III SA/Kr 201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na czynność materialno-techniczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania pisma Z. Ś. z dnia 8 grudnia 2013 r. postanawia: oddalić wniosek W dniu 14 stycznia 2014 r. Z. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę "na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 07.01.2014 r". Zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie wskazując, że pismo z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] nie jest decyzją administracyjną, lecz informacją. Kolegium podniosło, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia skargi na informację. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z. Ś. jako niedopuszczalną uznając, że przedmiotem zaskarżenia była czynność materialno-techniczna nie podlegająca zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu dnia 14 kwietnia 2014 r. Z. Ś. złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. oddalił wniosek skarżącego. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł dnia 16 czerwca 2014 r. pismo z wnioskiem o wyznaczenie pełnomocnika z T do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2014 r. skarżący został wezwany o uzupełnienie braków formalnych pisma z dnia 16 czerwca 2014 r. Skarżący wskazał w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 7 lipcu 2014 r., że jest to wniosek o adwokata z T. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przekazał wniosek sądowi do rozpoznania w trybie art. 247 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 1 września 2014 r. sygn. III SA/Kr 201/14 oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie, wskazując, że po uprzednim odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd nie może na podstawie art. 247 P.p.s.a. odmówić przyznania stronie prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi. Nakazał ocenę wniosku skarżącego w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., albowiem oddalenie wniosku może w tym stanie rzeczy nastąpić tylko przy braku tych przesłanek. W wykonaniu wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 31 października 2014 r. przesłano Z. Ś. formularza "PPF" oraz wezwano o uzupełnienie wniosku z dnia 16 czerwca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: - wyjaśnienie, jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon, RTV i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków, - wyjaśnienie, czy skarżący ma problemy z regulowaniem tych należności oraz ewentualne okazanie stosownych wezwań, monitów, upomnień, nakazów etc., - wyjaśnienie, czy skarżący i małżonka są zarejestrowani jako osoby bezrobotne i czy z tego tytułu są uprawnieni do zasiłku oraz przedstawienie na tę okoliczność stosownych zaświadczeń z urzędu pracy, - wyjaśnienie, czy skarżący bądź ktokolwiek z domowników korzysta ze wsparcia pomocy społecznej i przedstawienie na tę okoliczność stosownych decyzji, - przedłożenie spisu miesięcznych wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącego na utrzymanie (wyżywienie, ewentualne leczenie, środki czystości, itp.). W odpowiedzi skarżący złożył wypełniony wniosek "PPF", w którym ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z T. Z formularza wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trzema córkami, posiada lokal 41 m2. Nikt w rodzinie nie posiada majątku, oszczędności, przedmiotów wartościowych ani dochodów. W rubryce dochody skarżący napisał "nie przyznali żadnych pieniędzy z mopsu ". Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący wskazał, że "obciążenia miesięcznych opłat wynosi 0 złotych. Są problemy z uregulowaniem tych należności..." Skarżący nie jest zarejestrowany w PUP, żona tak. Podniósł, że spis miesięcznych wydatków nie jest rejestrowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpoznanie, zatem ponowne wniosku skarżącego z dnia 16 czerwca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy, jako kolejnego wniosku, winno nastąpić w kontekście art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, lub nawet prawomocne, z uwzględnieniem przepisów materialnych stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny, obiektywny i rzeczywisty aktualnej sytuacji materialnej i braku możliwości poniesienia kosztów. Skarżący, bowiem poczynając od pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez sprzeciw, kolejny wniosek, zażalenie na postanowienie z dnia 1 września 2014 r., konsekwentnie: nie wyjaśnia jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, telefon, RTV i nie przedstawia na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków, nie wyjaśnia czy małżonka jako zarejestrowana osoba bezrobotna jest z tego tytułu uprawniona do zasiłku, nie przedkłada spisu miesięcznych wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącego na utrzymanie (wyżywienie, ewentualne leczenie, środki czystości, itp.), co nie pozwala na prawidłowe zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Sąd w sprawie, wobec nieuczynienia zadość przez skarżącego wezwaniom opartym na art. 255 P.p.s.a., uniemożliwił zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej i stwierdzenie zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2. Z porównania oświadczeń skarżącego zawartych w formularzach "PPF" z dnia 2 lutego 2014 r., który był przedmiotem oceny sądu w prawomocnym postanowieniu z dnia 15 maja 2014 r. oddalającym wniosek, oraz formularza "PPF" z dnia 18 listopada 2014 r., który jest przedmiotem oceny w niniejszym postanowieniu, wynika jednoznacznie, że nie wystąpiła zmiana okoliczności sprawy. Brak zatem przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o prawo pomocy. Jednocześnie należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205; postanowienie NSA z 4 czerwca 2013 r., II GZ 260/13). Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też mając powyższe na względzie, Sąd oceniając wniosek skarżącego w świetle przesłanek art. 246 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, uznając że brak jest w sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy zawartych w tym przepisie.