III SA/Kr 203/04
WyrokWSA w Krakowie2006-08-23
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Bożenna Blitek, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, w tym brak prawidłowego zawiadomienia wszystkich stron i umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o wymeldowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, nie zapewniono wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, nie umożliwiono im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także nie wezwano wszystkich stron na rozprawę. Z tego względu, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wymeldowanie J. W. i jego rodziny z miejsca pobytu stałego. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, co zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody. Skarżący J. W. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady czynnego udziału strony. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, analizując przebieg postępowania przed organami administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Określono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek (Spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 stycznia 2004r nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100,- ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
O wymeldowanie J. W. i jego rodziny z miejscowości [...], wystąpił S. W. w pisemnym wniosku z dnia [...] sierpnia 2003 r., skierowanym do Wójta Gminy [...] podając, że J. W. i jego rodzina nie mieszkają pod wskazanym adresem, od dłuższego czasu mieszkają w swoim własnym domu w [...].
Organ meldunkowy pismem z dnia [...] września 2003 r. zawiadomił S. W. i J. W. jako strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania J. W. z miejscowości [...].
Pismem z dnia [...] października 2003 r. organ zwrócił się do Komisariatu Policji w G. o przeprowadzenie kontroli meldunkowej i wskazanie gdzie J. W. z rodziną mieszka-pismo doręczono S. W. i J. W.
Kontrola meldunkowa przeprowadzona przez pracowników organu w dniu [...] października 2003 r. w [...] odbyła się bez powiadomienia stron, choć brali w niej udział S. W. i jego żona M. W.
Organ meldunkowy pismem z dnia [...] października 2003 r. zawiadamiając o rozprawie wyznaczonej na dzień [...] października 2003 r. wezwał jako strony wyłącznie S. W. i J. W. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] października 2003 r. obecni byli S. W., J. W. i jego żona M. W., która protokół rozprawy podpisała jednak nie składała ani wyjaśnień ani oświadczeń, mimo, że byli przesłuchani w charakterze stron S. i J. W. oraz świadkowie. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. [...] orzekł o wymeldowaniu J. W. wraz z żoną M. W. i dziećmi A. W., M. W., M. W. i J. W. z budynku w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ meldunkowy wskazał, że J. W. w Urzędzie Gminy w [...] oświadczył, że mieszka w [...] wraz z żoną i nie wymelduje się, dlatego, że dokonał wielu nakładów remontowych na dom S. W. Dzieci przebywają w nowo wybudowanym budynku w [...].
S. W. przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] kwietnia 2000 r. Sygn. akt. [...] skazujący J. W. na karę grzywny za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad rodzicami M. i S. W.
Dnia [...] października 2003 r. Urząd Gminy w K. przeprowadził kontrolę meldunkową w budynku w [...] W mieszkaniu (pokój z kuchnia) zajmowanym poprzednio przez J. W. z rodziną stwierdzono, że znajdują się meble i przetwory w słoikach. S. W. i M. W. oświadczyli, J. W. nie mieszka pod tym adresem, a ujawnione rzeczy wniósł do domu w ostatnich trzech dniach. W kontrolowanym budynku nie było J. W., ani jego żony M. W., ani dzieci: A. W., M. W., M. W. i J. W. Komisariat Policji w G. pismem z dnia [...] października 2003 r. podał, że dzieci J. W. od Świąt Bożego Narodzenia 2002 r. zamieszkują w nowo wybudowanym budynku w [...]. J. W. z żoną zamieszkiwał w [...] jeszcze w okresie letnim 2003 r. a aktualnie do tego mieszkania wchodzi po drabinie przez balkon, dlatego, że S. W. zamknął drzwi wejściowe do mieszkania. Sołtys wsi S. W. K. w piśmie z dnia [...] października 2003 r. podała, że J. W. z rodziną mieszka pod dotychczasowym adresem w [...]. W dniu [...] października 2003 r. organ przeprowadził rozprawą administracyjną, na którą stawili się S. W. oraz J. W. z żoną M. W. Stawili się również świadkowie, W. K., K. N. i A. S. S. W. i J. W. podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie. J. W. przyznał, że Święta Bożego Narodzenia roku 2002 spędził wraz ze swoją żoną i dziećmi w nowo wybudowanym budynku w [...]. Powołał szereg pretensji i krzywd osobistych do ojca S. W. i do matki M. W. oraz roszczeń majątkowych do rodziców i oświadczył, że z domu w S. nie wymelduje się. Świadek W.K. zeznała, że pytała sąsiadów Państwa W. i na tej podstawie oraz w oparciu o własne obserwacje stwierdza, że M. W. wraz z dziećmi widywane są w okolicy budynku [...]. Tam J. W. ma pole, pasie krowę, dzierżawi budynek gospodarczy od Księdza. Twierdzi, że J. W. nadal mieszka w budynku w S. [...] jednak widuje J. W. przechodzącego obok budynku. Wewnątrz budynku J. W. nie widzą mieszkańcy. Świadek K. N. zeznała, że widuje J. W. w budynku w S. [...], lecz nie przebywa tam zawsze. Świadek A. S. jednoznacznie oświadczył, że J. W. z żoną i dziećmi mieszkają w nowo wybudowanym budynku w S. [...]. Wie o tym, dlatego, że często odwiedza S. W. w S. [...]. Kontrolę meldunkową przeprowadzono ponownie w dniu [...] listopada 2003 r. W budynku w S. [...] nie było J. W. ani M. W. i ich dzieci. W świetle przeprowadzonych dowodów Wójt Gminy [...] uznał, że J. W. wraz z żoną i dziećmi bez wymeldowania się opuścili dotychczasowe miejsce pobytu stałego w S. [...]. Fakt ten znajduje naturalne uzasadnienie w okolicznościach sprawy skoro wybudował swój własny dom w S., [...] do którego wraz z żoną i dziećmi wyprowadził się z dotychczasowego miejsca zamieszkania. Z żadnego z dokumentów, ani z zeznań świadków nie wynika, aby J. W., jego żona lub dzieci mieszkali nadal w S. [...] z zamiarem stałego pobytu w tym budynku. W tym stanie sprawy na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r.o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ meldunkowy uznał, że zostały spełnione przesłanki wynikające z tego przepisu. Decyzję powyższą doręczono "do wiadomości" S. W. oraz J. W. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. W. Podniósł, iż nie jest prawdą jakoby opuścił miejsce pobytu stałego, gdyż musi mieszkać tam nadal, by dopilnować gospodarstwa, które dzierżawi w pobliżu domu. Dodał także, że dzieci od grudnia 2002 r. mieszkają w nowo wybudowanym domu pod adresem [...], gdyż mają tam lepsze warunki do nauki jednakże dom nie jest jeszcze wykończony. Troje dzieci uczęszcza na studia IV, II i l rok, a najmłodsze jest w IV klasie szkoły podstawowej. Do budynku nr [...] w S. dostaje się po drabinie przez balkon, gdyż drzwi wejściowe są zamknięte. Twierdzi, że miejsca pobytu stałego nie opuścił w sposób dobrowolny opisując zarówno swój wkład finansowy i pracy przy budowie domu gdzie dotychczas mieszka jak i konflikt rodzinny związany z tym zamieszkiwaniem. W domu nie przebywa stale, ponieważ jest zajęty pracami przy wykańczaniu nowego domu jak i w gospodarstwie. Od skazującego wyroku karnego złożył apelację i sprawę umorzono. Wniósł o weryfikację zaskarżonej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia 15 stycznia 2004 r. [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nastąpić może, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Sprawa podlegała rozpatrzeniu w oparciu o pierwszy z opisanych stanów faktycznych. Organ odwoławczy uznał, że całokształt okoliczności faktycznych w sprawie daje podstawę do przyjęcia, że M. i J. W. wraz z dziećmi w sposób świadomy i trwały opuścili miejsce pobytu stałego, tj. budynek nr [...] w S. i zamieszkali w nowym domu pod adresem [...]. Potwierdził to zdaniem organu J. W., który przed organem l instancji wyjaśnił, iż w budynku nr [...] w S. mieszkał z rodzicami od dziecka. Następnie wybudował nowy dom i w 2002 r. dzieci przeprowadziły się do tego domu. Wraz z żoną również spędził tam święta, a po świętach dochodził do budynku do rodziców, gdyż posiadał tam rzeczy. Ponieważ rodzice zamknęli drzwi wejściowe do przedmiotowego budynku, do budynku wchodzi po drabinie przez okno balkonowe jednak nie zgadza, się na wymeldowanie, gdyż dokonał licznych nakładów remontowych i wykończeniowych Również W. K. - sołtys wsi S. potwierdziła, iż widuje J. W. przy budynku nr [...] w S., gdyż uprawia znajdujące się w pobliżu tejże nieruchomości pole. M. W. widuje natomiast bardzo rzadko. Widywanie przy budynku zdaniem organu nie oznacza zamieszkiwania w nim. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami organu l instancji w przedmiocie niezamieszkiwania objętych wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego osób Bezspornym jest w ocenie organu odwoławczego, że J. W. wybudował nowy dom, w którym mieszkają Jego dzieci i w którym są lepsze warunki do życia. Trudno, zatem przyjąć, że wraz z żoną mając lepsze warunki mieszkaniowe w nowo wybudowanym domu, w którym mieszkają dzieci decyduje się mieszkać sam w pozbawionym energii i ogrzewania domu należącym do rodziców. Zupełnie naturalnym jest, iż J. W. jest widywany w miejscu pobytu stałego, gdyż uprawia znajdujące się w pobliżu tego domu pole, ale trudno takie okazjonalne pobyty uznać za równoznaczne z faktycznym zamieszkiwaniem. Również pozostawienie mebli czy przetworów w spornym budynku nie świadczy jeszcze o zamieszkiwaniu. Ponieważ pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), a w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż M. i J. W. wraz z dziećmi nie mieszkają w miejscu pobytu stałego. Wszelkie sprawy sporne dotyczące rozliczeń majątkowych rozwiązywane są przez sądy cywilne z powództwa cywilnego. Zameldowanie na pobyt stały jest potwierdzeniem faktycznego zamieszkiwania, a w niniejszej sprawie tak nie jest. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, iż w/wymienione osoby kwalifikują się do wymeldowania w oparciu o pierwszą z przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w ustalonym po ukazaniu się wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. stanie prawnym. Poza sporem, bowiem jest, iż wskazane powyżej osoby nie mieszkają w miejscu pobytu stałego, a swoje sprawy życiowe skoncentrowały w innym miejscu. Dlatego organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji stwierdzając, że utrzymywanie zameldowania osoby na pobyt stały w miejscu, w którym osoba ta faktycznie nie przebywa, a jedynie okazjonalnie do niego przychodzi i to w sposób nietypowy, bowiem przez drabinę, byłoby równoznaczne z utrzymywaniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie zezwalają.
Decyzję organu odwoławczego doręczono M. i J. W., A. W., M. W., M. W., S. i M. W.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożył J. W. podnosząc, że w przedmiotowym budynku nadal mieszka a żona i dzieci, nie opuścili go w sposób dobrowolny, ale zostali do tego zmuszeni przez S. W., który zamknął drzwi mieszkania na klucz i dlatego był zmuszony wchodzić do mieszkania po drabinie. Ponadto nie może przebywać cały czas w domu, ponieważ pracuje zawodowo, w gospodarstwie a także przy wykańczaniu nowego domu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy(art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 1653, poz. 1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże nie w uwzględnieniu zarzutów w niej podniesionych, ponieważ organy prowadzące postępowanie naruszyły prawo w zakresie poniżej wskazanym. Określona w art. 10 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r- Kodeks postępowania administracyjnego.(tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071). W zakresie prawa do obrony strona ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 kpa). Obowiązki organu administracji wynikające z tej zasady obejmują wszystkie fazy postępowania. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nie jest dochowana wtedy, gdy strona jest jedynie obecna przy dokonywaniu czynności procesowych przez organ administracji publicznej, ale wtedy, gdy organ administracji zapewni warunki realizacji przez stronę jej uprawnień do podejmowania czynności procesowych, na przykład wezwie stronę do udziału w rozprawie (art. 90 § 1 i art. 91 § 1 i 2 kpa). Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony (art. 61 § 4 kpa), co ma istotne znaczenie z tego względu, że data wszczęcia postępowania jest datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Szczególnie szeroki jest zakres obowiązków organów administracji w fazie postępowania wyjaśniającego. Zachowanie wymagań określonych w Rozdziale 4 kpa nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Z kolei obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. W fazie wydawania decyzji strony wprawdzie nie mogą uczestniczyć, lecz brak doręczenia decyzji jest naruszeniem uprawnień strony (art. 109 §1 kpa) i uniemożliwia jej złożenie odwołania. Przepisy kpa nie dają podstaw prawnych do orzekania o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania, ponieważ dany podmiot staje się stroną spełniając przesłanki z art. 28 i 29 kpa. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej (art. 29 kpa). Z kolei zgodnie z treścią art. 30. § 1. kpa- Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 2. Osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Zdolność do czynności prawnych jest zdolnością do tego, by przez czynności prawne swym własnym działaniem nabywać lub tracić prawa albo obowiązki, albo w ogóle wywoływać skutki prawne. W świetle przepisów Kodeksu cywilnego(ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r- Kodeks cywilny, Dz. U z 1964, Nr 16, póz. 93 z p. zm), osoba fizyczna może nie mieć zdolności do czynności prawnych, korzystać z ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub mieć pełną zdolność do czynności prawnych. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 12 kc). Osoby pozbawione zdolności do czynności prawnych nie mogą swym własnym działaniem dokonywać skutecznie czynności prawnych. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście (art. 15 kc). Osoba posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych może dokonywać czynności prawnych swym działaniem za zgodą przedstawiciela ustawowego. Osoba fizyczna nabywa pełną zdolność do czynności prawnych z chwilą uzyskania pełnoletniości (art. 11 kc). Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście (art. 10 §1 kc). Przedstawicielem ustawowym małoletniego pozostającego pod władzą rodzicielską są jego rodzice, przy czym każde z nich może reprezentować go i działać samodzielnie (art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 1964 r. Nr 9, póz. 59 z p. zm.) Przenosząc powyższe rozważania do poddanego kontroli Sądu postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że wprawdzie został ustalony przez organy obu instancji krąg osób będących stronami postępowania, jednakże było to ustalenie wadliwe a ponadto nie były przestrzegane uprawnienia stron wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego powyżej określonych W szczególności natęży zauważyć te z treści decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2003 r., w której orzekł o wymeldowaniu J. W. wraz z żoną M. W. i dziećmi A. W., M. W., M. W. i z J. W. z budynku w S. wynika, że organ przyjął, że wszystkie wskazane decyzji osoby są stronami postępowania. Przeczy temu jednak tzw. rozdzielnik, z którego wynika, że decyzję doręczono "do wiadomości" wyłącznie S. W. oraz J. W.. Z kolei z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez organ meldunkowy wynika, że organ doręczył to zawiadomienie wyłącznie S. W. i J. W., a więc z naruszeniem art. 61 §1 i 4 kpa. Podobnie organ meldunkowy zwracając się pismem z dnia [...] października 2003 r. do Komisariatu Policji w G. o przeprowadzenie kontroli meldunkowej-pismo doręczył wyłącznie S. W. i J. W. Również kontrola meldunkowa przeprowadzona przez pracowników organu w dniu [...] października 2003 r. w S.[...] odbyła się bez powiadomienia wszystkich stron.
Podobnie postąpił organ zawiadamiając pismem z dnia [...] października 2003 r. o rozprawie wyznaczonej na dzień [...] października 2003 r., w którym wezwał jako strony wyłącznie S. W. i J. W. Z kolei na tej rozprawie administracyjnej obecni byli S. W., J. W. i jego żona M. W. określona wprawdzie w protokole jako strona i która protokół rozprawy podpisała, jednak nie składała ani wyjaśnień ani oświadczeń, mimo, że byli przesłuchani w charakterze stron S. i J. W. oraz świadkowie. Ponadto Sąd zauważa, że w toku postępowania administracyjnego nie zostały ustalone daty urodzenia dzieci J. i M. W. a mianowicie A. W., M. W., M. W. i J. W. uniemożliwiając dokonanie kontroli ich udziału w postępowaniu w charakterze stron, pomimo, że decyzja o wymeldowaniu ich interesu prawnego dotyczyła. Wątpliwości dotyczące ich reprezentowania przez rodziców J. W. i M. W. jako przedstawicieli ustawowych bądź braku ich osobistego udziału w postępowaniu w sytuacji ich pełnoletniości wynikają nie tylko z nie dokonania ustaleń w powyższym zakresie także przez organ odwoławczy, ale przede wszystkim z doręczenia decyzji organu odwoławczego oprócz M. i J. W., także A. W., M. W., M. W. i określeniu J. W. jako małoletniego. Wątpliwości te wynikają również z podniesionego przez J. W. w odwołaniu od decyzji organu meldunkowego twierdzenia, że posiada czworo dzieci, z których troje uczęszcza na studia IV, II i l rok, a najmłodsze jest w IV klasie szkoły podstawowej. Należy zauważyć, że organ odwoławczy nie doręczył swojej decyzji -jak sam określił-małoletniemu J. W. do rąk jego przedstawiciela ustawowego. Ponadto należy zauważyć, że organy zarówno meldunkowy jak i odwoławczy traktowały i S. i M. W. właścicieli spornej nieruchomości, jako strony niniejszego postępowania o wymeldowanie J. W., M. W., małoletniego J. W., A. W., M. W. i M. W.. Niewątpliwe było to wadliwe biorąc pod uwagę definicję strony postępowania administracyjnego, zawartą w treści wskazanych powyżej przepisów art. 28 i 29 kpa w powiązaniu z tym, że jak trafnie wskazał organ odwoławczy, po utracie mocy obowiązujące przez art. 9 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 -o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960), w wyniku ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r.(Dz. U. z 19 czerwca 2002 r., Nr 78, poz. 716), wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nastawić może, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie, przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W postępowaniu o wymeldowanie nie jest, więc badana kwestia uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, do czego zobowiązywała treść przepisu art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a decyzje w sprawach meldunkowych ani nie powodują powstania uprawnień do przebywania w lokalu ani też nie ograniczają prawa własności i wiążącego się z nim posiadania czy prawa do korzystania z lokalu. Ewidencja ludności ma odzwierciedlać jedynie faktyczne miejsce pobytu osób. Dlatego też właściciela lokalu-jak to miało miejsce w niniejszej sprawie- nie można traktować jako strony postępowania o wymeldowanie natomiast przedstawiane przez takie osoby informacje o nie przebywaniu innej osoby w lokalu stanowiącym miejsce stałego zameldowania, mogą stanowić podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu na podstawie art.61 kpa. Zgodnie z treścią art. 145 §1 pkt 1b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego określa art. 145 § 1 p. 4 kpa wskazując jako przesłankę to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu a niewątpliwie w sprawie administracyjnej poddanej kontroli Sądu nie wszystkie strony jak powyżej wskazano brały udział. W ocenie Sądu, liczba uchybień popełnionych w toku postępowania przed organami obu instancji a przede wszystkim stopień naruszenia prawa dotyczący podstawowych przepisów i zasad prowadzenia postępowania powyżej wskazanych, w zakresie ustalenia kręgu stron, których interesów prawnych postępowanie dotyczyło i nie przestrzegania przez organy ich uprawnień, w konsekwencji czego strony bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu, powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Sąd miał na uwadze także to, że organ odwoławczy utrzymując decyzję organu l instancji naruszył także przepis art. 138 kpa skoro dostrzegł wadliwość decyzji organu l instancji, na co wskazuje inne niż przez ten organ określenie stron postępowania.
Dlatego też orzeczono jak w sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 152 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- rozpoznając ponownie sprawę organ meldunkowy powinien uzupełnić postępowanie o ustalenia powyżej wskazane i w zależności od ich wyniku prawidłowo zakreślając krąg osób będących stronami przestrzegać zasad postępowania administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło