III SA/Kr 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Sędzia WSA Ewa Michna Protokolant Specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2024 r., nr UP-813/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r. znak: 180000.71.645783.2024 utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 października 2024 r. nr 2101/2024 odmawiającą J. I. (dalej, jako skarżący) umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 7 sierpnia 2024 r. skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, z uwagi na trudną sytuacją finansową. Po przeprowadzonym postępowaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał ww. decyzję z 10 października 2024 r. Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Nadto skarżący nie wykazał zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Nie wykazał on jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że organ prawidłowo ustalił stan jego majątku, sytuację finansową i rodzinną. Zaznaczył, że słusznie wskazano także, że należności o których umorzenie się stara są należne i nie uległy przedawnieniu. Prawdą jest również, że zostały one zabezpieczone na nieruchomościach, których jest on właścicielem. Skarżący dodał, że na przedmiotowych nieruchomościach zabezpieczone są również należności wobec innych podmiotów. Oświadczył, że organ nie przeprowadził jednak wnikliwie postępowania dowodowego dotyczącego jego sytuacji materialnej i nie wziął pod uwagę między innymi kosztów utrzymania domu o pow. 400 m2. Skarżący wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż uważa, że są osoby samotne, którym taka pomoc jest bardziej potrzebna. Podniósł, że organ proponując układ ratalny nie wziął pod uwagę jego wieku i wysokości zadłużenia, co wiązałoby się ze spłatą zadłużenia przez kilkadziesiąt lat. W ocenie skarżącego nie jest prawidłowe powoływanie się na toczące się wobec niego postępowanie egzekucyjne. Zaznaczył, że kilkukrotne próby zlicytowania jego nieruchomości, z uwagi na brak chętnych, okazywały się bezskuteczne. Dodał, że organ nie wskazał ile musiałby żyć aby spłacić dług zwłaszcza, że aktualnie jego świadczenie emerytalne jest zajęte przez komornika. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wyniku rozpatrzenia ww. wniosku oraz dokonania analizy zgormadzonego materiału dowodowego wydał powyższą decyzję z dnia 10 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, w tym na przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wyjaśnił, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy – Prawo upadłościowe; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nie zachodzi, skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku, ponieważ pobiera on świadczenie emerytalne, jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowych; posiada następców prawnych - dwóch synów - zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, muszą wystąpić łącznie - wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki. Organ wskazał dalej, że przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie zachodzi również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie prowadzi postępowanie egzekucyjne ze świadczenia; ze świadczenia potrącana jest kwota na rzecz Urzędu Skarbowego w B.; skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowych, na których ZUS wpisem do hipoteki zabezpieczył należności z tytułu składek; postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Organ wyjaśnił, że powoływanie się przez skarżącego na wpisy do hipoteki innych wierzycieli nie jest przesłanką do umorzenia należności z tytułu składek. Ustawa o s.u.s. stanowi, że przedawnieniu nie ulegają należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Trybunat Konstytucyjny w wyroku z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 2/18 orzekł, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Prezes ZUS podkreślił, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. W związku z powyższym brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wyjaśnił jednak, że zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonując w niniejszej sprawie ustalenia wystąpienia przesłanek umorzenia określonych w ww. rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ wskazał, że co wynika z oświadczenia skarżącego, prowadzi on czteroosobowe gospodarstwo domowe z synem, synową i wnuczką. Syn skarżącego od 1 września 2024 r. jest zatrudniony w T. z podstawą wynagrodzenia za wrzesień 2024 r. i październik 2024 r. w wysokości 4 300,00 zł brutto, tj. 3 261,53 zł netto. Synowa od 2 września 2023 r. jest zatrudniona w "A." K. SJ. i z tego tytułu osiągnęła dochód za sierpień 2024 r. 8 018,32 zł brutto, tj. 5 796,30 zł netto, za wrzesień 2024 r. 8 530,26 zł brutto, tj. 6 145,30 zł netto, za październik 2024 r. 7 277,15 zł brutto, tj. 5 291,30 zł netto. Średniomiesięczny dochód wynosi 5 744,30 zł. Aktualny budżet wspólnego gospodarstwa domowego, na który składają się świadczenie emerytalne, wynagrodzenie syna oraz synowej, wynosi łącznie 11 765,58 zł. Jak podkreślił organ, zadaniem regulacji zawartej w art 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia, jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że jej podstawowe potrzeby będą zaspokojone. Minimum socjalne ustalone na podstawie danych GUS z 20 października 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w II kwartale 2024 r, dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wyniosło 1789,05 zł, a dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 4.870,72 zł (łącznie 6659,77 zł), tym samym dochód w czteroosobowym gospodarstwie skarżącego jest wyższy od ww. minimum socjalnego. Prezes ZUS wskazał dalej, że z oświadczenia skarżącego wynika także, że z tytułu czynszu i opłat eksploatacyjnych ponosi on comiesięczne wydatki w łącznej wysokości 1 673,22 zł. Ponadto wykazał miesięczne koszty wyżywienia w kwocie 1086,53 zł. Do akt sprawy przedłożył on decyzję z 1 lutego 2024 r. Burmistrza Miasta B. w sprawie podatku od nieruchomości za 2024 r. na kwotę 844,00 zł płatnego w 4 ratach po 211,00 zł oraz potwierdzenia wpłat podatku z 11 marca 2024 r. i 14 maja 2024 r. w kwocie 211,00 zł. Umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych (Internet) zawartą 1 grudnia 2013 r. na kwotę 89,00 zł. Zawiadomienie z 22 grudnia 2023 r. o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2024 r. na kwotę 35,00 zł miesięcznie od osoby oraz dowody wpłat z 11 stycznia 2024 r. na kwotę 106,50 zł (za 1,2,3/2024), z 11 kwietnia 2024 r. na kwotę 106,50 zł (za 4,5,6/2024), z 17 lipca 2024 r. na kwotę 106,50 zł (za 7,8,9/2024). Fakturę VAT z 26 lipca 2024 r. z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. za okres od 22 maja 2024 r. do 23 lipca 2024 r. na kwotę 195,86 zł. Ponaglenie do zapłaty z 28 czerwca 2024 r. z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. na kwotę 508,59 zł. Ponadto przedłożył osiem faktur z Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w B. z 2022 r. i 2023 r., które zostały opłacone. W aktach sprawy znajduje się również zestawienie opłat z T. za okres od 24 stycznia 2023 r. do 16 lipca 2024 r. na łączną kwotę 4 576,01 zł, co daje miesięcznie kwotę 240,84 zł. Organ wyjaśnił, że z dokonanych ustaleń wynika, że miesięczne stałe opłaty skarżącego to prąd, Internet i odpady komunalne, co daje kwotę 364,84 zł. Pozostałe opłaty, tj. podatek od nieruchomości zabudowanych oraz woda i ścieki opłacane są kwartalnie i jak wynika z przedłożonych faktur są to kwoty 195,86 zł i 211,00 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że mieszka i prowadzi gospodarstwo wspólnie z synem i jego rodziną, którzy jak należy domniemywać partycypują w kosztach utrzymania. Poinformował także, że posiada liczne zadłużenie z tytułu kredytów, w bankach, u osób fizycznych i w instytucjach, które są spłacane w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze powyższe organ podniósł, że fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należnych składek. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod egzekucji zobowiązań, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, jednocześnie skarżący nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Obowiązek zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów u.s.u.s., a zobowiązania cywilnoprawne skarżący zaciągał świadomie, biorąc pod uwagę swoje możliwości finansowej i licząc się z możliwymi ich negatywnymi konsekwencjami. Organ podkreślił, że w sytuacji skarżącego nie znajduje przesłanek do uznania, że występuje zagrożenie egzystencji i ubóstwo. ZUS odmawiając umorzenia uznał, że skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, które stanowi stałe źródło dochodu. Ponadto jest on współwłaścicielem nieruchomości, które w przypadku ewentualnej sprzedaży będą stanowić źródło dochodu. Z uwagi na trwające postępowanie egzekucyjne Zakład Ubezpieczeń Społecznych uważa, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Organ podniósł, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Prezes ZUS wyjaśnił, że działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, dlatego przesłanka § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie. Do akt sprawy skarżący przedłożył dwie recepty oraz informacje dla lekarza prowadzącego z 21 września 2023 r. z rozpoznaniem następstwa zawału mózgu, miażdżycy innych tętnic. Organ odnoszą się do tego uznał, że wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla skarżącego w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Otrzymuje on świadczenie emerytalne, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia. Nie udokumentował nadto, że sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny. Organ podkreślił, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można z całą pewnością stwierdzić. W przypadku gdy mimo istnienia choroby skarżący uzyskuje dochód, wspomniana podstawa umorzenia nie ma zastosowania. W sprawie skarżącego przesłanka umorzenia należności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zachodzi. W konsekwencji powyższego, biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy, Prezes ZUS nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z 10 października 2024 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu składek ZUS; - zasady swobodnej oceny dowodów w szczególności pominięcie w sprawie szczególnych okoliczności takich jak wysokość aktualnego jego zadłużenia i możliwości finansowe na zaspokojenie wierzycieli oraz niepełną i subiektywną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; - zasady zaufania obywateli do organów państwa; - oraz niepełne i niedostatecznie wnikliwe odniesienie się do rozpatrywanego stanu faktycznego i prawnego, polegające w szczególności na braku pełnego i wyczerpującego rozpatrzenia argumentów podniesionych przez niego na całym etapie postępowania. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których skarżący wnosił, dotyczyły okresu od września 2010 r. do lipca 2015 r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustaleń tych dokonuje się niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje. Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) Postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS w Tarnowie z dnia 22 grudnia 2016 r. postępowanie egzekucyjne zostało zwieszone w związku z zawartym układem ratalnym. Obecnie należności za okres od września 2014 r. do października 2015 r. objęte są umową ratalną nr [...] z dnia 21 grudnia 2016 r.(oraz aneksem nr 2 z dnia 7 sierpnia 2023 r.) W związku z powyższym należy uznać, że należności objęte wnioskiem skarżącej o umorzenie nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ był więc uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek. W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu swojej decyzji organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tą w pełni podziela. Oczywistym jest i nie wymaga głębszego uzasadnienia, że nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., tj. śmierć skarżącego. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. Bez wątpienia nie ziściła się również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Skarżący co prawda zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej jednak nie wystąpiła przesłanka braku majątku, z którego obecnie można egzekwować należności. Brak jest również dokumentów wskazujących, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Nie ogłoszono też upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Z akt sprawy nie wynika, aby takie postępowania w ogóle się toczyły. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4, 4b i 4c u.s.u.s. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie ulega wątpliwości, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Ani bowiem naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Za niezasadny należy zatem uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.s.u.s. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił również, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia z uwagi na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Skarżący nie wykazał bowiem, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazał też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Jak to już bowiem powyżej wskazano, skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej - aktualnie pobiera emeryturę. Organ prawidłowo też wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została wykazana przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wyjaśnić należy, że okoliczności wymienione w tym przepisie muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć należy, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest emerytem, w trakcie postępowania administracyjnego oświadczył, że prowadzi wraz ze swoim synem i jego rodziną wspólne gospodarstwo domowe, a na ich dochód składa się świadczenie emerytalne skarżącego w kwocie 4.554,17 zł (netto 3.898,29 zł, z którego co miesiąc dokonywane są potrącenia na rzecz Urzędu Skarbowego w B. w kwocie 1.138,54 zł). Syn skarżącego od 1 września 2024 r. jest zatrudniony w T. z podstawą wynagrodzenia za miesiące wrzesień i październik 2024 r. w wysokości 4 300,00 zł brutto, tj. 3.261,53 zł netto. Synowa od 2 września 2023 r. jest zatrudniona w "A." K. SJ. i z tego tytułu osiągnęła dochód za sierpień 2024 r. 8.018,32 zł brutto, tj. 5 796,30 zł netto, za wrzesień 2024 r. 8 530,26 zł brutto, tj. 6 145,30 zł netto, za październik 2024 r. 7 277,15 zł brutto, tj. 5 291,30 zł netto. Średniomiesięczny dochód wynosi 5.744,30 zł. Aktualny budżet wspólnego gospodarstwa domowego, na który składają się świadczenie emerytalne skarżącego, wynagrodzenie syna oraz synowej, wyniosło łącznie 11.765,58 zł. Tymczasem minimum socjalne ustalone na podstawie danych GUS z dnia 20 października 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w II kwartale 2024 r, dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wyniosło 1789,05 zł, a dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosił 4.870,72 zł (łącznie 6659,77 zł). Zatem dochód w czteroosobowym gospodarstwie skarżącego był wyższy od ww. minimum socjalnego. Organ uwzględnił również wydatki skarżącego z tytułu czynszu i opłat eksploatacyjnych w łącznej kwocie 1.673,22 zł, koszty wyżywienia w kwocie 1086,53 zł, jak również inne koszty utrzymania: Internet, prąd, opłaty za odpady komunalne – łącznie 364,84 zł miesięcznie, jak również kwartalne opłaty za wodę 195,86 oraz podatek od nieruchomości 211 zł. Organ zwrócił uwagę na fakt, że skarżący mieszka z synem i jego rodziną, którzy z pewnością partycypują w kosztach utrzymania domu. Organ uwzględnił także liczne zobowiązania pieniężne, które skarżący posiada wobec innych wierzycieli tj.: 98.287 zł z tytułu podatków oraz kwoty 1.914 zł i 10.940 zł z tytułu zaciągniętych w 2007 r. i 2010 r. kredytów w bankach, jak również zadłużenie u osób fizycznych 10.020 zł. Jednocześnie organ uwzględnił, że ze świadczenia emerytalnego skarżącego prowadzona jest egzekucja zadłużenia w kwocie 1.138,54 zł miesięcznie, a także fakt, że skarżący jest współwłaścicielem domu o pow. 423,70 m2, o wartości ok. 1.700.000 zł, jednak próby sprzedaży tej nieruchomości na licytacji dotychczas okazały się nieskuteczne. Organ uwzględnił również stan zdrowia skarżącego, który przebył zawał mózgu, jednak obecnie, jak oświadczył czuje się w miarę dobrze, leczy się dietą, spacerami i jazdą na rowerze. W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2025 r. skarżący sprecyzował, że prowadzi oddalane od rodziny syna gospodarstwo domowe oraz, że syn obecnie nie pracuje, jednak należy podkreślić, że Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, zatem fakt późniejszej utraty pracy przez syna może stanowić podstawę do złożenia nowego wniosku przez skarżącego do organu. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Stan faktyczny sprawy, będący podstawą rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości. Organ ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.). W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.