III SA/Kr 195/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 24 listopada 2023 r., nr SKO-NP-4115-243/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w decyzji z dnia 24 listopada 2023 r., nr SKO-NP-4115-243/23 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 24 maja 2023 r. o odmowie przyznania E. C. świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) oraz 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. E. C., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż., wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku tym, że sprawuje opiekę nad niepełnoprawną matką S. C., która legitymuje się orzeczeniem z dnia 23 września 2019 r., kwalifikującym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe (znaczny stopień niepełnosprawności powstał u S. C. 18 lutego 2019 r.) Na podstawie wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że niepełnosprawna S. C. jest wdową i zamieszkuje wraz z córką E. C. w części domu, drugą cześć domu zajmuje jej druga córka C. K. wraz z rodziną. Niepełnosprawna legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od 2019 r., leczy się na cukrzycę, występuje u niej otępienie starcze. Ze względu na stan zdrowia wymaga opieki i pomocy ponieważ jest leżąca, na wózek inwalidzki trzeba ją usadzić, nie sygnalizuje swoich potrzeb, nie ma z nią logicznego kontaktu, wymaga karmienia, pieluchowania, przebierania, podawania, leków posiłków, mierzenia poziomu cukru. Opiekę tę zapewnia jej córka E. C., która z tego powodu w sierpniu 2022 r. zrezygnowała z pracy. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż troje dzieci niepełnosprawnej S. C. mieszka w tej samej miejscowości, a dwoje w tym samym domu, co matka. Zatem w niniejszej sprawie istnieje możliwość zorganizowania opieki nad matką przy współudziale rodzeństwa tak, aby wnioskodawczyni nie musiała rezygnować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nadto organ l instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie spełniona została przesłanka z art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem E. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji, SKO wskazało, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki tj. S. C. powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na wywiad środowiskowy, organ II instancji ustalił, że wnioskodawczyni mieszka z niepełnosprawną matką – S. C. pod adresem R. [...], pod tym samym adresem zamieszkuje również wraz rodziną jej siostra – C. K. Wnioskodawczyni wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i sprawuje nad nią opiekę. Z tytułu sprawowania tej opieki ma przyznany na okres zasiłkowy 2022/2023 specjalny zasiłek opiekuńczy. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad ustalił, że niepełnoprawna obecnie ma 87 lata, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2019 r. z przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem 05-R tj. upośledzenie narządu ruchu, i 07- S tj. choroby układu oddechowego i krążenia, choruje na cukrzyce typu-2, występuje u niej otępienie starcze, nie jest osobą kontaktową, jest zdezorientowana co do miejsca i czasu, nie sygnalizuje swoich potrzeb, korzysta z pampersów, nie porusza się samodzielnie, jest sadzana na wózku lub leży, jest karmiona. Ze względu na stan zdrowia S. C. wymaga pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu, której udziela jej córka. Opieka ta polega na pomocy przy w utrzymaniu higieny osobistej (mycie, zmiana pampersów, opatrunków), przebieranie, podawanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, karmienie, sadzanie na wózku inwalidzkim, kładzenie do łóżka, wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem domu (pranie, sprzątanie). W oświadczeniu z dnia 12 kwietnia 2023r. E. C. podała, że obecnie nie pracuje zawodowo, nie podejmuje zatrudnienia ponieważ sprawuje opiekę nad matką, która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, jest osobą całkowicie zależną od jej pomocy i opieki. Opiekę tę sprawuje sama, a jej rodzeństwo - trzy siostry i brat w opiece tej nie współuczestniczą. W piśmie tym podała zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką. Z kolei zarówno w wywiadzie środowiskowym jak i w piśmie stanowiącym załącznik do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przedstawione zostały czynności wykonywane przez E. C. w ciągu dnia w ramach opieki nad niepełnosprawną matką ze wskazaniem jakie czynności wykonuje w poszczególnych godzinach tj. od 7 do 9 rano E. C. myje mamę w pozycji leżącej, zmienia opatrunek na odleżynach, zmienia jej pampersa, sadzają następnie na wózek, przygotowuje śniadanie, dokonuje pomiaru cukru we krwi, karmi matkę. W godzinach od 9 do 11 podaje lekarstwa, około godziny 10 kładzie matkę do łóżka, zmienia pampersa, następnie około godziny 11.15 przesadza matkę z łóżka na wózek i do 13 przygotuje obiad, podaje tabletkę na cukrzycę, w godzinach od 13 do 15 podaje obiad, lekarstwa, kładzie matkę do łóżka zmienia jej pampersa, około godziny 16 wyciąga matkę z łóżka, sadza na wózek podaje podwieczorek zmienia pampersa, dokonuje pomiaru cukru, około 18 podaje tabletkę na cukier, robi kolację, karmi matkę, w godzinach od 19 do 21 robi wieczorną toaletę, przygotowuje i podaje kolację, przebiera matkę w piżamę, zmienia pampersa. Zdaniem Kolegium, niepełnosprawna nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga opieki i pomocy. Przy czym biorąc pod uwagę to, że prócz odwołującej jest jeszcze czworo dzieci niepełnosprawnej, które w równym stopniu co ona są zobowiązane do zapewniania matce opieki, w tym córka C., która mieszka w tym samym budynku co matka, a druga córka T. mieszka w bezpośrednim sąsiedztwie i syn mieszka również w tej samej miejscowości - to w ocenie organu odwoławczego - istnieje możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną, tak aby odciążyć odwołującą, żeby nie musiała rezygnować z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobowej. Dalej Kolegium wskazało, że z wyjaśnień wnioskodawczyni zawartych w jej oświadczaniu 12 kwietnia 2023 r. oraz oświadczeń złożonych przez jej rodzeństwo wynika, że dzieci S. C., poza odwołującą, nie mogą uczestniczyć w opiece nad nią ponieważ są na emeryturze, rencie lub pracują, zajmują się wnukami: - T. F., zam. R. [...] - czyli w sąsiedztwie miejsca zmieszania matki (R. [...]) - jest na emeryturze, obecnie wyjechała do córki do Brukseli i pomaga jej w opiece nad wnukami; - C. K. zam. R. [...] - czyli mieszka w tym samym budynku co matka - nie jest w stanie się opiekować matką, bo pracuje w systemie zmianowym, a poza tym choruje na astmę; - J. C. zam. R. [...] - również mieszka w tej samej miejscowości co matka - jest na rencie, nie pracuje jest po dwóch operacjach na kręgosłup, problemy neurologicznie niedosłuch; - M. S., zam. Z. jest emerytką, opiekuje się niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Zatem, w ocenie organu II instancji, okoliczności polegającej na tym, iż osoby zobowiązane do opieki mieszkają poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, pracują i wykonywane przez nich obowiązki zawodowe w ich ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej, czy też pomoc w opiece nad wnukami (gdzie matka jest osobą w pierwszym stopniu spokrewniona i to jej w pierwszej kolejności winna być zapewniona opieka i pomoc) nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Dalej zostało zaakcentowane, że do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o tym, że w stosunku do trojga rodzeństwa E. C., zamieszkałych w R. istnieją obiektywne okoliczności (np. sytuacja rodzinna, finansowa, zdrowotna) powodujące, iż rodzeństwo odwołującej nie jest w stanie wspomóc siostrę w opiece i zadość uczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec matki w sposób pośredni. Organ odwoławczy wskazał, iż również obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Jedynie w stosunku do M. S. okoliczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dzieckiem i fakt zamieszkiwania w znacznej odległości od matki, zdaniem Kolegium, niewątpliwie powoduje iż nie jest ona w stanie sprawować bezpośredniej opieki nad matką. Przy czym jak wyżej wskazano opieka ta nie musi się odbywać w sposób bezpośredni, natomiast z oświadczenia M. S. nie wynika, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na współuczestnictwo w opiece nad matkę w sposób pośredni. Z uwagi na to, że to na dzieciach niepełnosprawnej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek zapewniania jej pomocy i opieki, a z akt jak i w odwołaniu nie zostały podane okoliczności świadczące o tym, aby w stanie faktycznym istniały obiektywne okoliczności (niepełnosprawność w stopniu znacznym, trudna sytuacja finansowa) uniemożliwiające im wspólne zabezpieczenie opieki, SKO uznało, iż na chwilę obecną w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organ II instancji wskazał też, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Podsumowując powyższe wywody oraz odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu strony, Kolegium wskazało, iż fakt posiadania przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez skarżącą tej opieki niejako automatycznie nie powodują powstania po jej stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze od powyższej decyzji SKO, profesjonalny pełnomocnik skarżącej - adwokat M. Ż. zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a ustawy, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje powyższe prawo z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką. Powyższy zarzut został rozwinięty w uzasadnieniu skargi. Nadto wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Skarżąca w swojej skardze wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie wspomnianego art. 119 pkt 2 p.p.s.a., a SKO nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Dlatego też sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Na wstępie należy wskazać, że SKO w Nowym Sączu w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten, w dacie wydania kontrolowanej decyzji mówił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z akt sprawy wynika, że skarżąca była zatrudniona na stanowisku kasjera w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 16 kwietnia 2008 r. do 19 sierpnia 2022 r. (świadectwo pracy z 22 sierpnia 2022 r.). Z orzeczenia Lekarza ZUS z 25 marca 2020 r. wynika, że S. C. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od 1 października 2019 r. S. C. legitymuje się też orzeczeniem kwalifikującym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania i Niepełnosprawności w Nowym Targu z dnia 23 września 2019 r., Nr PZO. 721. 879.2019. W orzeczeniu tym ustalono, że znaczny stopień niepełnosprawności powstał u S. C. 18 lutego 2019 r. oraz wskazano, iż nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność u niej istnieje. Z zestawienia daty rezygnacji przez skarżącą z pracy w pełnym wymiarze czasu pracy z dniem 19 sierpnia 2022 r. z datą powstania u matki skarżącej niezdolności do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 25 marca 2020 r.) - 1 października 2019 r. oraz ustalonego stopnia znacznej niepełnosprawności od 18 lutego 2019 r. (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 23 września 2019 r.) wynika, że skarżąca przez trzy i pół roku była w stanie godzić pracę z opieką nad niepełnosprawną matką. Nadto z przedłożonej przez skarżącą (reprezentowaną w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika) dokumentacji medycznej nie wynika, aby wystąpiły okoliczności znacznie pogarszające stan zdrowia matki skarżącej w dniu złożenia wniosku, uniemożliwiające podjęcie skarżącej zatrudnienia. Skoro zatem skarżąca mogła przez okres trzy i pół roku godzić pracę na pełnym etacie z opieką nad niepełnosprawną matką (niezdolną do samodzielnej egzystencji), to trudno przyjąć, że rezygnacja z tej pracy (bądź zaniechanie podjęcia aktywności zawodowej) przez skarżącą w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wynikała wyłącznie z konieczności opiekowania się chorą matką. Nie sposób więc przyjąć, że rezygnacja z ww. pracy bądź zaniechanie podjęcia aktywności zawodowej przez skarżącą w dacie złożenia wniosku (30 marca 2023 r.) wynikało wyłącznie z konieczności opiekowania się chorą matką. Wskazać należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, tym bardziej, że w tej sprawie skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem skarżąca powinna była przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA). Wszystkie dołączone do sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika wniosku dokumenty i załączniki były przedmiotem analizy organu odwoławczego, której wyniki znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzona zgodnie z art. 80 k.p.a. pozwala twierdzić, że konieczny do przyznania przedmiotowego świadczenia związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją/nie podejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad osobą niepełnosprawną nie zachodził. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Jednocześnie ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 w/w ustawy opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej (wyrok NSA z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). Posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie. Nadto orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (stanowisko, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej w skardze nie jest ani jednolite ani wyłączne, nie zostało również wyrażone w wiążącej sąd uchwale NSA) zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mającego wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, czy wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 229/23 wskazał, że "w okolicznościach niniejszej sprawy nie można pominąć również faktu, że w niedalekiej odległości od matki skarżącej ( w sąsiedniej miejscowości) mieszka jej druga córka, która - jak sama podała – sprawuje czasami opiekę nad matką. Okoliczność ta nie ma co prawda decydującego znaczenia przy ocenie istotnej w sprawie przesłanki związku przyczynowego, jednak nie pozostaje bez wpływu na tę ocenę, bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22: "Z akt sprawy wynika, że bezsprzecznie na skarżącej, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Należy jednak wskazać, że matka skarżącej ma jeszcze inne dzieci – rodzeństwo skarżącej – B.A., która pozostaje w zatrudnieniu i R. Ś., który poszukuje pracy – oboje w wieku ponad 50 lat. Zatem, nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że O. Ś. posiada oprócz skarżącej, jeszcze dwoje dorosłych dzieci, a zatem, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawną matką, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Powyższe nie oznacza, że Sąd wybiera, kto ma zapewnić matce opiekę (osobistą, czy też dzieląc się z rodzeństwem) – co podniesiono w skardze kasacyjnej – podkreśla jednak, że skarżąca nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad matką, na co słusznie wskazywano w niniejszej sprawie. Ponadto należy zaznaczyć, że w ramach systemu pomocy społecznej istnieją różne formy wsparcia osób w opiece nad ich bliskimi umożliwiające opiekunom zachowanie aktywności zawodowej, w tym pomoc w formie usług opiekuńczych." Nawiązując do kierunku wyżej opisanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłową uznać należy dokonaną przez SKO ocenę ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy, z których wynika, że troje dzieci niepełnosprawnej S. C. ma realną możliwość wspomóc skarżącą w opiece nad matką, zwłaszcza, że siostra skarżącej - C. K. mieszka w tym samym domu, co skarżąca i matka, siostra skarżącej – T. F. nieopodal, a brat – J. C. w tej samej miejscowości. Przy ocenie istnienia związku przyczynowo- skutkowego ma to tym większe znaczenie, że skarżąca pracowała na pełny etat przez trzy i pół roku od daty stwierdzenia u podopiecznej znacznego stopnia niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji, co zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego może uwiarygodniać w tym stanie faktycznym tezę o możliwościach rodzeństwa skarżącej związanych z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem. Ponadto należy powtórzyć za NSA, że w ramach systemu pomocy społecznej istnieją różne formy wsparcia osób w opiece nad ich bliskimi umożliwiające opiekunom zachowanie aktywności zawodowej, w tym pomoc w formie usług opiekuńczych (vide wyrok z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22). Nadto wskazać należy, że skarżąca reprezentowana w tej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, przedłożyła do akt sprawy tylko orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 23 września 2019 r. (ze wskazaniem przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem 05-R tj. upośledzenie narządu ruchu, i 07- S tj. choroby układu oddechowego i krążenia) oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 25 marca 2020 r., a aktach brak jakikolwiek dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia niepełnosprawnej rzutujący za zakres podejmowanych przez skarżącą czynności opiekuńczych, wskazanych w załączonych do wniosku pismach. Nie zostało zatem wykazane, że S. C. choruje na cukrzycę typu 2 i musi mieć wykonywane pomiary cukru we krwi. Opieka skarżącej polega na pomocy przy w utrzymaniu higieny osobistej (mycie, zmiana pampersów, opatrunków), przebieranie, podawanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, karmienie, sadzanie na wózku inwalidzkim, kładzenie do łóżka, wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem domu (pranie, sprzątanie, zakupy, realizacja recept). W ocenie Sądu czynności, takie jak: przygotowywanie i podanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich, pranie, sprzątanie, zakupy nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej, są to przecież czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym. Pozwala to z jednej strony przyjmować, że czynności te nie angażują specjalnie dodatkowego czasu skarżącej, skoro także jej dotyczą, z racji wspólnego zamieszkiwania z matką (por. wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21, WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21, WSA w Krakowie z 14 marca 2023r., sygn. III SA/Kr 1531/22), a z drugiej stwierdzić, że są one wykonywane także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mogą być realizowane tak przed rozpoczęciem pracy, jak też po jej zakończeniu albo w dni wolne od pracy (np. w weekendy). Podsumowując ten wątek, zgodnie powszechnym rozumieniem na prowadzenie gospodarstwa domowego składają się zazwyczaj czynności takie jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, sprzątanie mieszkania, pranie, zamawianie wizyt lekarskich oraz zakupy lekarstw. Są to czynności związane z prawidłowym funkcjonowaniem rodziny i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Mając powyższe na uwadze wyżej zaakcentowane okoliczności tej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu, zarzut podniesiony w skardze nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem ocenił zebrany materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował i zastosował ww. przepisy prawa materialnego (w tym art. 17 ust. 1 ustawy) oraz dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.