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołujący się stwierdził, że nie zna treści protokołu Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Nr [...], na który powołuje się organ I instancji w swojej decyzji i dlatego nie może się do niego odnieść, ale uważa, że złożył wszystkie wymagane przez Politechnikę dokumenty. A. B. jednocześnie przyznał, że złożył kserokopię dyplomu ukończenia studiów wyższych, ale wyjaśnił, że było to spowodowane tym, że ubiegał się o przyjęcia także na inne uczelnie i nie dysponował wówczas już żadnym odpisem dyplomu. Odwołujący się podniósł, że przedłożył wymagane zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza medycyny pracy. Decyzją z dnia 16 grudnia 2010 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz § 3 ust. 2 uchwały Senatu Politechniki z dnia [...] 2009 r. w sprawie zasad przyjęć na l rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów III stopnia przewidzianych do uruchomienia w roku akademickim 2010/11, Rektor Politechniki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i odmówił przyjęcia A. B. na l rok studiów III stopnia prowadzonych w dyscyplinie naukowej "Technologia [...]". Rektor Politechniki stwierdził, że w stosunku do odwołującego się nie zostały naruszone warunki i tryb rekrutacji na studia. Organ II instancji podał, że zgodnie z § 1 ust. 5 w/w uchwały Senatu Politechniki, kandydaci na studia III stopnia składają w siedzibie komisji rekrutacyjnej wybranego wydziału komplet dokumentów zawierający m.in. odpis dyplomu ukończenia studiów potwierdzający uzyskanie tytułu magistra (lub tytułu równorzędnego) bądź kserokopię dyplomu poświadczoną za zgodność z oryginałem przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną. Rektor Politechniki podał, że powodem odmownej decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej było niezłożenie przez A. B. kompletu wymaganych dokumentów, a w szczególności odpisu dyplomu ukończenia studiów, potwierdzającego uzyskanie tytułu magistra (lub tytułu równorzędnego) bądź kserokopii dyplomu poświadczonej za zgodność z oryginałem przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną. Ponadto odwołujący się przedłożył kserokopię zaświadczenia wydanego przez lekarza medycyny pracy dla Wydziału [...] Politechniki W, które nie stwierdza braku przeciwwskazań do podjęcia studiów doktoranckich na Wydziale [...] Politechniki. Z powyższą decyzją Rektora Politechniki nie zgodził się A. B. i pismem z dnia 21 stycznia 2011 r. wniósł na nią skargę domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została oparta na nieprawdziwych zarzutach i faktach, które w ogóle nie miały miejsca. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego i podniósł, że do tej pory nie przedstawiono mu treści protokołu Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Nr [...] i nie może się do niego ustosunkować. Zdaniem skarżącego, jest to niezgodne z prawem, gdyż powinien móc się zapoznać ze wszystkimi podniesionymi przeciwko niemu zarzutami. Skarżący stwierdził, że do tej pory nie otrzymał również skierowania do lekarza wystawionego przez Politechnikę, z odpowiednimi pieczątkami uczelni i osoby kierującej na te badania oraz informacją, gdzie takie badania mogą być wykonane. Skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, przedłożył zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza-specjalistę medycyny pracy. Skarżący wyjaśnił również, że ubiegał się o przyjęcie na studia także na inne uczelnie i w momencie składania podania o przyjęcie na studia na Politechnice nie dysponował żadnym odpisem dyplomu, gdyż dołączył je do dokumentów, które wcześniej złożył na tych uczelniach. Natomiast w dniu egzaminu dyplom miał przy sobie i nic nie stało na przeszkodzie, aby Komisja Rekrutacyjna się z nim zapoznała, czego jednak nie uczyniła. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012r. pełnomocnik A. B. zarzucił dodatkowo organom administracyjnym naruszenie art. 64 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zaniechaniu wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyjęcie na studia poprzez złożenie właściwych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym: "§ 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a." Ponadto – zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. – "sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach". Na wstępie rozważań tej kwestii należy zauważyć, że zgodnie z art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Zapewnia się autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie." Ustawą, o której mowa w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP jest ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), zwana dalej "ustawą o szkolnictwie wyższym" lub "ustawą" lub "u.sz.w", która przewiduje wydanie decyzji administracyjnych w sprawach ściśle w niej wymienionych. I tak w drodze decyzji administracyjnej rozstrzygane są m.in. sprawy przyjęcia na studia doktoranckie – zgodnie art. 196 ust. 1 w zw. z art. 169 ust. 7 i ust. 8 ustawy o szkolnictwie wyższym (obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Przepisy te stanowią: "Art. 196. 1. Do studiowania na studiach doktoranckich może być dopuszczona osoba, która posiada tytuł magistra lub równorzędny oraz spełnia warunki rekrutacji, ustalone przez uczelnię. Przepisy art. 169 ust. 2 i 7-10 oraz art. 170 stosuje się odpowiednio. Art. 169. (...) 7. W przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. 8. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna." Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym: "Art. 4. 1. Uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. 2. W swoich działaniach uczelnie kierują się zasadami wolności nauczania, wolności badań naukowych oraz wolności twórczości artystycznej." Z treści powyżej przytoczonego przepisu art. 4 ust. 2 omawianej ustawy wynika zakres autonomii uczelni, do którego wchodzi m.in. wolność nauczania polegająca na swobodzie – w ramach wymogów ustawowych – do decydowania o kierunkach nauczania i formach kształcenia, o których decyduje senat uczelni, zgodnie z jego ustawowymi uprawnieniami. W zakresie przyjęcia na studia doktoranckie stanowi o tym przytoczony wyżej art. 196 ust. 1 w zw. z art. 169 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, który brzmi: "Art. 169. (...) 2. Senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego." Zdaniem Sądu – autonomia szkół wyższych oznacza, że organy uczelni posiadają tzw. władztwo wewnętrzne, które – z woli ustawodawcy – pozwala na wydawanie rozstrzygnięć, nawet w formie decyzji, nie podlegających kontroli sądownictwa administracyjnego i jednocześnie pozwala na ustalanie własnych zasad obowiązujących w działalności uczelni – w ramach zakreślonych ustawą, w tym ustalenia warunków i trybu rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Tak więc warunki i tryb rekrutacji wynikające z autonomii uczelni mogą nie uwzględniać przepisu odpowiedniego do art. 64 kpa. Zdaniem Sądu - przepis tego rodzaju jest całkowicie nieprzydatny zwłaszcza w sytuacji, gdy warunki i tryb rekrutacji mają charakter konkursu, chyba, że zostałby przewidziany wprost w warunkach i trybie danej rekrutacji. Taki przepis nie został uwzględniony w uchwale Senatu Politechniki z [...] 2009 r. nr [...] w sprawie zasad przyjęć na I rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów III stopnia przewidzianych do uruchomienia w roku akademickim 2010/11 (według Biuletynu Informacji Publicznej Politechniki dostępnego w internecie). Mają rację organy Politechniki wskazując na niedopełnienie przez skarżącego zasad przyjęcia określonych w § 1 ust. 5 Załącznika do tej uchwały w związku z Załącznikiem 2 wskazanej wyżej uchwały. Zgodnie z tymi przepisami: "§ 1. 5. Kandydaci na studia III stopnia składają w siedzibie komisji rekrutacyjnej wybranego wydziału komplet dokumentów zawierający m.in.: -odpis dyplomu ukończenia studiów potwierdzający uzyskanie tytułu magistra (lub tytułu równorzędnego) bądź kserokopię dyplomu poświadczoną za zgodność z oryginałem przez wydziałową komisję rekrutacyjną, (...) Wykaz dodatkowych dokumentów wymaganych od kandydatów na poszczególne wydziały zawiera załącznik nr 2 do niniejszych zasad." Według Załącznika nr 2 do uchwały – odnośnie Wydziału [...]: "Kandydat składa komplet dokumentów rekrutacyjnych wymienionych w uchwale Senatu wraz z: - zaświadczeniem wydanym przez lekarza – specjalistę medycyny pracy o braku przeciwwskazań do podjęcia studiów w dziedzinie [...]". Załącznik nr 3 do uchwały ustanawiający harmonogram rekrutacji na studia III stopnia rozpoczynające się w semestrze zimowym roku akademickiego 2010/2011 m.in. na Wydziale [...] wskazywał na składanie dokumentów w siedzibie Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej w dniach "1.09 – 22.09.2010 r." Skarżący nie zaprzecza, że w zakreślonym przez uchwałę Senatu terminie nie złożył wymaganych dokumentów, w szczególności odpisu dyplomu ukończenia studiów potwierdzający uzyskanie tytułu magistra (lub tytułu równorzędnego) bądź kserokopię dyplomu poświadczoną za zgodność z oryginałem przez wydziałową komisję rekrutacyjną, a jedynie nieuwierzytelnioną kserokopię dyplomu. Z kolei powody niezłożenia odpisu dyplomu lub stosownie uwierzytelnionej kserokopii wyjaśnia dopiero w odwołaniu. Z uwagi jednak na ustawowe uprawnienie Senatu uczelni do ustalania warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie, wynikające z art. 196 ust. 1 w zw. z 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz na jednoznaczne brzmienie zapisów uchwały Senatu Politechniki z [...] 2009 r. nr [...] i Załączników stanowiących integralną część tej uchwały, należy uznać, że skarżący już tylko z tego powodu nie dopełnił wymogów rekrutacyjnych umożliwiających mu przejście do następnego etapu rekrutacji. Ma także rację organ odwoławczy wskazując, że skarżący nie przedłożył właściwego zaświadczenia lekarskiego, którym miało być zaświadczenie wydanym przez lekarza – specjalistę medycyny pracy o braku przeciwwskazań do podjęcia studiów w dziedzinie [...], albowiem przedłożył po pierwsze: nieuwierzytelnioną kserokopię, a nie zaświadczenie w oryginale, a po drugie: zaświadczenie przedłożone stwierdzało braku przeciwwskazań do podjęcia studiów doktoranckich nie precyzując, w jakiej dziedzinie. Należy zauważyć, że przedstawione wyżej stanowisko Sądu orzekającego znajduje poparcie w wydanym w dniu 11 maja 2011 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1350/10 (opubl. w LEX nr 795736), który stwierdził: "Wynikające z u.sz.w. i uchwały senatu warunki (przesłanki) przyjęcia na studia doktoranckie mają charakter materialnoprawny gdyż ich spełnienie lub niespełnienie stanowi podstawę decyzji w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na te studia." Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy uczelni – Politechniki wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa, a zatem Sąd, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji.