III SA/Kr 2158/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia 10 listopada 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowić dla M. P. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 6 lutego 2015r. uczestnik postępowania – M. P. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia 10 listopada 2014r. wydaną w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego. Jak wynika z akt sprawy, stroną skarżącą w niniejszej sprawie jest K. P. Wnioskodawczyni M. P. jest zaś jedynie uczestnikiem niniejszego postępowania. Prawo pomocy może być tymczasem przyznane stronie skarżącej na jej wniosek (art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Stroną w rozumieniu art. 32 w/w ustawy jest natomiast skarżący – czyli podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na podstawie art. 50 w/w ustawy, który z tego uprawnienia skorzystał (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, s. 95) Przy czym skarga może dotyczyć jedynie "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (por. T.Woś, Hanna Knysiak – Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2013 , komentarz do art. 50 ). Tym indywidualnym podmiotem w przedmiotowej sprawie jest K. P. i on też jako adresat zaskarżonej decyzji, jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 50 w/w ustawy. Do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest bowiem ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 cyt. ustawy). Ponieważ, jak wynika z akt sprawy, skargę na decyzję Wojewody z dnia 10 listopada 2014r. złożył jedynie K. P., on zatem jest tylko zobowiązany, na obecnym etapie postępowania, do uiszczenia kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej przez niego skargi. Odnosząc się natomiast do wniosku uczestniczki M. P. o ustanowienie adwokata – mając na względzie brzmienie art. 12 cyt. ustawy, iż ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania - uznano, co następuje. Strona domaga się ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Dodaje, iż utrzymuje się jedynie z emerytury, nie ma majątku za wyjątkiem ¼ udziału w spadku ( sprawa w toku ), ponosi natomiast koszty utrzymania. Wskazuje na ratę pożyczki na aparat słuchowy - 120 zł, 150 zł rachunki miesięczne stałe za media, 150 zł leki, 80 zł miesięcznie węgiel. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż strona prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury KRUS w kwocie 823 zł. Ponosi koszty utrzymania w łącznej wysokości 380 zł ( woda, gaz, prąd, leki, opał ), pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie, leki, gdyż jest osobą bardzo schorowaną. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni posiada nieruchomości lokalowe w formie ¼ udziału w spadku. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie łącznie 823 zł otrzymywanych z tytułu emerytury KRUS, wykazane koszty utrzymania, brak oszczędności, konieczność stałego leczenia, samotność - nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni posiada bowiem niski dochód i w kontekście wydatków na utrzymanie, stanu zdrowia, samotnego gospodarowania, podeszłego wieku uniemożliwiającego podjęcie zatrudnienia czy innych działań polepszających sytuację majątkową - zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez Wnioskodawczynię są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania, nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest ona zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Strona do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ) w związku z art. 214 § 1, art. 58 § 1 pkt. 6 cytowanej wyżej ustawy.