III SA/Kr 247/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 3 stycznia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia 3 stycznia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie wymeldowania, skarżąca K. K. zwróciła się z prośbą o zwolnienie jej od konieczności uiszczenia tej opłaty ze względu na ciężką sytuację materialną rodziny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 marca 2011 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z zakreśleń dokonanych w rubryce 4 wniosku wynika, że skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz adwokata z urzędu. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem K. K. oraz dwójką dzieci: D. K. ur. [...] 2008 r. oraz K. K. ur. [...] 2009 r. Wnioskodawczyni, jak również członkowie jej rodziny, nie dysponują żadnym majątkiem, ani nie osiągają dochodów. Poza rzeczami osobistymi nie posiadają niczego, co stanowiłoby znaczącą wartość. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, ani kosztów wynajęcia adwokata, czy radcy prawnego. Członkowie rodziny skarżącej cierpią na liczne schorzenia, co szczególnie dotyczy jej męża oraz dzieci. Poza wieloma innymi aspektami uniemożliwia to wnioskodawczyni aktywność, jaka jest związana z przedmiotem sprawy. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej, dlatego została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów i oświadczeń na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że aktualnie wraz z członkami swojej najbliższej rodziny zamieszkuje w domu stanowiącym własność siostry męża, która ponosi całkowite koszty utrzymania nieruchomości. Od czasu do czasu skarżąca przebywa także w innych miejscach nie ponosząc żadnych kosztów pobytu (pokrywają je ci, którzy ich goszczą). Wraz z mężem oraz dziećmi skarżąca tworzy odrębną czteroosobową jednostkę rodzinną, pozostającą wspólnie. Dzieci są małoletnie i nie mają żadnych dochodów. Obecnie rodzina utrzymuje się korzystając z pomocy członków rodziny ze strony męża. Pomoc ta świadczona jest wielorako w stopniu i zakresie niezbędnym do ich utrzymania. Skarżąca nie jest jednak w stanie określić wartości tej pomocy. Rodzina wnioskodawczyni nie korzystała dotychczas z pomocy społecznej. Skarżąca złożyła przed miesiącem odpowiednie wnioski w przedmiocie przyznania pomocy społecznej i obecnie toczy się postępowanie. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż był rolnikiem, lecz z tej działalności nie osiągnął w roku 2010 żadnego dochodu. Wnioskodawczyni zaś ma dopiero 19 lat i dwoje małych dzieci i dotychczas jeszcze nie pracowała. Odnosząc się do wezwania o udokumentowanie wysokości ponoszonych wydatków skarżąca podała, iż nie posiada żadnych rachunków, gdyż całość wydatków za media pokrywają właściciele nieruchomości, w której zamieszkują, bądź czasowo przebywają. Członkowie rodziny, którzy pomagają skarżącej ani nie wystawiają za to rachunków, ani nie żądają w jakiejkolwiek formie zwrotu świadczonej pomocy. Skarżąca nie dysponuje także rachunkami za leczenie. Koszt zakupu leków, jak i koszt transportu (dowozu) pokrywali członkowie rodziny w ramach pomocy. W takiej sytuacji skarżącej nie stać na pokrycie kosztów sądowych, ani wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Zarządzeniem z dnia 11 maja 2011 roku Referendarz sądowy uwzględnił wniosek strony i przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 21 dni. W dniu 6 czerwca 2011 roku do tut. sądu wpłynęło pismo skarżącej wraz z załączonym wyciągiem z rachunku bankowego jej męża. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym winna była przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącą wykonane jedynie w ograniczonym zakresie. Stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Oświadczenie K. K. nie zawierało bowiem jakichkolwiek informacji o wysokości dochodów rodziny, jak również o wysokości ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem i dziećmi tworzą odrębną czteroosobową jednostkę rodzinną pozostającą razem (wspólnie). Ani skarżąca, ani jej mąż nie osiągają jednak żadnych dochodów. Mąż jest rolnikiem, jednak z prowadzonej działalności nie osiągnął w 2010 roku żadnych dochodów. Koszty mieszkania i utrzymania są pokrywane przez członków rodziny męża skarżącej. W ocenie orzekającego wyjaśnienia skarżącej o braku jakichkolwiek dochodów rodziny nie są przekonywujące. Oświadczenie skarżącej, że mąż nie osiąga dochodów i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziny stoi w sprzeczności z nadesłanym dokumentem w postaci wydruku z rachunku bankowego za okres od 16 lutego 2011 r. do 30 maja 2011 r. Z dokumentu tego z wynika, że w dniu 31 marca 2011 roku zaksięgowana jest wpłata kwoty 448,68 zł za faktury VAT RR, a w dniu 24 maja 2011 roku mąż skarżącej uzyskał zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego za 2011 rok w kwocie 224,55 zł. Powyższe oznacza, że mąż skarżącej jako rolnik ryczałtowy uzyskał płatności za dostarczone produkty lub wykonane usługi. Korzystał również ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, co oznacza, że w roku 2010 ponosił wydatki na zakup paliwa. Prowadząc działalność rolniczą mąż skarżącej niewątpliwie dysponuje odpowiednimi fakturami potwierdzającymi wysokość dochodów, jak i ponoszonych wydatków, z odpowiednich przepisów bowiem wynika obowiązek przechowywania takich dokumentów przez okres 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę (patrz art. 116 ust 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.). Tym samym argument skarżącej, że nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi wysokość ponoszonych wydatków jest niewiarygodny. Skarżąca, mimo wyraźnego wezwania, nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Nie określiła, nawet szacunkowo, wysokości tych wydatków. Nie może stanowić argumentu twierdzenie, że całość tych wydatków pokrywają członkowie rodziny męża, gdyż skarżąca jako żona i matka dwójki dzieci z pewnością ma możliwość określenia skali i wysokości ponoszonych stałych miesięcznych wydatków rodziny. Jeśli zaś faktycznie źródłem finansowania skarżącej, jej męża i dwójki dzieci są dochody rodziny męża, K. K. winna była wskazać stan majątkowy tych osób wraz z podaniem źródła i wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów. Tego jednak nie uczyniła. Niewykazanie przez skarżącą wysokości uzyskiwanych w miesiącu środków niezbędnych do koniecznego utrzymania rodziny, a także nieudokumentowanie ponoszonych wydatków nie usunęło wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej i uniemożliwiło dokonanie wolnej od wątpliwości oceny, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Jednocześnie podnieść należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To rzeczą wnioskodawcy bowiem, jako zainteresowanego otrzymaniem pomocy jest wykazanie zasadności złożonego w tej materii wniosku. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2 art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).