III SA/Kr 199/04

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. N. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w związku z odmową sporządzenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt. I OSK 915/06 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego postanawia: I. przyznać z sum budżetowych pozostających do dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokatowi M. N. wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w K. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, II. podwyższyć przyznaną w punkcie pierwszym postanowienia opłatę o obowiązującą stawkę 22% podatku od towarów i usług do wysokości 146,40 zł (sto czterdzieści sześć złotych 40/100) brutto. Ustanowiony dla skarżącego przez Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Krakowie (k. 80 i n.) adwokat z urzędu, wyznaczony przez organ samorządu zawodowego w osobie adwokata M. N. (zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z [...]), w skierowanym do tutejszego sądu piśmie zatytułowanym "ODMOWA SPORZĄDZENIA SKARGI O WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA" oświadczył, że nie znajduje podstaw do przygotowania i popierania skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na brak ustawowych przesłanek wznowienia. Równocześnie wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Uzasadniając swoje stanowisko i wniosek adwokat argumentuje, że będąc wyznaczonym z urzędu pełnomocnikiem winien działać w celu udzielenia stronie niezbędnej pomocy w zakresie ochrony jej praw. Jako adwokat nie jest jednak wyłącznie ślepym wykonawcą udzielonych mu przez stronę zleceń lecz jej doradcą prawnym. W trosce o dobro klienta musi mieć możność samodzielnego uznania zasadności tego, czy istnieją przesłanki do złożenia środka zaskarżenia. W przeciwnym bowiem wypadku narażałby klienta na ryzyko przegranej i poniesienia z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu (§1 rozp.) Okoliczność, że przepisy powołanego rozporządzenia milczą gdy chodzi wynagrodzenie adwokata za czynności w sprawie o wznowienie postępowania przed sądami administracyjnymi i nie regulują stawek wynagrodzenia za oświadczoną odmowę sporządzenia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministrcyjnego zdaniem orzekającego nie uzasadnia oddalenia wniosku adwokata ex machina. Należy bowiem opowiedzieć się za poglądem, że rozporządzenie nie formułuje listy numerus clausus czynności adwokata a jego przepisy powinny być interpretowane w sposób możliwie najpełniej zapewniający realizację zasad wyrażonych w ustawach na podstawie i w celu wykonania których zostały ustanowione. Stąd – co do zasady - brak jest wystarczających racji aby odmawiać adwokatowi wynagrodzenia o ile tylko ten udzielił stronie dla której został ustanowiony z urzędu pomocy prawnej, która w myśl art. 4 ustawy Prawo o adwokaturze nie wyczerpuje się w spełnionym zastępstwie procesowym ale również (a może przede wszystkim?) polega na udzielaniu porad prawnych i sporządzaniu opinii prawnych. Wskazując na to jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wynagrodzenie ze środków budżetowych Skarbu Państwa pozostających do dyspozycji sądu należy się adwokatowi ustanowionemu z urzędu nie za samą odmowę sporządzenia skargi o wznowienie postępowania (oświadczenie – przyp. RWSA) lecz wyrażenie przezeń opinii sporządzonej przy zachowaniu standardów fachowości gdzie przedstawia i wyjaśnia swoje racje oraz powody dla których nie chce, bo nie widzi szans na wdrożenie postępowania wznowieniowego. Ponieważ pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej powinien wykazać, że stosowna opinia została sporządzona i przekazana stronie. Podobnie jednak jak ma to miejsce przy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy się też opowiedzieć za dopuszczeniem możliwości by przy ustalaniu czy taka pomoc prawna została stronie udzielona sąd (i referendarz) mógł poprzestać na oświadczeniu pełnomocnika o udzieleniu pomocy prawnej stronie, zwłaszcza w tych sytuacjach gdy odpis opinii przedkłada sądowi a równocześnie z akt sprawy nie wynika by strona kwestionowała fakt udzielenia jej pomocy prawnej w tej formie (por. uzasadnienie postanowienia NSA z 22 grudnia 2004 r OZ 720/04 ONSAiWSA 05/5/93). Przenosząc to wszystko na grunt niniejszej sprawy wypada uznać, że skoro adwokat M. N. w sporządzonym przez siebie piśmie zatytułowanym "Odmowa sporządzenia skargi o wznowienie postępowania" jakie przedłożył sądowi wyraził opinię o braku podstaw na wdrożenie postępowania wznowieniowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładając swoje racje oraz powody dla których nie chce tego uczynić, okoliczności te powodują, że złożony przezeń wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu należy rozpoznać odpowiednio (§ 5 rozp.) według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków w związku ze sporządzeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tak określoną czynność adwokata należy bowiem uznać za rodzajowo najbardziej zbliżoną do opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie do §18 ust. 1 pkt. 2 powołanego rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za sporządzenie przez adwokata opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należne wynagrodzenie wynosi 50% stawki minimalnej określonej w punkcie 1 tego przepisu. W konsekwencji tego w niniejszej sprawie za sporządzoną opinię o odmowie sporządzenia skargi o wznowienie z uwagi na brak ustawowych przesłanek wznowienia adwokatowi przysługuje opłata w wysokości 120 zł. Kwota ta odpowiada 50% należnej stawki za czynności adwokackie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określonej w §18 ust. 1 pkt. 1 lit. c. wymienionego rozporządzenia. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że skoro nawet skarga o wznowienie postępowania zapoczątkowuje postępowanie, które nie jest dalszym ciągiem prawomocnie zakończonego lecz nowym postępowaniem sądowo-administracyjnym wiążącym się z poprzednim jedynie tożsamością osądzonej sprawy więc siłą faktu trudno jest mówić o prowadzeniu tej sprawy wznowieniowej w drugiej instancji w przypadku gdy adwokat nie chce w ogóle wdrożyć tego postępowania. Na mocy § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia ustalona w ten sposób opłata ulega powiększeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Ponieważ w sprawie nie występowały zawiłe kwestie prawne (§ 2 ust. 1 rozp.) nie było wystarczających podstaw do aby przyznać pełnomocnikowi podwyższone wynagrodzenie (§19 pkt. 1). Kończąc, nadmienić wypada, że orzeczeniu o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi M. N. nie sprzeciwiała się okoliczność, że w aktach sprawy brak jest dokumentu pełnomocnictwa na fakt udzielenia, którego powołuje się rzeczony. Pomijając bowiem w tym miejscu niejednolitości stanowisk gdy chodzi o potrzebę lub brak legitymowania się adwokata takim dokumentem w postępowaniu z uwagi na brzmienie art. 244 § 2 ppsa (por. post. NSA z 22 czerwca 2006 I OZ 863/06 i post. NSA z 23 czerwca 2005 II OZ 519/05 a także postan. NSA 30 maja 2005 r. OZ 1295/04 i post. NSA z 4 marca 2005 r. FZ 696/04) zwrócenia uwagi wymaga, że przepis art. 250 ppsa stanowiący podstawę orzekania o wynagrodzeniu nie wspomina o pełnomocniku strony lecz stanowi o "wyznaczonym adwokacie". Zakładając w tym względzie racjonalność ustawodawcy, który zna cały system prawny i nie zamieszcza zbędnych sformułowań uznać wypada, że był to zabieg celowy ustawodawcy o charakterze uściślającym. Tutaj na plan pierwszy wysuwa się nie rola procesowa adwokata (jego pełnomocnictwo) ile wykonywanie przezeń zawodu. Co za tym idzie przy składaniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu wystarczającym dla niego jest by w aktach zalegało postanowienie czy to sądu czy referendarza o ustanowieniu dla strony adwokata z urzędu i pismo organu samorządu zawodowego informujące o wyznaczeniu konkretnego adwokata. Te warunki w realiach niniejszej sprawy zostały spełnione. Toteż mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.