III SA/Kr 202/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że brak jest osób z którymi pozostawałaby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidoczniła, że w jego skład wchodzi połowa domu o powierzchni 216 m2 oraz 48 metrowe mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1320 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że przy niskich dochodach ponosi wysokie koszty utrzymania. Stąd nie stać jej na ustanowienie radcy prawnego, którego potrzebę udziału widzi w swej sprawie. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń wyjaśniła przedkładając poprzez swoją pełnomocnik kopie zawiadomień o dokonanych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla nieruchomości składającej się z działki nr [...] położonej R. W. o pow. 10 arów 86 m2, oraz zawiadomienia RSM "A" w K. K. o wysokości opłat, że na majątek skarżącej składa się oprócz 48 metrowego mieszkania przy ul. [...] w K. udział wynoszący ½ opisanej wyżej nieruchomości do którego tytuł posiada na podstawie umowy darowizny jaką jej matka poczyniła dla niej i brata. Udział skarżącej obciążony został ustanowionym na rzecz matki skarżącej prawem użytkowania ½ części opisanej działki wraz z zabudowaniami. Z kopii wzmiankowanego wyżej zawiadomienia o wysokości opłat wynika, że za mieszkanie skarżąca obowiązana jest od dnia 1 maja 2008 r. wnosić do spółdzielni mieszkaniowej 298,11 zł miesięcznie. W opłacie tej zawierają się jednak także wydatki eksploatacyjne, za domofon, ścieki, wodę, wywóz śmieci, pakiet radiowo-telewizyjny, CO. Za gaz zapłaciła ostatnio w czerwcu 213,91 zł (dowód: odcinek). Skarżąca nie wyjaśniła jednak jak kształtują się jej obecne wydatki na prąd. Z przedstawionej książeczki wynika tylko tyle, że w pierwszym kwartale bieżącego roku ze względu na istniejącą nadpłatę skarżąca nie ponosiła żadnych opłat za energię. Skarżąca nie wyjaśniła też sposobu w jaki odbiera wynagrodzenie zbywając milczeniem czy jest ono wypłacane jej w kasie zakładu pracy czy też przelewane na rachunek bankowy. Miast tego z własnej inicjatywy przedstawiła zaświadczenie o wysokości pobranego wynagrodzenia, które dokumentuje jej średnie miesięczne pobory na poziomie około 1200 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 § 1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z którymkolwiek z kwalifikowanych pełnomocników (art. 246 § 3 ppsa) a także jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Wskazując na to trzeba bowiem podkreślić, że udzielanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sadem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa (a więc przez resztę społeczeństwa) i powinno sprowadzać się do wypadków rzeczywiście uzasadnionych. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy wypada podnieść, że skarżąca nie przedstawiła w sposób przekonywujący swojej rzeczywistej sytuacji. Wiarygodność skarżącej podważa w szczególności nie dające się racjonalnie wytłumaczyć zatajanie informacji o sposobie w jaki odbiera wynagrodzenie. Unikanie jednoznacznych wyjaśnień czy jest ono wypłacane jej w kasie zakładu pracy czy też może przelewane na rachunek bankowy. Co oczywiste okoliczności tych nie tłumaczy przedstawione zaświadczenie o wysokości otrzymanego wynagrodzenia. Nie wskazano w nim bowiem sposobu wypłaty świadczeń. Zwrócenia przy tym uwagi wymaga, że uwidoczniona przez skarżącą w formularzu PPF wysokość otrzymywanych poborów nie była przez orzekającego kwestionowana. Orzekającego interesował wyłącznie sposób wypłaty w przypadku zaś posiadania rachunku bankowego historia dokonywanych na nim operacji przez okres ostatnich trzech miesięcy. Przyjęciu obranej przez skarżącą taktyki za wiarygodną sprzeciwia się przy tym rozumienie przesłanki "wykazania", którą należy odnieść do poziomu wysokiego prawdopodobieństwa gdy wszystkie istotne wątpliwości zostają już usunięte. O tym w realiach rozstrzyganego przypadku mowy zaś być nie może w sytuacji gdy dodatkowo zważy się, że sformułowanie oświadczenia stosownej treści i przedstawienia bądź to kasowego odcinka wypłaty bądź też wskazywanych wyciągów bankowych nie nakładały na skarżącą wygórowanych obowiązków. Tym bardziej więc jeśli skarżąca czyni w tym zakresie uniki to takie jej zabiegi siłą faktu wzbudzają uzasadnione zastrzeżenia prowadząc do wniosków, że wykrętnego przedstawienia zaświadczenia nie sposób postrzegać inaczej jak tylko przez pryzmat zamierzonego zatajenia wzmiankowanych wyżej okoliczności. W postawie skarżącej daje się zresztą w ogóle zaobserwować - delikatnie mówiąc - co najmniej lekki stosunek do nakładanych na nią powinności. Prócz wskazywanego taki przykład może stanowić i to, że mimo wyraźnego pouczenia o potrzebie wyjaśnienia jakie są jej obecne (z ostatniego miesiąca) wydatki na prąd skarżąca przeszła nad tym najzupełniej do porządku zadawalając się przedłożeniem książeczek obrazujących dane historyczne a więc pozbawione cechy aktualności. Umknęło jej przy tym uwadze, że postępując w ten sposób sama sobie szkodzi bo z przedstawionych książeczek wynika, że na przestrzeni pierwszego kwartału bieżącego roku z uwagi na istniejącą nadpłatę nie ponosiła w ogóle żadnych wydatków na prąd. Podsumowując to należy stwierdzić, że jeśli oświadczenie skarżącej nie zawiera potrzebnych danych tym samym logiczny a przez to prawidłowy jest wniosek, że oświadczenie strony nie jest dokładne lecz fragmentaryczne. Dalszą konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że jeśli skarżąca mimo spoczywającego na niej ciężaru dowodu (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04) i podejmowanych przez orzekającego prób, nie chce przekonać sądu, jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa więc jej wniosek podlega oddaleniu. Zwrócenia bowiem uwagi wymagają trzy kwestie. Po pierwsze, że w interesie strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Po drugie, że sąd nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są mu znane wobec uchylania się strony od złożenia stosownych dokumentów (postan. WSA w Gd. z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Wreszcie, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Mając na uwadze powyższe należało więc postanowić jak w sentencji działając na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 252 w związku z art. 246 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).