III SA/Kr 233/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 października 2011r. Nr [...] w przedmiocie wyboru ławników do Sądu Okręgowego i sądów rejonowych postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych). Pismem z dnia 20 stycznia 2012r. A. G. wniosła skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 października 2011r. Nr [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego i sądów rejonowych na kadencję 2012-2015, w części dotyczącej wyboru R. G. na ławnika do Sądu Okręgowego, domagając się stwierdzenia jej nieważności w tym zakresie. Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art.. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 182 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 i art. 158 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, zaskarżona uchwała narusza jej istotny interes prawny, gdyż utrudnia bądź wręcz uniemożliwia jej realizację konstytucyjnego prawa do sądu i do rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy sąd bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżąca wyjaśniła, iż w listopadzie 2010r. złożyła do Sądu Okręgowego pozew o rozwiązanie małżeństwa z R. G. W odpowiedzi, na pierwszej rozprawie, R. G., powołując się na fakt pełnienia funkcji ławnika w Sądzie Okręgowym Wydział [...] złożył wniosek o wyłączenie od rozpatrywania sprawy wszystkich sędziów tego Sądu. Sprawa wyłączenia sędziów [...] Wydziału Sądu Okręgowego ciągnęła się 9 miesięcy. Po ponownym podjęciu sprawy w październiku 2011r. przez Sąd Okręgowy Wydział [...], R. G. ponownie powołując się na pełnienie funkcji ławnika złożył wniosek o wyłączenie całego Sądu Okręgowego, tj. wszystkich sędziów i wszystkich ławników pomimo, iż żadna ze stron nie zna ich osobiście, a R. G. nigdy nie był ławnikiem w Wydziale [...] tego Sądu. Sprawa wyłączenia Sądu Okręgowego nie została do dnia dzisiejszego rozstrzygnięta. Skarżąca uważa zatem, iż wskutek działań R. G., paraliżujących postępowanie sądowe, nie może uzyskać od niego w ustawowym terminie zabezpieczenia alimentów dla dzieci ani dokonać ustalenia zasad sprawowania opieki nad dziećmi, co ewidentnie godzi w ich poczucie bezpieczeństwa, prawo do spokojnego i godnego życia w należytych warunkach materialnych. Skarżąca zarzuciła również, iż wybór R. G. na ławnika nastąpił z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasady praworządności, zasady prawdy materialnej, zasady interesu społecznego oraz zasady działania w sposób budzący zaufanie społeczeństwa do władzy publicznej, gdyż nie spełnia on wymogu nieskazitelnego charakteru, o czym świadczy negatywna informacja Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz negatywna opinia Zespołu opiniodawczego ds. wyboru ławników. Tym samym zdaniem skarżącej, zaskarżona uchwała narusza nie tylko jej interes prawny, ale także godzi w podstawy konstytucyjnego ustroju wymiaru sprawiedliwości i demokratycznego porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi. Zdaniem Rady, skarżąca nie wykazała, że zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny lub uprawnienie, gdyż brak jest związku o charakterze prawnym pomiędzy stanem przez nią opisanym a zapisami tej uchwały. Rada Miasta stwierdził, iż o ewentualnym naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia można byłoby mówić w sytuacji, w której skarżąca byłaby kandydatem na ławnika. Natomiast wybór na ławnika małżonka skarżącej, w ocenie organu, nie ma związku z jej interesem prawnym lub uprawnieniem. Rada Miasta uważa, iż dalsze ewentualne konsekwencje wyboru R. G. na ławnika nie mieszczą się w pojęciu naruszenia interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto Rada Miasta stwierdziła, iż wybór R. G. na ławnika odbył się zgodnie z obowiązującą procedurą. Rada Miasta stwierdziła, iż kryteria uznania kandydata na ławnika za osobę nieskazitelnego charakteru są bardzo trudne do zdefiniowania mając do dyspozycji jedynie informacje wynikające z uregulowań przepisów ustawowych. Rada Miasta wyjaśniła, iż informacja udzielona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji nie zawierała danych o toczących się przeciwko R. G. postępowaniom. Dodatkowo złożył on oświadczenie, iż nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe. Z kolei opinia Zespołu opiniodawczego ds. wyboru ławników nie miała charakteru wiążącego, a wybór ławników leżał w wyłącznej kompetencji Rady Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawową kwestią w przedmiotowej sprawie jest zagadnienie dopuszczalności wniesienia skargi na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 października 2011r. Nr [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego i sądów rejonowych na kadencję 2012-2015 przez skarżącą A. G. Uruchomienie bowiem powierzonej sądowi administracyjnemu kontroli legalności zaskarżonej uchwały poprzedzać musi konstatacja, że skarga w niniejszej sprawie pochodzi od uprawnionego podmiotu. Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z § 2 tego przepisu wynika z kolei, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał cytowany powyżej § 2, albowiem w przypadku zaskarżenia uchwały rady gminy obowiązujące przepisy odmiennie regulują legitymację skargową, wprowadzając dopuszczalny na podstawie § 2 wyjątek od wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a. zasady ogólnej. Wyjątek ten został przewidziany w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Z ustępu 1 tego przepisu wyraźnie wynika, że legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy ma każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, a wniesienie skargi zostało poprzedzone bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia. Ustawodawca wyraźnie zatem ustanawia wyjątek od ogólnej zasady dotyczącej legitymacji skargowej przewidzianej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa o samorządzie gminnym wprowadza zatem trzy warunki, które muszą zostać spełnione, aby można było wnieść skargę na uchwałę rady gminy do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym: 1) zaskarżona uchwała musi być uchwałą podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej, 2) wniesienie skargi musi zostać poprzedzone bezskutecznym wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) skarżący musi wykazać, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Zaskarżoną uchwalę niewątpliwie należy zaliczyć do uchwał w sprawie z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżąca dopełniła również wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (pismo z dnia 22 listopada 2011r., por. sposób obliczania terminu do wniesienia skargi ustalony w uchwale NSA z dnia 2 kwietnia 2007r., sygn. akt II OPS 2/07). Konieczne stało się zatem zbadanie legitymacji skarżącej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, a nie jedynie hipotetycznym, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia spoczywa na skarżącym. Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Kryterium "naruszenia interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Przypomnieć trzeba, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984r., I SA 1748/83). Tak jednak jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Zdaniem skarżącej, naruszenie jej interesu prawnego polega na uniemożliwieniu jej skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu i do rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy sąd bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżąca uważa, iż dopóki R. G. będzie ławnikiem w Sądzie Okręgowym nie zakończy się toczące się przed tym Sądem postępowanie w sprawie o rozwiązanie małżeństwa A. G. z w/w. Jednak zdaniem Sądu o naruszeniu interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie można by było mówić w sytuacji gdyby chciała ona kandydować na ławnika, ale pozbawiono by ją takiej możliwości. Natomiast wybór R. G. na ławnika w Sądzie Okręgowym nie narusza interesu prawnego skarżącej. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej nie została ona pozbawiona prawa do sądu, gdyż jej pozew o rozwód zostanie rozpoznany. Natomiast podejmowane przez R. G. w toku postępowania rozwodowego czynności nie mają swojego źródła w zaskarżonej uchwale, lecz w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Tym samym należy uznać, że zaskarżona uchwała nie naruszyła żadnego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej. Skoro zatem skarżąca nie wykazała, że poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło naruszenie jej interesu prawnego – nie może skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z powodu braku wymaganej ustawą legitymacji skargowej. Należy zatem przyjąć, że złożona w niniejszej sprawie skarga pochodziła od osoby nie mającej legitymacji skargowej. Z tego względu, mając na uwadze treść art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił o odrzuceniu skargi z powodu jej wniesienia przez podmiot do tego nieuprawniony, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – jak w pkt 2 sentencji.