III SA/Kr 214/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie Asesor WSA Marta Kisielowska WSA Ewa Michna (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi O Sp. z o.o. w D na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej O Sp. z o.o. w D kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 18 stycznia 2021 r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na O Sp. z o.o. w D (dalej: strona skarżąca) karę pieniężną w kwocie 12 000 zł. Podstawę faktyczną ukarania stanowiło naruszenie wykazane w protokole kontroli z 25 czerwca 2020 r., określone lp.1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 209) – dalej u.t.d., w postaci wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Ustalono bowiem, że strona skarżąca przewoziła asfalt z zakładu głównego P w P, a miejscem dostawy był P1 K. B. Kierowca zatrzymanego pojazdu okazał wpis zaświadczenia przewozu na potrzeby własne (wydany dla strony skarżącej), ale zdaniem organu, nie zostały spełnione warunki takiego przewozu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dokumenty przesłane po kontroli drogowej nie były wystarczającym dowodem na przewożenie asfaltu dla potrzeb własnych. Były to: faktura VAT nr [...] wystawiona po kontroli drogowej oraz upoważnienie do odbioru asfaltu wystawione dla kierowcy przez P1 K. B. W odwołaniu skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 6 -10, art. 35 § 1, § 2 i § 3, art. 36, art. 38, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 2052) - dalej "k.p.a.". Decyzją z 10 listopada 2021 r., znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ podał, że podczas kontroli zespołu pojazdów składających się z pojazdu samochodowego marki SCANIA o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schwarzmuller o nr rej. [...], przeprowadzonej 25 czerwca 2020 r. w P ustalono, że kierujący Z. D. przewoził ww. pojazdem asfalt. Kierowca okazał do kontroli m.in. prawo jazdy, zaświadczenie ADR o przeszkoleniu kierowcy, dowody rejestracyjne, wypis nr 2 z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, dowód wydania towaru nr [...]. Dalej organ podał, że z ustaleń stwierdzonych w protokole kontroli wynikało, że przewóz wykonywany był w imieniu strony skarżącej. Na podstawie ww. wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, organ odwoławczy ustalił, że dokument ten został wydany skarżącej 15 maja 2020 r., z terminem ważności do 15 maja 2023 r. Ponadto, na podstawie okazanych dowodów rejestracyjnych ustalono, że ww. zespół pojazdów pozostawał w dyspozycji strony skarżącej. Z okazanego przez kierowcę dokumentu wydania towaru nr [...] z 25 czerwca 2020 r. wynikały w szczególności następujące informacje: rodzaj i ilość towaru, dane zleceniodawcy, tj. O1 Sp. z o.o. z siedzibą w P, dane odbiorcy, miejsce dostawy, właściciel produktu w chwili przekazania – tj. P1 K. B. Sp. j. w G. Jednocześnie kierujący nie okazał w trakcie kontroli żadnych innych dokumentów uprawniających do wykonywania przewozu. Protokół kontroli został przez kierującego podpisany bez wnoszenia zastrzeżeń. Organ odwoławczy wskazał też, że protokół kontroli, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, miał cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki korzystał z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Organ prowadzący postępowanie nie mógł wobec tego swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Organ odwoławczy ustalił, że w toku postępowania strona skarżąca wskazała, że podczas przeprowadzonej kontroli drogowej przewoziła asfalt drogowy 100/150 z Rafinerii [...] do własnej Wytwórni [...] w G, tj. wykonywała transport na potrzeby własne. Podała, że zakupiła asfalt od firmy P1 K. B. na zasadach [...] Rafineria [...] i towar został odebrany własnym transportem. Na potwierdzenie powyższego strona skarżąca przedłożyła: upoważnienie z P1 na odbiór towaru z Rafinerii [...] z 25 czerwca 2020 r. upoważniające do wjazdu na Rafinerię i odbioru towaru ze zlecenia nr [...]; dowód wydania [...]. Strona skarżąca wyjaśniła, że co prawda odbiorcą towaru był P1, lecz ten sprzedał następnie asfalt stronie skarżącej na warunkach [...] Rafineria [...] czyli w Rafinerii z odbiorem własnym. Strona skarżąca przedłożyła też fakturę na potwierdzenie transakcji zakupu towaru od P1 w Rafinerii. Zdaniem strony skarżącej adnotacja na fakturze "Odbiór własny O" niezaprzeczalnie potwierdzała, że była końcowym odbiorcą towaru. Przedkładając z kolei dokument przewozowy – strona skarżąca wskazała, że dokumentem tym w trakcie przewozu dysponował kierowca i stwierdzał on jednoznacznie, że towar wieziony był do Wytwórni [...] w G będącej własnością strony skarżącej, a także że po dostawie zostało to potwierdzone pieczęcią i podpisem kierownika Wytwórni. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a zarzuty strony niezasadne. Zdaniem organu odwoławczego analiza okazanych dokumentów wskazywała, że strona skarżąca nabyła towar od P1 K. B. Sp. j. Jednocześnie powyższe nie uzasadniało w ocenie organu odwoławczego, twierdzenia, że w chwili zatrzymania do kontroli towar stanowił własność strony skarżącej i że wykonywała ona przewóz na potrzeby własne. Zdaniem organu, faktura VAT mogła zostać wystawiona zbiorczo i później. Ponadto, odnośnie argumentu, że towar miał trafić bezpośrednio do wytwórni [...] w G, organ odwoławczy wskazał, że powyższe nie wynikało z dokumentu okazanego do kontroli. Jednocześnie w protokole kontroli została wskazana trasa przewozu z miejscowości P do miejscowości G. Powyższe nie zostało zakwestionowane przez stronę skarżącą w czasie kontroli. Kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Jednocześnie podczas kontroli kierowca nie okazał ani upoważnienia, ani dokumentu przewozowego. Tym samym organ odwoławczy nie dał wiary, że skarżąca wykonywała przewóz na potrzeby własne. Organ wskazał, że z dokumentu wydania towaru jednoznacznie wynikało, że odbiorcą towaru i jego właścicielem w chwili przekazania była P1 K. B. Sp. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 u.t.d., a przewóz stanowił krajowy transport drogowy rzeczy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, strona skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu I i II instancji, zarzucając naruszenie: – art. 8 k.p.a, tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, bez wykazania w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia stwierdzonych naruszeń, w tym przez brak zweryfikowania wyjaśnień skarżącej; – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 przez wydanie decyzji podczas gdy stan faktyczny niniejszej sprawy budził wątpliwości i nie został ustalony przez organ należycie i nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez niego wyjaśnione; – art. 6 i art. 7 k.p.a. przez zaniechanie przez organy odpowiednich działań, które miałyby na celu ostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, jak również brak podjęcia czynności na rzecz słusznego interesu obywateli - w tym przypadku skarżącego realizującego przewóz drogowy; – zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji przez złamanie generalnych zasad k.p.a. i niezastosowanie na korzyść przedsiębiorcy faktu z uwagi na kolizję przepisu art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.; – art. 35 § 1, § 2 i § 3 , art. 36 i art. 38 k.p.a. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że opis naruszenia był całkowicie dowolny, a zgromadzone dowody były niewystarczające i niezgodne ze stanem faktycznym. Jednocześnie uzasadnienie decyzji opierało się na poszlakach i domysłach z pominięciem procedur jakie powinien przeprowadzić kontrolujący. Podała, że organ pominął jej wyjaśnienia, co miało istotny wpływ na kwalifikację naruszenia. Jej zdaniem ustalenia zawarte w protokole sporządzonym podczas kontroli drogowej wymagały wyjaśnienia, gdyż z protokołu tego nie wynikało jaki rodzaj kontroli był realizowany, jaki charakter przewozu był wykonywany w opisanym dniu i jakie normy miały zastosowanie do tej sytuacji. Nie ustalono też czy pojazd wykonywał w tym dniu i w tych godzinach przewozy drogowe na zasadach UTD i art. 4 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Domniemanie prawdziwości treści protokołu, zdaniem strony skarżącej, nie było potwierdzeniem stanu faktycznego i mogło być wzruszone. Strona skarżąca zarzuciła też, że organ domniemywał późniejsze wystawienie faktury z tytułu nabycia przewożonego towaru. Strona skarżąca wskazała, że asfalt (masa bitumiczna) był przewożony w specjalnych cysternach, a temperatura przewożonego asfaltu to około 160 do 180 stopni Celsjusza .Taki asfalt należało dostarczyć bezpośrednio do wytwórni [...], aby jego temperatura nie uległa obniżeniu i nie była zbyt niska, co mogłoby spowodować problemy z opróżnieniem cysterny. Zatem nie było innej możliwości jak przewóz asfaltu pomiędzy rafinerią w wytwórnią, nie można go było przeładować na inny pojazd, bądź składować w magazynie, a następnie przewozić go dalej. Tym samym strona skarżąca podniosła, że przewóz asfaltu był wykonywany na potrzeby własne - asfalt został przez nią odebrany bezpośrednio od producenta i przewieziony do Wytwórni [...] w G. Przewóz drogowy spełniał zatem przesłanki przewozu na potrzeby własne, zawarte w art. 4 ust. 4 u.t.d. Skarżąca zaznaczyła też, że przywiązuje dużą wagę do szkoleń i do takiej organizacji przewozów, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów. W sposób ciągły prowadzi też kontrolę dokumentacji i przestrzegania norm czasowych kierowców podczas wykonywania zadań transportowych. Na poparcie podnoszonych naruszeń poszczególnych przepisów k.pa. skarżąca powołała się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego ustaliły stan faktyczny, co doprowadziło do automatycznego przyjęcia, że strona skarżąca nie przewoziła asfaltu dla swoich potrzeb w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Na wstępie należy podkreślić, że od samego początku strona skarżąca wyjaśniała, że w dacie kontroli (25 czerwca 2020 r.) przewoziła zakupiony asfalt drogowy z Rafinerii w P do swojej Wytwórni [...] w G (wyjaśnienia z 10 lipca 2020 r. – k. 15). W praktyce przewóz ten miał polegać na odebraniu przez zatrudnianego kierowcę, poruszającego się samochodem należącym do strony skarżącej – asfaltu, który z uwagi na techniczne aspekty transportu, nie mógł być nigdzie składowany – przewożony był więc z P do G. Treść protokołu kontroli drogowej, wbrew twierdzeniom organów, nie jest przy tym jednoznaczna. W formularzu protokołu wskazano jako miejsce zakończenia przewozu miejscowość "G" (k. 1) co zbieżne jest z siedzibą firmy P1; natomiast już w załącznikach do protokołu (k. 2 str. 2 i k. 3) wskazano, że transport materiału niebezpiecznego dokonywany jest z P do D, co zbieżne jest z kolei z siedzibą strony skarżącej. Organ w istocie nie kwestionował faktów na które powołała się strona skarżąca, tj., że prowadzi ona działalność w zakresie Wytwórni [...]. Co więcej, już w protokole kontroli znalazły się dokumenty potwierdzające, że transport był dokonywany pojazdami strony skarżącej (dowody rejestracyjne) na potrzeby własne (wypis z zaświadczenia). Tak jak protokół kontroli tak i zaświadczenie wydawane w trybie art. 33 ust. 8 u.t.d. jest dokumentem urzędowym. Zasadniczo więc jeżeli organ chce podważyć wykonywanie przewozu na potrzeby własne to powinien wskazać, która z wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. przesłanek, nie została przez przedsiębiorcę spełniona pomimo posługiwania się takim zaświadczeniem. To na organie, a nie na przedsiębiorcy, który dysponuje zaświadczeniem wydanym w trybie art. 33 ust. 8 u.t.d., spoczywa ciężar dowodowy podważenia dokumentu urzędowego, jakim jest to zaświadczenie. Kluczowy dla sprawy jest art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. wymaga, aby w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone były własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca twierdziła, że przewożony asfalt kupiła dla własnych potrzeb. W ocenie Sądu zgromadzony przez organ materiał dowodowy nie podważył tych twierdzeń. Organ sugerując antydatowanie przedłożonej faktury zbiorczej (cztery transporty z 25 czerwca 2020 r. - k. 17) i upoważnienia do odbioru zlecenia (k. 16) właściwie ani nie powołał żadnych przepisów prawa, ani też dowodów, które świadczyłyby o tym, że upoważnienie takie nie zostało okazane w Rafinerii. Zgodnie z art. 106i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 z późn. zm.) obowiązujące przepisy nie zawierają zakazu wystawienia zbiorczej faktury dzień po wykonaniu dostawy. Pośrednio z adnotacji księgowych na fakturze VAT nr [...] (k. 17) wynika, że całość czterech dostaw asfaltu została opłacona 25 czerwca 2020 r., a więc wystawienie zbiorczej faktury następnego dnia, a przed końcem miesiąca w którym dostarczono towar i otrzymano zapłatę – również nie naruszała ww. przepisów. Właściwie nie wiadomo więc dlaczego organ kwestionował fakt posługiwania się przez kierowcę upoważnieniem wystawionym przez stronę skarżącą. Skoro kierowca poruszał się samochodami należącymi do strony skarżącej (wpisy w dowodach rejestracyjnych i na DW wystawionym przez O1 Sp. z o.o. – k. 7 i 11 przy protokole kontroli), to oczywistym jest, że kierowca przy odbiorze asfaltu powinien był posiadać upoważnienie do wydania paliwa wystawione przez formalnego nabywcę tj. P1 (k. 16). Z dokumentów znajdujących się już przy protokole kontroli wynikało, jaki pracownik ze strony O1 Sp. z o.o. potwierdzał wydanie towaru. W ocenie Sądu, w razie wątpliwości, czy rzeczywiście kierowca strony skarżącej działał również za zgodą pośredniczącego w sprzedaży P1 – można było przesłuchać tego pracownika. W razie gdyby organy miały wątpliwości co do daty przejścia własności sprzedawanego towaru na rzecz strony skarżącej to należało wezwać o przedstawienie stosownej umowy potwierdzającej wyjaśnienia, że sprzedaż następowała na warunkach F w P. W ocenie Sądu, jeżeli transport zgodnie z zawartą umową jest dokonywany przez pracowników i taborem finalnego odbiorcy z miejsca załadunku do miejsca finalnego odbioru, to jeżeli finalny odbiorca wykorzystuje zakupiony towar (tu: asfalt) do własnej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. – to uprawnione jest powoływanie się na wykonywanie transportu w warunkach przewidzianych przez ten przepis. Z logiki twierdzeń organów wynikałoby, że strona skarżąca przewoziła zakupiony asfalt na potrzeby nabywcy tj. P1, skoro nie robiła tego na potrzeby własne - przy czym ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy z naruszeniem art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy nie wskazały bowiem jakichkolwiek przepisów, z których wynikałoby, że nie może zostać wystawiona faktura VAT dzień po wykonaniu usługi i jej opłaceniu. Nie wiadomo też jaki właściwie dowód organy uznały za wskazujący, że strona skarżąca wykonywała na rzecz P1 usługi transportu. Zgodnie z ww. art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zawarte w zaskarżonych decyzjach ustalenia organów podważające prawidłowość powoływania się na zaświadczenie o przewozie na potrzeby własne nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy zasądzając na rzecz strony skarżącej od organu zwrot uiszczonego wpisu od skargi. W ponownym postępowaniu organy przeprowadzą postępowanie dowodowe z uwzględnieniem art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.