III SA/Kr 1990/14
WyrokWSA w Krakowie2015-04-29
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, była uzasadniona naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w szczególności pominięciem stron postępowania i brakiem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji rażąco naruszył przepisy postępowania, nie zapewniając udziału wszystkim stronom postępowania (właścicielom działek) oraz nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego. Te wady miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, uzasadniając zastosowanie trybu kasacyjnego.Stan faktyczny
Strona M. P. wniosła o ujawnienie nowych właścicieli działki oraz przekwalifikowanie działek z rolnych na zabudowane. Starosta częściowo uwzględnił wniosek, ale odmówił przekwalifikowania działek, wymagając przedłożenia opracowania geodezyjnego. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie stron i brak postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. P. na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala.
Pismem z 28 marca 2014 r. M. P. zwróciła się do Starosty Powiatowego o ujawnienie nowych właścicieli działki nr [...] obręb [...] G gmina W zgodnie z załączonym do wniosku odpisem księgi wieczystej [...] oraz o przekwalifikowanie działek [...] i [...] z grupy gruntów rolnych na grunty zabudowane i zurbanizowane. Strona argumentowała swój wniosek tym, że na gruntach tych nie była prowadzona żadna produkcja rolnicza ani ogrodnicza oraz że grunty te nie były one wykorzystywane do celów rolniczych.
Powyższy wniosek, w części dotyczącej zmiany właściciela działki nr [...] został zrealizowany poprzez wprowadzenie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków, o czym wnioskodawczyni została poinformowana zawiadomieniem o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z 3 lipca 2014 r.
Drugie żądanie zawarte we wniosku, dotyczące aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących przedmiotowych działek zostało rozpatrzone poprzez udzielenie negatywnej odpowiedzi pismem znak: [...] z [...] 2014 r. Starosta Powiatowy poinformował tym pismem, iż aby w operacie ewidencji gruntów i budynków dla miejscowości G dokonać wnioskowanej zmiany przekwalifikowania działek nr [...] i nr [...] oraz doprowadzenia do zgodności stanu figurującego w operacie ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym znajdującym się na gruncie, wnioskodawczyni winna przedłożyć opracowanie geodezyjne, czyli aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych oraz ujawnienia budynków, zawierające wykazy zmian gruntowych, przyjęte do powiatowego zasobu dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.
Od w/w pisma M. P. złożyła do Wojewody odwołanie, w którym zgłosiła również skargę organowi wyższego stopnia na postępowanie organu administracyjnego, nie zgodziła się z odmową uwzględnienia jej wniosku i wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku z 28 marca 2014 r. o aktualizację danych operatu ewidencyjnego dla przedmiotowych działek. Odwołująca się zarzuciła, że organ administracyjny nie załatwił sprawy bez zbędnej zwłoki, tj. w terminie określonym w art. 35 kpa, a także nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z art. 7 kpa. Odwołująca się podkreśliła również, że według niej wniosek powinien zostać rozpatrzony pozytywnie z mocy samego prawa, ponieważ w/w działki spełniały przesłanki zmiany w klasyfikacji gruntów. M. P. wskazała również, że to do zadań organu I instancji należało utrzymanie operatu ewidencji gruntów w stanie aktualności, a rejestr gruntowy dla przedmiotowych działek został przyjęty w 1979 r. i od tamtej pory nie był zmieniany. Aby stosownie zaktualizować dane w operacie ewidencji gruntów, odwołująca się wniosła o przeprowadzenie dowodu z oględzin działek [...] i [...] w celu zakwalifikowania ich do poszczególnych grup użytków gruntowych na podstawie aktualnego stanu faktycznego. Według strony, oględziny takie jednoznacznie wykluczyłyby dotychczasową błędną klasyfikację gruntów.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 8 sierpnia 2014 r. znak.: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy najpierw rozważył, czy pismo z [...] 2014 r. jest decyzją. Po dojściu do pozytywnych wniosków, organ jednocześnie stwierdził, że stronie zasadnie przysługiwało od w/w decyzji odwołanie. Jednocześnie wskazał, iż decyzja obciążona była wadami, które spowodowały konieczność jej uchylenia. Brak było bowiem uzasadnienia faktycznego i prawnego, a rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku nastąpiło bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zdaniem organu, wyjaśniony powinien być przede wszystkim faktyczny sposób użytkowania przedmiotowych działek, co umożliwiłoby prawidłowe określenie użytków gruntowych w przedmiotowych działkach. W ocenie organu odwoławczego, Starosta nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, pomijając osoby aktualnie ujawnione jako właściciele przedmiotowych działek. Tym samym organ prowadzący postępowanie uniemożliwił wszystkim stronom udział w postępowaniu, a także zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie art. 10 kpa. Brak czynnego udziału stron w postępowaniu przed organem I instancji spowodował, że postępowanie wyjaśniające obarczone było taką wadą, że zachodziła konieczność powtórzenia czynności procesowych składających się na postępowanie wyjaśniające. Pominięcie chociażby jednej ze stron postępowania doprowadziło do wadliwości rozstrzygnięcia, która mogłaby uzasadniać wznowienie postępowania w trybie nadzwyczajnym.
Organ odwoławczy podkreślił również, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien dokonać wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, uzupełnionego o niezbędne dokumenty, wyjaśnić wszystkie przedstawione kwestie budzące jakiekolwiek wątpliwości w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze art. 7 i art. 77 kpa, w tym także wątpliwości pojawiające się w związku z zarzutami strony przedstawionymi w odwołaniu. Powinien również prawidłowo ustalić krąg osób legitymujących się interesem prawnym oraz zapewnić im udział w toczącym się postępowaniu. Rezultatem przeprowadzonych czynności winna być decyzja administracyjna, zawierająca również uzasadnienie faktyczne. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 11 kpa.
Dnia 22 sierpnia 2014 r. M. P., działając na podstawie art. 111 § 1 kpa, wniosła o uzupełnienie decyzji wydanej 8 sierpnia 2014 r. znak.: [...] uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu żądania wskazała, iż ani w treści decyzji, ani w treści jej uzasadnienia nie wskazano wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a podniesionych w odwołaniu. M. P. wskazała, że skupiono się przede wszystkim na rozstrzygnięciu, iż pismo organu I instancji było decyzją administracyjną, a następnie na wadliwości tej decyzji w związku z nieprawidłowym ustaleniem kręgu stron postępowania. Nie odniesiono się natomiast do podniesionego przez wnioskodawczynię przedmiotu sprawy, czyli do zasadności przekwalifikowania działek i nie rozstrzygnięto zwłaszcza o żądaniu przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych działek w celu ustalenia możliwości zakwalifikowania ich do poszczególnych użytków gruntowych na podstawie aktualnego faktycznego sposobu ich użytkowania. M. P. powołała się na art. 78 § 1 kpa, stanowiący, iż żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Według wnioskodawczyni, faktyczny sposób użytkowania przedmiotowych działek miał znaczenie dla sprawy, więc organ II instancji powinien uwzględnić żądanie dowodowe, ewentualnie powinien je odrzucić, stosownie to uzasadniając. W w/w decyzji brakowało zaś jakiegokolwiek rozstrzygnięcia organu odwoławczego. M. P. powołała się na art. 136 kpa mówiący o tym, że organ odwoławczy mógł zlecić organowi, który wydał decyzję w I instancji, przeprowadzenie postępowania dowodowego żądanego przez stronę. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie mógłby spowodować, że podczas ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji stwierdziłby ponownie, iż wnioskodawczyni, w celu uznania żądań zawartych w jej wniosku, powinna przedstawić opinię biegłego geodety. Wnioskodawczyni podkreśliła, że m.in. po to wniosła odwołanie wraz z żądaniem przeprowadzenia dowodu z oględzin, aby organ odwoławczy jednoznacznie rozstrzygnął tę sporną kwestię dowodową. Strona podniosła także, że organ odwoławczy nie odniósł się również do kwestii, iż Starosta miał obowiązek weryfikacji i aktualizacji danych w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem wnioskodawczyni, organ odwoławczy powinien podjąć działania zmierzające do aktualizowania danych w rejestrze ewidencji gruntów, pomimo nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. M. P. zwróciła się również z prośbą o doprecyzowanie, czy uchylenie decyzji w całości oznaczało również uchylenie rozstrzygnięcia o ujawnieniu nowych właścicieli działki [...].
W odpowiedzi na w/w wniosek, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 111 § 1b kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wydał postanowienie, którym odmówił uzupełnienia decyzji z 8 sierpnia 2014 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie decyzji było kompletne i nie wymagało uzupełnienia. Natomiast uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia mogłoby nastąpić w razie, gdyby organ, wydając decyzję, która nie miała charakteru częściowego, nie orzekł o wszystkich żądaniach wnioskodawcy, albo nie zamieścił w osnowie decyzji rozstrzygnięcia, które zgodnie z przepisami szczególnymi powinien był zamieścić z urzędu. Zdaniem organu odwoławczego, stosownie do brzmienia przywołanej normy, nie było dopuszczalne uzupełnienie decyzji co do ustaleń i interpretacji przyjętych w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia, a tylko takie żądania, niedotyczące ani osnowy decyzji, ani pouczenia stron, zawarte były we wniosku z 22 sierpnia 2014 r.
W ocenie organu II instancji wniosek M. P. nie zmierzał do uzupełnienia decyzji w trybie 111 § 1 kpa, lecz jego treść, poprzez żądanie uzupełnienia rozstrzygnięcia o wskazanie organowi I instancji, jakie działania powinien on podjąć, przesądziła o merytorycznych argumentach odwołania, które skutecznie spowodowały, że organ II instancji rozpoznając to odwołanie, uchylił decyzję. Organ podkreślił, iż odczytanie żądań skarżącej jako zmierzających do zastosowania instytucji uzupełnienia uzasadnienia decyzji, wykraczało ponad unormowanie zawarte w art. 111 § 1 kpa. W związku z tym, organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia o sentencji innej niż wymienione w tym przepisie.
Odnosząc się do prośby strony dotyczącej doprecyzowania rozstrzygnięcia decyzji, w kwestii ujawnienia nowych właścicieli działki nr [...], organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzja z [...] 2014 r. dotyczyła tylko odmowy dokonania aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących przedmiotowych działek. Natomiast wniosek M. P. w zakresie zmiany właścicieli działki nr [...] został zrealizowany w trybie czynności materialno - technicznej, o czym wnioskodawczyni została poinformowana osobnym zawiadomieniem.
M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję WINGiK z 8 sierpnia 2014 r. M. P. wsparła swoją skargę dotychczas podnoszonymi argumentami, a także zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię lub/i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i jej aktów wykonawczych oraz przepisów kpa. Skarżąca powołała się na błędną interpretację art. 138 § 2 kpa. Zdaniem M. P., organ odwoławczy, działając na tej podstawie, mógł przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w przypadku, gdyby jego decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie kwestionowała naruszenia przepisów postępowania na skutek nieustalenia kręgu stron, ale to, iż brak ustalenia mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Według skarżącej, zmiana danych w rejestrze ewidencji gruntów wymagała aktualizacji, bez względu na brak ustalenia kręgu stron postępowania czy zaniechanie postępowania dowodowego. M. P. wskazała, że organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy, zgodnie z art. 138 § 2 zdanie drugie kpa. Powołując się na ten sam przepis, skarżąca podniosła, że organ odwoławczy powinien także wskazać organowi I stopnia, jakie okoliczności powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przede wszystkim należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zaskarżone odwołaniem M. P. pismo Starosty z dnia [...] 2014 r. jest decyzją administracyjną. W tej kwestii Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego a także podziela w całości argumentację przytoczoną na jego poparcie, poprzedzoną wnikliwą i prawidłową analizą treści pisma i wszystkich jego elementów. Zbędne jest więc powtórne przytaczanie argumentów przemawiających za uznaniem w/w pisma Starosty za decyzję administracyjną.
Przedmiotem skargi jest decyzja kasacyjna wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kontrola sądowa takiej decyzji polega na zbadaniu, czy zaistniały przesłanki do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale naruszono w nim przepisy proceduralne w takim stopniu, który czyni sprawę niewyjaśnioną w całości (por. wyr. WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005 r., I SA/Wa 237/05, niepubl.; wyr. NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., IV SA 208/99, niepubl.; wyr. NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., I SA 430/99, niepubl, WSA w Gliwicach z 10.10.2007r., II SA/Gl 143/07, Legalis).
Wykładając ww. przepis wskazać trzeba, że użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; niezbędne jest bowiem również wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem nieprecyzyjnym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1351/12, Lex nr 1235027). Zasada dwuinstancyjności jest jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego. Wyrażona została w art. 15 kpa, zgodnie z którym postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej – przez organ pierwszej, a następnie drugiej instancji. Konsekwentnie podkreśla się w doktrynie i jednolitym w tej kwestii orzecznictwie, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, kom. do art. 15 K. Gibowskiego, wyroki : NSA z 12listopada 1992r. V SA 721/92, ONSA nr 3-4/1992, poz. 95, WSA w Poznaniu z 20 lutego 2014r., IV SA/Po 1076/13, LEX nr 1433205, WSA w Krakowie z 4 pażdziernika 2013r. , II SQA/Kr 1025/13, LEX nr 1384877).
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu zaistniały powyższe przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji wydał bowiem swoje rozstrzygnięcie naruszając w sposób rażący przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym, to każda zatem ze stron postępowania, czyli zgodnie z regulacją wynikającą z art. 28 kpa każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek ma zagwarantowane prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Pogwałcenie zasady dwuinstancyjności stanowi rażące naruszenie prawa. Prawidłowo ustalił organ odwoławczy, że w sprawie nie brały udziału wszystkie osoby, którym przysługuje przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu, ponieważ organ pierwszej instancji pominął osoby ujawnione aktualnie jako właściciele działek nr [...] i [...] obr. G. Niewątpliwie właściciel konkretnej działki ewidencyjnej jest stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r. I OSK 666/07, niepubl.). Pominięcie przez organ pierwszej instancji aktualnych właścicieli działek objętych wnioskiem skarżącej, zawierającym żądanie aktualizacji danych ewidencyjnych uniemożliwiło tym osobom udział postępowaniu przed tym organem, co jak wskazano wyżej stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. Już ta okoliczność sama w sobie powoduje, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przy udziale wszystkich stron i umożliwienie wszystkim stronom wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w razie kwestionowania mającego zapaść rozstrzygnięcia. Wada ta stanowi o spełnieniu przesłanek do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa. W kontrolowanej sprawie konieczność wydania decyzji kasacyjnej wynika także i z tego, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, z uwzględnieniem zasad aktualizacji danych ewidencyjnych wynikających z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 434), dalej rozporządzenie egib. Zatem z powyższych przyczyn spełniona jest druga obligatoryjna przesłanka wydania decyzji kasacyjnej, tj. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie ma w tym przypadku możliwości zastosowania przez organ odwoławczy art. 136 kpa, ponieważ konieczny do wyjaśnienia sprawy zakres postępowania nie jest uzupełnieniem dowodów w rozumieniu tego przepisu, ale przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości.
Według obecnej treści zd. 2 § 2 art. 138 k.p.a. przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Według brzmienia z przed 11 kwietnia 2011 r., organ odwoławczy przekazując sprawę mógł wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Różnica więc polega na tym, że obecnie organ odwoławczy powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tak więc i obecnie organ odwoławczy nie może wiązać organu I instancji wykładnią prawa, co w konsekwencji może prowadzić do narzucenia rozstrzygnięcia. Decyzja kasacyjna więc nie może zawierać takich wskazań, które przesądzałyby o treści ponownej decyzji organu I instancji. Okoliczności które obecnie organ odwoławczy musi wskazać uchylając decyzję organu I instancji, będą miały wpływ przede wszystkim na ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem Sądu organ odwoławczy wywiązał się z tej powinności. Jak prawidłowo stwierdził WINGiK w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji nie przeprowadził w istocie postępowania dowodowego, dlatego słusznie wskazano na konieczność jego przeprowadzenia z udziałem wszystkich stron, oraz konieczność dokonania analizy materiału dowodowego, oraz jego ewentualnego uzupełnienia w kierunku wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności.
Odnośnie natomiast do żądania przeprowadzenia oględzin działek [...] i [...] i zarzutu skargi dotyczącego niewskazania przez organ odwoławczy obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu przez organ pierwszej instancji wskazać należy, że aktualizacja danych ewidencyjnych polega na wprowadzaniu udokumentowanych zmian i informacji wynikających z dokumentów żródłowych, których katalog zawierają przepisy § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 w/w rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli sądu była decyzja kasacyjna. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 kpa i wyjaśnił szczegółowo, co było przyczyną uchylenia decyzji organu pierwszej instancji a także wskazał, jak należy przeprowadzić ponownie postępowanie w sprawie. Na tym etapie postępowania i wobec uchybień postępowania pierwszoinstancyjnego brak podstaw do uwzględnienia żądania skargi dotyczącego wskazania organom na konieczność przeprowadzenia konkretnych dowodów. Odnośnie do zarzutu dotyczącego obowiązku organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków wynikającego z § 44 pkt. 6 rozporządzenia egib to wskazać należy, że okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, która jest zadaniem starosty, jest postępowaniem kompleksowym, wszczynanym jedynie z urzędu i uregulowanym w § 54 rozporządzenia egib. Natomiast wniosek skarżącej wszczął postępowanie aktualizacyjne, którego celem jest wprowadzenie do bazy danych ewidencyjnych zmian wynikających z materiałów źródłowych, o czym był mowa wyżej. Co się zaś tyczy zarzutu skargi dotyczącego niewprowadzenia przez organ danych wynikających z księgi wieczystej [...], to wskazać trzeba, że zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2013.70 j.t.), podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z katastru nieruchomości. Elementy te, tj. elementy opisu nieruchomości nie są objęte ustawowym domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa i chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Odpis z księgi wieczystej nie stanowi orzeczenia sądu wieczystoksięgowego i nie zawiera się w katalogu źródeł stanowiących podstawy aktualizacji danych ewidencyjnych, o których mowa w § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia egib.
Z powyższych przyczyn, nie stwierdzając podstaw do uznania zasadności skargi wniesionej przez M. P., na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło