III SA/Kr 224/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2012 r., znak: [...], w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, decyzją z dnia [...] 2011 r., znak: [...], przyznał i wypłacał P. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W związku z tym, że w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. wypłacono uprawnionej świadczenia na kwotę 2.400 zł, decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy orzekł obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego – J. L. – należności w tej wysokości wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Od powyższej decyzji odwołanie do SKO wniósł J. L., zarzucając, że organ I instancji naruszył przepis art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), przez niepoinformowanie go o toczącym się postępowaniu oraz uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto odwołujący się podniósł, że skoro zaskarżona decyzja została wydana na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, to "w głowie decyzji" powinno znajdować się oznaczenie Burmistrza Miasta i Gminy jako organu właściwego, a ponadto Kierownik M-GOPS, podpisują decyzję powinien zaznaczyć, że wydał ją z upoważnienia Burmistrza. Niezależnie od powyższego strona podkreśliła, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego w wysokości 440 zł miesięcznie. Opisaną na wstępie, kwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące możliwość nałożenia na stronę obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych P. L. na podstawie decyzji z dnia [...] 2011 r., znak: [...]. Podnoszone przez stronę okoliczności związane z niskimi dochodami nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji wywiązał się z obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, wydając zawiadomienie z dnia 9 października 2012 r., które zostało skutecznie doręczone J. L. w dniu 15 października 2012 r. Ponadto organ I instancji wypełnił obowiązki wskazane w art. 27 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. przekazał stronie pismem z dnia 17 września 2012 r. informację o przyznaniu P. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz informację o wysokości jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych. Odnosząc się do kwestii oznaczenia organu wydającego zaskarżoną decyzję Kolegium zauważyło, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. W treści decyzji wyraźnie wskazano, że została wydana z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, którego oznaczenie znalazło się na pierwszej stronie decyzji. Również Kierownik M-GOPS opatrzył decyzję imienną pieczęcią z adnotacją o działaniu z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. L. podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wzięto pod uwagę wyłącznie jego dochód, a nie uwzględniono jego zadłużenia z tytułu obowiązków alimentacyjnych oraz kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Skarżący wskazał ponadto, że nie miał możliwości zapoznać się z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zgodnie z którym zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani innych przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie. W piśmie nadesłanym następnie do Sądu, skarżący podtrzymał zarzuty dotyczące niezasadności przyznania świadczeń alimentacyjnych jego dzieciom, które przez fakt podjęcia pracy nie były do tego uprawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 1228 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu , do dnia spłaty (ust. 1a ww. przepisu). W myśl ust. 2 tego unormowania, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności te podlegają ściągnięciu w rybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem regulacji ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (ust. 3 ww. przepisu). Z powyższych regulacji wynika więc, że świadczenie przyznawane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym. Obowiązek zwrotu tego świadczenia powstaje, w zależności od realiów danej sprawy administracyjnej, albo po zakończeniu okresu świadczeniowego, albo po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. O obowiązku tym rozstrzyga w drodze decyzji właściwy organ wierzyciela. Decyzja o zwrocie stanowi więc konsekwencję decyzji o przyznaniu świadczenia osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Decyzja z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, konkretyzuje zatem obowiązek regresu należności wyłożonych z budżetu państwa w oparciu o decyzję przyznającej osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która jest podejmowana w przypadku potwierdzonego przez komornika braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Ustawodawca przesądził, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku alimentacyjnym. To za niego bowiem w sytuacji wydania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. Rozstrzygnięcie co do tej kwestii potwierdza zatem powstanie po stronie dłużnika alimentacyjnego nowego obowiązku, który jest różnym od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu. Wykładnia przepisu art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, prowadzi do wniosku, że obowiązkiem organu wydającego decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest tylko i jedynie ustalenie, czy została wydana uprzednio ostateczna decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Obie te przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie. Dodać przy tym należy, że dłużnik ma zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dopóki decyzja o przyznaniu świadczenia nie zostanie wzruszona, bądź wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt I OSK 793/11, LEX nr 1149435). W rozpatrywanej sprawie organy orzekające bezsprzecznie ustaliły zaistnienie przesłanek do wydania decyzji o zwrocie należności otrzymanych ostateczną decyzją z dnia [...] 2011 r., znak: [...], przez P. L. z funduszu alimentacyjnego, które to zostały jej wypłacone w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 2.400 zł. Ta okoliczność faktyczna przesądza o prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia zobowiązującego skarżącego do zwrotu całej kwoty wypłaconych świadczeń. Decyzja z art. 27 ust. 2 ustawy ma charakter decyzji związanej. Spełnienie się zatem wskazanych przesłanek obliguje organ de jej wydania. Organ prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego, nie jest uprawniony do ustalania żadnych innych okoliczności, aniżeli te, które warunkują podjęcie tego rodzaju rozstrzygnięcia. Stąd postulaty uwzględnienia trudnej sytuacji skarżącego, jego wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego, czy kwoty zadłużenia nie mają znaczenia dla treści rozstrzygnięcia i nie mogły być w ogóle brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Za chybione należało uznać zarzuty skargi związane z brakiem poinformowania skarżącego o toczącym się postępowaniu w sprawie zwrotu należności. Trafnie wskazało i oceniło Kolegium, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Do skarżącego zostało skierowane zawiadomienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie i spełnione zostały wymogi wskazane w art. 27 ust. 7 ustawy - pismem z dnia 17 września 2012 r. została przekazana skarżącemu informacja o przyznaniu córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz informacja o wysokości jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytuły tych wypłaconych świadczeń osobie uprawnionej. Decyzja organu I instancji w sprawie zwrotu, jak prawidłowo oceniło Kolegium, zawiera też wszystkie elementy jakie powinna posiadać decyzja administracyjna, łącznie z kwestionowanymi brakami, tj. jasno wynika z upoważnienia jakiego organu została ona wydana i przez jaki organ działający w ramach tego upoważnienia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały więc wydane zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd nie dopatrzył się również uchybień prawa procesowego, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego skutkiem byłaby konieczność uchylenia tych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.