III SA/Kr 202/14

Kraków, dnia 24 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 31 marca 2014 r. wpłynął wypełniony formularz PPF, w którym pełnomocnik G. Ś. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie. We wniosku podano, że dochód rodziny skarżącej wynosi 0,70 groszy. W skład majątku wchodzi mieszkanie wielkości 41 m2. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy WSA oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. Ś. pismem z dnia 5 maja 2014 r. (data stempla pocztowego) wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarządzeniem z dnia 30 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej, zgodnie z treścią art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), został wezwany do przedłożenia m.in. zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o przyznaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej, kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, oświadczenia o wysokości ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, w tym o wysokości opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz lub inne opłaty, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W piśmie z dnia 5 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego) Z. Ś. podał, że po zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej należy zgłosić się do urzędu, a skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie złożone przez pełnomocnika skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie wskazanie niewielkich dochodów i bardzo lakoniczne uzasadnienie. Nadto pełnomocnik G. Ś., pomimo wezwania Sądu, nie przedstawił żadnych dodatkowych dokumentów, które miałyby urzeczywistnić fakt bardzo trudnej sytuacji materialnej skarżącej. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek, czy choćby pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z Sądem, co może stanowić podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, niedopuszczalnym jest aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, żądała od Sądu aby ten samodzielnie uzyskiwał niezbędne do ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawcy dokumenty. Jeszcze raz podkreślić należy, że to w interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01.2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829). Odnosząc się z kolei do okoliczności podpisania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez pełnomocnika stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 11/09 uznał, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu, o jakim mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), może być podpisany także przez pełnomocnika strony. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1 i § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.