III SA/Kr 24/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2008r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2007r. nr [...] orzekł o wykreśleniu z dniem 24 grudnia 2007 r. z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta wpisu dokonanego w dniu 9 marca 2000 r. pod nr ewidencyjnym [...] dotyczącego przedsiębiorcy P. B. "A". Podstawą prawną decyzji był art. 7e ust.1 pkt. 1 i art. 7g ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. ustawy Prawo działalności gospodarczej, (Dz. U. z 1999r. nr 101 poz.1178 z póź. zm.). W uzasadnieniu decyzji podano, iż wykreślenie nastąpiło na wniosek P. B., wspólnika spółki cywilnej. T. R. złożył w dniu 23 stycznia 2008r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na nieustalenie, czy P. B. istotnie zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. T. R. wyjaśnił także, iż działalność gospodarczą prowadził wspólnie z P. B. w formie spółki cywilnej na podstawie zawartej umowy z dnia 5 lipca 2000 r. Do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji umowa ta nie została skutecznie wypowiedziana, co oznacza, iż P. B. nie mógł zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdził, także iż sposób wypowiedzenia umowy spółki cywilnej określony został przez wspólników w § 11 wyżej wymienionej umowy, zgodnie z którym każdy ze wspólników może wystąpić ze spółki skutecznie, gdy wypowie swój udział na trzy miesiące przed końcem roku obrachunkowego, którym zgonie z umową jest rok kalendarzowy. Dodatkowo T. R. podniósł, iż P. B. nie dokonał wypowiedzenia umowy spółki w stosunku do niego, ale uczynił to do różnych instytucji państwowych. Skarżący stwierdził także, iż jako osoba mająca interes prawny wynikający ze sposobu prowadzenia wspólnie z P. B. działalności gospodarczej winien być stroną postępowania zakończonego decyzją o wykreśleniu. T. R. podniósł, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby czyn zagrożony karą tj. wykroczenie z art. 60[1] Kodeksu wykroczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] 2008 r., Nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta w dniu [...] 2007 r., nr [...] orzekającej o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta wpisu dokonanego w dniu 9 marca 2000 r. pod numerem Ew. [...] dotyczącego przedsiębiorcy P. B. "A". Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o art. 156 § 1 pkt 1 i 6 k.p.a. i art. 157 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, iż T. R. winien być stroną postępowania o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej, gdyż postępowanie dotyczyło jego interesu prawnego, jak również obowiązków wynikających z zawartej umowy spółki cywilnej. Zdaniem SKO sposób prowadzenia działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej rodzi po stronie wspólników określone obowiązki w sferze prawa administracyjnego, w szczególności prawa podatkowego. Wykreślenie zatem z ewidencji działalności gospodarczej jednego ze wspólników dwuosobowej spółki cywilnej powoduje konieczność zmiany sposobu prowadzenia tej działalności przez drugiego ze wspólników, a w szczególności sposobu rozliczania się z organami podatkowymi z tej działalności, jak i zmiany w zakresie odpowiedzialności. SKO uznało również, iż przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej są stronami wszelkich postępowań związanych z tą działalnością. Stąd też T. R. jest legitymowany do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji. Z powyższych względów zdaniem SKO niedopuszczenie do udziału w postępowaniu T. R. spowodowało, iż decyzja Prezydenta została wydana z rażącym naruszeniem art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo działalności gospodarczej. Zdaniem bowiem organu w przypadku dwuosobowej spółki cywilnej, zaprzestanie prowadzenia tej działalności może nastąpić dopiero z chwilą skutecznego rozwiązania umowy spółki cywilnej (wypowiedzenia udziałów) przez przedsiębiorcę żądającego wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. SKO podkreśliło zarazem, że P. B. nie wypowiedział udziałów w spółce cywilnej stworzonej z T. R., bowiem wypowiedzenie udziałów, a tym samym rozwiązanie umowy spółki następuje przez złożenie oświadczenia woli drugiej stronie umowy w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego). Tymczasem, jak podaje SKO, T. R. nie miał możliwości zapoznania się z wypowiedzeniem umowy. P. B. złożył w dniu 13 sierpnia 2008 r., do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zarzucił SKO, iż wydało decyzję z naruszeniem przepisów prawa oraz dokonało błędnej interpretacji powołanych przepisów. Wskazał również na naruszenie przez SKO art. 4 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 7e ust. 1 pkt. 1 Ustawy Prawo działalności gospodarczej. Skarżący podniósł, iż organ administracji publicznej nie może żądać ani uzależnić swojej decyzji w sprawie podjęcia, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną osobę od spełnienia przez nią dodatkowych warunków, w szczególności przedłożenia dokumentów lub ujawnienia danych, nieprzewidzianych przepisami prawa. Podkreślił także, iż jako osoba fizyczna na podstawie oświadczenia woli otwiera i zamyka prowadzoną przeze siebie działalność gospodarczą. Stwierdził, iż wypowiedzenie umowy spółki nastąpiło w formie pisemnej na podstawie Art. 869 § 2 KC, zaś bezpośrednim powodem wypowiedzenia było uniemożliwienie mu prowadzenia spraw spółki, dostępu do dokumentów spółki oraz pozbawienie możliwości dostępu do siedziby spółki przez byłego wspólnika T. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 października 2008r., [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną do wydania przedmiotowej decyzji stanowił art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. nr 155, póz. 1095 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji SKO podało, iż przepis art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy prawo działalności gospodarczej stanowi, iż wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Powyższa okoliczność sprawia zdaniem SKO, że kwestia zaprzestania działalności gospodarczej w przypadku spółki cywilnej (zwłaszcza dwuosobowej) może nastąpić jedynie w przypadku skutecznego rozwiązania umowy spółki cywilnej (wypowiedzenie udziałów) przez przedsiębiorcę żądającego wykreślenia wpisu z ewidencji. Zgodnie z art. 61 § 1 kodeksu cywilnego wypowiedzenie udziałów, a tym samym rozwiązanie umowy spółki następuje przez złożenia oświadczenia woli drugiej stronie umowy w taki sposób, by mogła zapoznać się z jego treścią. Organ odwoławczy wskazał także na § 14 umowy spółki cywilnej zawartej w dniu 5 lipca 2000r. między skarżącym oraz T. R. Stanowi on, iż wszelkie zmiany umowy powinny być pod rygorem nieważności sporządzone w formie pisemnej. Tymczasem, jak podaje SKO, skarżący wysłał pocztą elektroniczną wypowiedzenie udziałów wspólnikowi, które było by tylko wtedy skuteczne gdyby podpisane zostało bezpiecznym podpisem elektroniczny, posiadających odpowiedni certyfikat, wtedy można by przyjąć, iż dokonano wypowiedzenia w formie pisemnej. W opinii SKO list mailowy nie jest tożsamy z listem elektronicznym opatrzonym bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło także, iż przedmiotem sprawy nie jest kwestia prowadzenia działalności, a prawidłowość dokonywania wpisów i wykreśleń wpisów z ewidencji działalności gospodarczej. W związku z powyższym należało orzec jak na wstępie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P. B. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: przepisów prawa materialnego a w szczególności art. 7E ust. 1 pkt 1 prawo działalności gospodarczej poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły wystarczające przesłanki do dokonania wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, art. 6 k.p.a. poprzez działanie organu bez podstawy prawnej, art. 7 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pomimo braku dokładnego wyjaśnienia sprawy, a także art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i rozstrzygnięcie wyłącznie na korzyść strony przeciwnej, art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i dokonanie swobodnej ich oceny niezgodnie z normami obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2008 r. wbrew oczywistym podstawom do jej uchylenia. Skarżący wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji jej poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości potrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, przytaczając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w razie braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. W ocenie sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie bowiem z art. 860 § 1 KC przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Tak powołana spółka cywilna tworzy stosunek prawny ciągły i to niezależnie od tego, czy została zawarta na czas nieoznaczony, czy też oznaczony. Poza tym skład osobowy jest w zasadzie niezmienny. Niemniej jednak może on ulec zmianie poprzez jej rozwiązanie, przy czym jednym z instrumentów prowadzących do jego ustania jest wypowiedzenie udziału przez jednego ze wspólników w dwuosobowej spółce cywilnej. Zgodnie z art. 869 KC wypowiedzenie takie może mieć dowolną formę chyba, ze umowa spółki stanowi inaczej. W niniejszej sprawie, wspólnicy zawierając umowę spółki określili, iż wszelkie zmiany umowy w tym należy także rozumieć jej wypowiedzenie, powinny być dokonane w formie pisemnej. Istotną również przesłanką wypowiedzenia udziału jest skuteczne dojście takiej informacji do pozostałych wspólników. Nie spełnia tego wymagania skierowanie oświadczenia na piśmie do urzędu skarbowego czy do innych organów administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 61 KC oświadczenia, których złożenie wymaga nie tylko jakiegokolwiek uzewnętrznienia decyzji wywołania określonego skutku prawnego, ale szczególnego udostępnienia tej decyzji jakiemuś adresatowi, muszą dojść do adresata w taki sposób, by mógł on zapoznać się z jego treścią. Składający oświadczenie powinien zatem stworzyć taką sytuację, w której adresat oświadczenia może zapoznać się z nim w zwykłym toku czynności. Zarazem dowód takiego faktu obciąża tego, kto ze złożenia oświadczenia woli wywodzi skutki. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwuosobową spółką cywilną, której jeden ze wspólników podjął decyzję o wycofaniu swojego udziału. Niemniej jednak metoda wypowiedzenia udziałów zastosowana przez skarżącego okazała się bezskuteczna. Nie udowodnił on bowiem w sposób przekonywujący, iż skierował w formie pisemnej, tak jak tego wymagała umowa spółki, wypowiedzenia swojego udziału do drugiego wspólnika. Skarżący takie oświadczenie przesłała do organów administracyjnych z pominięciem swojego wspólnika. Wspólnika zawiadomił w drodze poczty elektronicznej, co w świetle powyższych wywodów, nie mogło być skuteczne. Nie doszło zatem do skutecznego wypowiedzenia udziału i tym samym rozwiązania spółki cywilnej. Powyższa okoliczność sprawia, iż pomimo, że w świetle art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poszczególni wspólnicy są traktowani jako osoby fizyczne i podlegają indywidualnemu obowiązkowi wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to organy administracyjne nie mogły bez powołania jako strony T. R. podjąć decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej P. B. Wskazać bowiem należy, iż spółka cywilna, nie zaś jej wspólnicy, jest podatnikiem podatku od towarów i usług, spółce nadawany jest także NIP i REGON. Wykreślenie jednego ze wspólników powoduje zatem skutki prawne także dla drugiego wspólnika. W postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 28 KPA stroną postępowania jest ten, kto może wylegitymować się podmiot interesem prawnym lub obowiązkiem. Dlatego stroną takiego postępowania jest zawsze ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, oraz po drugie, każdy, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Poprzez interes prawny należy zaś rozumieć realnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Źródłem interesu prawnego jest zatem konkretny przepis prawa materialnego, który przewiduje, iż w określonej sprawie indywidualnej organ administracji publicznej ma zdolność do władczego określenia w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnień lub obowiązków w drodze decyzji administracyjnej (por. wyr. NSA z 27.9.2001 r., I SA 2326/00, niepubl.). Podkreślić także należy, iż tak jak jest w niniejszej sprawie, interes prawny strony postępowania administracyjnego może mieć swoje źródło również w przepisach prawa cywilnego. Z tego względu organ administracji publicznej, czyniąc ustalenia faktyczne i rozstrzygając sprawę w oparciu o konkretny przepis prawa, powinien mieć na uwadze cały system przepisów istniejących w ustawie, w oparciu o przepis której rozstrzyga sprawę. Interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 KPA może bowiem wypływać nie tylko z konkretnego przepisu powołanego jako materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia, ale i z przepisów regulujących prawa i obowiązki osób, których to prawa i obowiązki zderzają się z prawami i obowiązkami podmiotów, których uprawnienia wypływają z zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego (zob. wyr. NSA z 3.8.2000 r., I SA 565/99, niepubl.). W przedmiotowej sprawie właśnie decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej P. B. dotyczyła interesów prawnych jego wspólnika T. R. Choć zatem decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r. nie rozstrzygała wprost o prawach i obowiązkach T. R., to oddziaływała na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej skarżącego z T. R. Z tego względu T. R. powinien brać udział w tym postępowaniu jako strona. Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoją decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie wykreślenia z dniem 24 grudnia 2007r., z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta, wpisu dokonanego w dniu 9 marca 2000 r. pod nr ewidencyjnym [...] dotyczącego przedsiębiorcy P. B. "A". Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.