III SA/Kr 2048/14
WyrokWSA w Krakowie2015-09-08
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Bożenna Blitek, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest uprawniony do ustalania nowego stanu prawnego nieruchomości poprzez aktualizację danych ewidencyjnych dotyczących granic działek, w sytuacji gdy między stronami istnieje spór o prawo własności i przebieg granic?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do ustalania nowego stanu prawnego nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy i deklaratoryjny, odzwierciedlając istniejący stan prawny, a nie go tworząc. W przypadku sporu o prawo własności lub przebieg granic, rozstrzygnięcie powinno nastąpić w drodze postępowania cywilnego lub rozgraniczeniowego, a dopiero prawomocne orzeczenie w tej sprawie stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o sprostowaniu błędu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granicy między działkami nr [...] i nr [...]. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że zmiana przebiegu granicy ingeruje w prawo własności i że organ ewidencyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o granice.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, orzekając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego kwotę 440,00 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 13 października 2014 r. Nr [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego l Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 7 b ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454 ze zm.,) po rozpatrzeniu odwołania J. P. oraz B. Ś. od decyzji Starosty z [...] 2014 r. znak: [...] orzekającej w ramach aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu W, gmina B o sprostowaniu błędnie ujawnionej na mapie ewidencyjnej granicy działki nr [...] z działką nr [...] -utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Pismem z dnia 29 maja 2013 r. H. Ż. zwróciła się do Starosty z prośbą o sprostowanie błędu na mapie ewidencyjnej w zakresie dotyczącym działek nr [...] i nr [...] w obrębie W, gmina B zgodnie z mapą dołączoną do wniosku.
Decyzją z [...] 2014 r. Starosta orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu W, gmina B polegającej na "sprostowaniu błędnie ujawnionej na mapie ewidencyjnej granicy działki [...] z działką [...], zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] z dnia 11.04.2014 r. (poprzednie oznaczenie operatu [...])".
W odwołaniu J. P. oraz B. Ś. zarzucili decyzji: niezgodność z prawem tj. z art. 20, 22, 24, 25 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz § 36 -39, § 45 - 47 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Decyzją z dnia 13 października 2014 r. Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 24 ust. 2a i 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36, § 44 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nadto organ wskazał, że operat ewidencji gruntów i budynków dla obrębu W gmina B został założony w latach 60-tych i stał się obowiązujący po obwieszczeniu Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w dniu 26.10.1971 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 10 poz. 119. Obowiązującą mapą była mapa katastralna w skali 1 : 2880.
W latach 2007 - 2008 na terenie gminy B przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której obowiązującą dotychczas mapę analogową w skali 1 : 2880 zastąpiono mapą cyfrową w skali 1:2000 oraz dokonano aktualizacji powierzchni działek i użytków gruntowych. Projekt operatu opisowo-kartograficznego wyłożono do wglądu zainteresowanych w dniach od 26.05 do 13.06.2008 r. Następnie 17.03.2009 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 137 poz. 960 ukazała się informacja Starosty z 24.02.2009 r. potwierdzająca, że ww. projekt stał się z dniem 14.06.2008r. operatem ewidencji gruntów i budynków. W toku niniejszego postępowania ustalono, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] położonymi w obrębie W wykazana na numerycznej mapie ewidencyjnej jest wynikiem wektoryzacji mapy w skali 1:2880. Przedstawiony na mapie numerycznej przebieg ww. granicy nie jest jednak zgodny z jej przebiegiem wykazanym na mapie w skali 1:2880.
Podczas wyłożenia do wglądu zainteresowanych projektu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy B w 2008 r. H. Ż. - właścicielka działki nr [...] przedłożyła wykonawcy modernizacji wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 przedstawiający inny przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] niż wykazany na numerycznej mapie ewidencyjnej. Na przedłożonym wyrysie z mapy ewidencyjnej widniała adnotacja wykonawcy prac modernizacyjnych o zmianie przebiegu tej granicy zgodnie z dostarczoną przez właściciela działki [...] mapą. Wykonawca modernizacji, pomimo dokonania powyższej adnotacji, nie uwzględnił tego dokumentu w operacie opisowo-kartograficznym ewidencji gruntów i budynków. Pomimo zmiany przebiegu granic działek nr [...] i nr [...], w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym ich powierzchnie nie uległy zmianie. Są tożsame z wykazanymi w operacie sprzed modernizacji.
Powierzchnia działki nr [...] wpisanej w jednostce rejestrowej [...] obręb W gmina B, stanowiącej własność H. Ż. c. W. i J. wynosi nadal 0,7703 ha. Działka ta ujawniona jest w księdze wieczystej nr [...]. Z kolei działka nr [...] posiada powierzchnię 0,0469 ha i objęta jest księgą wieczystą [...]. W rejestrze gruntów wpisana jest w jednostce rejestrowej [...] obręb W gmina B, jako stanowiąca własność: A. G. c. S. i M. w [...], M. G. c. S. i A. w [...] cz., M. K. c. S. i M. w [...] cz., B. M. c. C. i E. w [...] cz., P. M. c. L. i B. w [...] cz., W. M. s. L. i B. w [...] cz., M. M. c. S. i A. w [...], J. P. – L. c. C. i S. w [...]cz., B. M. P. c. J. i N. w [...] cz., F. P. s. C. i S. w [...] cz., J. P. s. C. i S. w [...] cz., K. P. s. S. i A. w [...] cz., P. R. P. s. J. i B. w [...] cz., T. P. s. C. i S. w [...] cz., B. Ś. c. S. i A. w [...] cz., B. Ś. c. C. i S. w [...] cz.
W związku ze stwierdzeniem, po rozpatrzeniu wniosku H. Ż. z 29 maja 2013 r., zaistnienia błędu w operacie ewidencyjnym dotyczącego przedstawienia granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], w celu jego wyeliminowania Starosta zlecił Firmie Geodezyjno-Kartograficznej mgr inż. T. W. wykonanie pracy geodezyjnej polegającej na aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w ww. zakresie. Operat techniczny z wykonanych prac został wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 11.04.2014 r. za nr [...]. W wyniku przeprowadzonych prac geodezyjnych ich wykonawca stwierdził, że w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym błędnie przedstawiono przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Ww. granica winna przebiegać w sposób wykazany na mapie katastralnej w skali 1:2880, zgodnie z którą granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] stanowi przedłużenie linii granicznej przebiegającej pomiędzy działkami nr [...] i nr [...]. Taki przebieg jest zgodny z przebiegiem wykazanym na mapie do celów prawnych z 20.08.1996 r., dołączonej do wniosku H. Ż. z 29.05.2013 r. Mapa ta zawiera także powierzchnię ogólną działki nr [...] jako wynoszącą 0,7703 ha. Mapa ta stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej nr [...].
W wyniku przeprowadzonych prac i ustaleń na gruncie geodeta uprawniony opracował mapę uzupełniającą aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w skali 1:2000 z wykazem zmian. Przedstawił na niej ustalony na gruncie i pomierzony przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], który jest zgodny z mapą katastralną w skali 1 : 2880. W związku z powyższym na mapie ewidencyjnej w skali 1 : 2000 uległ zmianie przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...] obj. Kw [...], a działką ewidencyjną nr [...] obj. Kw [...]. Nie zmieniły się natomiast powierzchnie ww. działek, gdyż współrzędne pozostałych punktów granicznych działek nr [...] i nr [...] nie zostały pomierzone z wymaganą standardową dokładnością z powodu braku zgodnych wskazań właścicieli, co do przebiegu granicy. Istniejące w bazie współrzędne punktów granicznych pozyskane na podstawie wektoryzacji mapy katastralnej w skali 1:2880, w związku z czym nie spełniają obowiązujących standardów wykonywania prac geodezyjnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2011 r. Nr 263. poz. 1572).
Z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, że organ ewidencyjny dopuścił do wadliwego oznaczenia granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] obręb W na zmodernizowanej w latach 2007-2008 mapie ewidencyjnej. Stąd też na wyrysie z mapy ewidencyjnej wydanym wcześniej (dla działki nr [...] na potrzeby założenia księgi wieczystej nr KW [...] sporządzony przez Urząd Gminy B w dniu 20. 08.1996 r.) przebieg ww. granicy jest odmienny niż przedstawiony na wyrysie wydanym przez Starostę w dniu 5 listopada 2012 r. dla działki nr [...] obj. Kw [...]. Zatem organ w drodze decyzji zaktualizował dane w operacie ewidencyjnym (poprzez oznaczenie granic na mapie ewidencyjnej) w taki sposób, aby odpowiadały stanowi prawnemu i były zgodne z dokumentami posiadanymi przez organ. Organ wskazał także, że jeżeli w ocenie skarżących granice te są sporne, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby złożyli stosowny wniosek o dokonanie rozgraniczenia.
W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie zostały naruszone podstawowe zasady postępowania administracyjnego. W sprawie został zgromadzony niezbędny materiał dowodowy, zapewniono czynny udział stronom. Starosta rozpatrzył cały materiał dowodowy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia, art. 20, 22, 24, 25 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz § 36 - 39, § 45 - 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, podniesione w odwołaniu od decyzji, co wynika z niniejszego uzasadnienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 22,24,25. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36, § 39, § 45, § 46, § 47 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków polegające na dokonaniu zmiany w ewidencji gruntów i budynków w przebiegu granicy pomiędzy działkami, pomimo braku podstaw ku temu, co prowadziło w konsekwencji do ingerencji w zakres prawa własności właścicieli graniczących działek i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
Skarżący wskazał, że stan ewidencyjny gruntów odzwierciedlony obecnie na skutek zaskarżonej decyzji, nie test zgodny ze stanem prawnym, gdyż w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżącego widnieje on jako współwłaściciel działki nr [...]. Tym samym organ II instancji dopuścił się sprzeczności i zaistniała sytuacja nadaje się do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, gdyż dotyczy zakresu prawa własności.
Zdaniem skarżącego sprostowanie granicy działek na mapie nie było czynnością tylko "techniczną", ale dokonanie zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków ma charakter wtórny do zmian natury prawnej i faktycznej zaistniałych na nieruchomości. Dopiero bowiem wystąpienie zdarzenia podlegającego ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków stwarza podstawę do wystąpienia z wnioskiem o zmianę danych objętych ewidencją. Tryb zmian, o którym mowa w art. 22 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie służy natomiast do kwestionowania czy ustalania stanu taktycznego i prawnego na nieruchomości ani też do podważania tytułów dokonanych w ewidencji wpisów.
Skarżący wskazał także, że kwestią zasadniczą odwołania, do czego organ się nie odniósł, było to, że granice są danymi ewidencyjnymi, których pochodną jest określenie zasięgu prawa własności nieruchomości. Nieprawidłowe było zatem stanowisko organów l i II instancji, iż nie ma to wpływu na zakres prawa własności.
W konsekwencji organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest uprawniony do rozstrzygania ewentualnego sporu, gdzie jest granica prawna miedzy nieruchomościami. Spór o linie graniczną, a wiec i o ta czyją własność stanowi dany grunt podlega rozpoznaniu w sprawie o rozgraniczenie, skoro jego źródłem jest przebieg granicy, Do przeprowadzenia takiego postępowania Starosta nie jest właściwy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje :
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193 poz. 1287 ze zm., dalej zwana ustawą) oraz przepisy Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego l Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., Nr 38 poz. 454 ze zm., dalej zwana rozporządzeniem).Zaskarżona decyzja została wydana w stanie faktycznym i prawnym, wymagającym na wstępie rozważenia istoty ewidencji gruntów i budynków, w szczególności zaś jej rejestrowego charakteru, a także zasad rządzących funkcjonowaniem ewidencji i jej aktualizacją. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów rozporządzenia (§ 44 i nast.). Zgodnie z § 45 ust. 1 powołanego rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; 3) wyeliminowania danych błędnych. W myśl § 46 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych.
Zgodnie art. 24 ust. 2a pkt 1d ustawy, informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji.
Z powyższych regulacji wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Nie rozstrzyga także sporów o prawa do gruntów, ani żadnych kwestii spornych związanych z ustaleniem tytułu własności. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt l OSK 1004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym.
Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumenty, na podstawie których dokonuje się tego rodzaju aktualizacji, określone zostały w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków i jest to między innymi prawomocne orzeczenie sądowe (wyrok NSA z 7 maja 2008 r., l OSK 719/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast spór co do przebiegu granicy może być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym, tj. w trybie przepisów art. 29-34 ustawy. Możliwe jest także wystąpienie w tego rodzaju sprawie do sądu powszechnego o ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, w tym także prawa własności. Orzeczenie Sądu w tym przedmiocie stanowić będzie podstawę do wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji gruntów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że kwestionowany przez skarżącego wpis w ewidencji został dokonany przez organy w sposób prawidłowy.
Przede wszystkim w przedmiotowej sprawie organ wskazał, że na skutek błędu organu ewidencyjnego, wykonawca modernizacji w 2008 r., nie uwzględnił wniosku H. Ż. i wadliwie oznaczył granicę na mapie ewidencyjnej pomiędzy działkami: nr [...] i nr [...] położonymi w obrębie W, Gmina B. W konsekwencji, na skutek powyższego wniosku Starosta zlecił geodecie wykonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków i ww. zakresie.
W wyniku przeprowadzonych prac w dniu 22 października 2013 r. zostały sporządzone przez geodetę dwa operaty.
Pierwszy operat - Mapa uzupełniająca aktualizacji operatu ewidencji gruntów (k. 10 akt admin.), został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] w dniu 29 listopada 2013 r. Zgodnie z tym dokumentem geodeta ustalił stan dotychczasowy działek: dz. nr [...] o pow. 0,8983 ha; dz. nr [...] o pow. 0,7703 ha oraz dz. nr [...] o pow. 0,0469 ha. W wyniku ustalenia przebiegu granic: działka [...] zmieniła konfiguracje i powierzchnię na 0,7295 ha, bez zmiany oznaczenia; działka [...] zmieniła konfiguracje i powierzchnię na 0,0400 ha, bez zmiany oznaczenia; działka [...] zmieniła konfiguracje i powierzchnię na 0,9424 ha, bez zmiany oznaczenia.
Drugi operat - Mapa uzupełniająca aktualizacji operatu ewidencji gruntów (k. 90 akt admin.), został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] w dniu 11 kwietnia 2014 r. Zgodnie z tym dokumentem geodeta ustalił stan dotychczasowy działek: dz. nr [...] o pow. 0,8983 ha, dz. nr [...] o pow. 0,7703 ha oraz dz. nr [...] o pow. 0,0469 ha oraz wskazał, że działki nr [...] oraz [...] zmieniły konfigurację, bez zmiany oznaczenia powierzchni. Mapa sporządzona do poprzedniego operatu nie uległa zmianie.
Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że podstawą aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu W Gmina B, w zakresie sprostowania błędnie ujawnionej na mapie ewidencyjnie granicy działki nr [...] z działką [...] była dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...] z dnia 11.04.2014 r. - poprzednie oznaczenie operatu [...]. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie organ zlecił geodecie ustalenie przebiegu granic: działki [...] z działką [...]. Zatem geodeta bezpodstawnie dokonał konfiguracji i powierzchni działki [...] która nie była przedmiotem wniosku H. Ż., ani też w żaden sposób nie sąsiadowała z działkami [...] i [...], a zatem nie miała wpływu na przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami. Co prawda wielkość powierzchni działki [...] nie została ujawniona w operacie nr [...], jednak na mapie sporządzonej do tych obu operatów, zarówno powierzchnia jak i kształt działki [...] (sąsiadującej z działka [...], która również jest własnością H. Ż.) uległ zmianie, co również nie było przedmiotem wniosku. Jest to także istotne z tych względów, że dokumentacja geodezyjna sporządzona została z urzędu, z uwagi na wadliwe oznaczenie granicy miedzy działkami [...] i [...] w 2008 r., a więc powierzchnia i kształt działki [...] nie powinny być brane pod uwagę w przedmiotowym operacie.
Nadto należy stwierdzić, że zasadny jest zarzut skarżącego, iż organy poczyniły w niniejszej sprawie, dowolne ustalenia faktyczne, jakoby zmiany przebiegu granic działek nie pociągały za sobą zmiany ich powierzchni. Na powyższą okoliczność nie zostały bowiem przeprowadzone żadne dowody, natomiast wielkość powierzchni działki niewątpliwie jest pochodną przebiegu jej granic. Wytłumaczenie powyższej kwestii (braku zmian powierzchni działek, mimo zmian przebiegu ich granic), musi być jednoznaczne i oparte na jasno sprecyzowanym uzasadnieniu stanowiska. Tego wymogu nie spełniają zaś decyzje wydane w tej sprawie, gdyż organy w ogóle kwestii tej nie rozważały, ograniczając się do stwierdzenia, że pomimo zmiany przebiegu granic działek nr [...] i nr [...], w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym ich powierzchnie nie uległy zmianie. Są tożsame z wykazanymi w operacie sprzed modernizacji.
Powyższe uchybienia przepisom postępowania stanowiące naruszenie zasady prawdy obiektywnej sprawiają, że sąd nie jest w stanie ocenić, czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Badanie legalności decyzji w kontekście naruszeń przepisów prawa materialnego może bowiem mieć miejsce w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Dopiero po ustaleniu, jaki jest charakter błędu w ewidencji, na który powołuje się wnioskodawca, będzie możliwa ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, na co już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu.
Dodatkowo Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że na skutek ujawnionych zmian, aktualny stan ewidencyjny gruntów nie test zgodny ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...]. Podkreślić należy, że na skutek dokonanej przez organy aktualizacji uległy zmianie nie tylko granice działek [...] i [...] ale przede wszystkim istotnej zmianie uległ kształt działki [...]. Współwłaściciele tej działki, jak stwierdzili na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r., (k. 208) do czasu wydania decyzji przez organy w przedmiotowej sprawie mogli przejeżdżać po "swojej drodze" - wzdłuż całej działki [...] do zagajnika, który mieścił się na końcu działki [...], a który od lat był używany przez rodzinę skarżącego.
Jak wskazał Sąd Najwyższy "wpisy w dziale l - 0 księgi wieczystej nie tworzą stanu prawnego nieruchomości, jednak w wypadku, kiedy - na skutek nieujawnionych zmian stanu prawnego księga wieczysta obejmuje nieruchomość, do której wydzielonej części w rzeczywistości prawo przysługuje innej osobie niż wpisana, przez co część ta stanowi inną, odrębną nieruchomość w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. -wadliwość księgi wieczystej nie dotyczy danych zawartych w dziale l - 0 lecz błędnego wpisu w dziale II i zastosowanie w takim wypadku rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nie jest wyłączone. - (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt IV CSK 272/11, LEX nr 1215294).
Zatem jak wynika w powyższego organy ewidencyjne dokonując przedmiotowej aktualizacji, wbrew obowiązujący przepisom prawa ustaliły nowy stan prawny dla działek [...] i [...].
Ponownie rozpatrując wniosek organy winny uwzględnić aktualny stan, który winien być podstawą wpisów w ewidencji, stanowiącej rejestr prowadzony zgodnie z zasadami sformułowanymi w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, uwzględniając wyrażone wyżej poglądy sądu, w szczególności mając na uwadze, że między stronami postępowania administracyjnego istnieje spór co do prawa własności, jak również co do przebiegu granic między działkami stanowiącymi przedmiot postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję. Zgodnie z art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło