III SA/Kr 25/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Wojewody z dnia 4 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 4 listopada 2009 r. znak: [...] Wojewoda działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz.1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2009 r. znak: [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu I. C. z pobytu stałego w miejscowości A. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 20 lutego 2007 r. na wniosek H. S. – B., R. D., S. D., J. B., Z. D., J. D. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania I. C. z pobytu stałego w miejscowości A, w związku z niezamieszkiwaniem przez nią pod wskazanym adresem od dnia 1 listopada 2004 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał [...] 2008 r. decyzję o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego. Na skutek złożonego odwołania decyzja ta została następnie uchylona przez organ II instancji, który uznał za konieczne uzupełnienie postępowania dowodowego w kwestii zweryfikowania informacji dotyczących wniosku złożonego przez skarżącą o ochronę własności, rozszerzonego o umożliwienie skarżącej zamieszkiwania w budynku w A. Po przeprowadzeniu i uzupełnieniu postępowania dowodowego, organ I instancji stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że skarżąca nie zamieszkuje w domu w A. Spełniona została, zatem przesłanka niezbędna do wymeldowania tj. opuszczenie lokalu. Zaznaczono przy tym, że przepisy meldunkowe są przepisami porządkowymi i w oparciu o nie, nie można załatwiać spraw rodzinnych. Konsekwencją opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania jest wymeldowanie się z tego lokalu. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba opuszczająca dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się z tego lokalu najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Skoro skarżąca opuszczając powyższe miejsce zamieszkania nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku meldunkowego organ administracji obowiązany jest wydać decyzję o wymeldowaniu. Odwołanie od tej decyzji wniosła I. C. podnosząc, że w decyzji Wojewody z dnia [...] 2009 r. uchylającej wcześniejszą decyzję organu I instancji wyraźnie wskazano, by organ ustalił w sposób niebudzący wątpliwości, czy opuszczenie miejsca pobytu było przez nią dobrowolne i trwałe oraz czy wniosek o ochronę własności został rozszerzony o umożliwienie skarżącej zamieszkiwanie w budynku w A. Skarżąca powołała orzeczenie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 4 lutego 2009 r., w którym oddalono jej powództwo o dopuszczenie do współposiadania, jednocześnie podniosła, że opuszczenie miejsca zamieszkania nie było przez nią dobrowolne, lecz została do tego zmuszona na skutek bezprawnych działań R. D., a następnie S. D. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji Wojewoda wskazał, że podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przed organem I instancji R. M. - pełnomocnik skarżącej - wyjaśnił, iż skarżąca wyprowadziła się z przedmiotowego budynku w listopadzie 2006 r. ze względu na stosunki, jakie panowały w rodzinie. Skarżąca wniosła do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny pozew o ochronę własności. Obecnie mieszka u swojej matki K. K., która zeznała, że córka od listopada 2006 r. nie zamieszkuje w budynku nr [...] w miejscowości A. Również J. D. potwierdził, że skarżąca z przedmiotowego budynku wyprowadziła się 1 listopada 2006 r. zabierając wówczas z tego budynku wszystkie swoje rzeczy osobiste. Fakt niezamieszkiwania skarżącej w przedmiotowym budynku potwierdziła także kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji. Podczas kontroli ustalono także, że pomiędzy S. D., a skarżącą trwa konflikt rodzinny dotyczący spadku po zmarłej J. D. Przeprowadzona kontrola dyscypliny meldunkowej wykazała, że skarżąca zamieszkuje wraz z mężem i dziećmi w lokalu nr [...] przy ul. B w K., gdzie obecnie znajduje się jej centrum życiowe. Tam także znajdują się jej wszystkie rzeczy osobiste. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że wniosek współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości o wymeldowanie skarżącej należało uwzględnić, albowiem w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy tj. opuszczenie lokalu bez wymeldowania. Powyższy budynek nie jest już miejscem, w którym koncentrowałoby się życie osobiste skarżącej, która od czasu, kiedy się wyprowadziła, bywała w nim tylko sporadycznie i tylko w celu wywołania kolejnych konfliktów. Organ wskazał, że także sąd powszechny nie przywrócił skarżącej prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym budynku, oddalając jej powództwo o dopuszczenie do współposiadania. W tej sytuacji pozostawienie skarżącej zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem. Organ zaznaczył ponadto, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Osoba winna być zameldowana tam gdzie faktycznie przebywa. Organ I instancji wydając przedmiotową decyzję zlikwidował, więc istniejącą fikcję meldunkową. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła I. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że ustalenia faktyczne, a także rozważania prawne organu II instancji nie zasługują na uwzględnienie. Wskazała, że w uzasadnieniu wcześniejszej decyzji Wojewody, uchylającej decyzję Wójta Gminy z [...] 2008 r. zobowiązano organ I instancji do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego odnośnie dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącą, czego organ I instancji w ogóle nie uczynił, a Wojewoda w ogóle nie zajął stanowiska w tej sprawie. Skarżąca powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podniosła, że do wydania decyzji o wymeldowaniu niezbędne jest ustalenie, czy opuszczenia miejsca pobytu miało charakter dobrowolny i czy było trwałe. Organ I instancji pominął tą kwestię, podczas gdy opuszczenie miejsca pobytu nie było przez nią dobrowolne. Skarżąca podniosła również, że organ odwoławczy stwierdził, iż jej próby powrotu do miejsca stałego pobytu były źródłem wywoływania konfliktów, tymczasem to zachowanie S. D. oraz Wójta Gminy stanowiło źródło konfliktu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną przesłanką orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stanowił on, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jedyną, zatem przesłankę, której zaistnienie są zobowiązane ustalić organy, aby orzec o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu na podstawie tego przepisu, jest fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia tego miejsca przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2008 r.; sygn. akt III SA/Wr 533/07, publik. w LEX nr 512911). Ustalenia w tym względzie organy prowadzące tego rodzaju sprawy, powinny dokonywać zgodnie z wymogami artykułów: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., nakładających na nie obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i poddania go ocenie we wzajemnej łączności. Oceniając w pierwszej kolejności postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że organy, zarówno I instancji, jak i organ odwoławczy, nie dopuściły się uchybień przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko, bowiem tego rodzaju naruszenia przepisów procedury skutkują, w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchyleniem kontrolowanych decyzji. Z niebudzących wątpliwości ustaleń organu I instancji i organu odwoławczego wynika, że skarżąca, co najmniej z dniem 1 listopada 2006 r. wyprowadziła się z miejsca stałego pobytu, koncentrując swoje życie osobiste w innym, niż miejsce stałego pobytu, miejscu. Ponadto, co najważniejsze, zebrany materiał dowodowy, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie potwierdza, że do opuszczenia spornego lokalu została zmuszona działaniami osób trzecich. Jak słusznie stwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 931/08, publik. w LEX nr 562876, nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu, albo, jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Dodać przy tym należy, że nie jest wystarczające samo skorzystanie ze środków prawnych, lecz w wyniku skorzystania z tych środków strona osiągnie dla siebie zamierzony skutek w postaci możliwości uznania działań dysponenta lokalu usuwających z niego osobę zameldowaną za bezprawnych. Przyznać należy, że skarżąca podejmowała w tym celu pewne kroki, jednakże nie zaraz po opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu, lecz najwcześniej 23 sierpnia 2007 r., kiedy złożyła, jak wynika z prezentaty sądowej, pozew do Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny o przywrócenie naruszonego posiadania. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akty [...], wskazany pozew skarżącej o naruszenie posiadania został jednak zwrócony wskutek nie wykonania przez nią uprzedniego zarządzenia Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny, o uzupełnienie braków formalnych pozwu. Sprawa natomiast, tocząca się przed tamtejszym sądem, pod sygn. akt [...], z powództwa skarżącej o dopuszczenie do współposiadania zakończyła się wyrokiem tamtejszego sądu z dnia 4 lutego 2009 r. oddalającym powództwo skarżącej. Podjęte, więc przez skarżącą kroki zakończyły się dla niej negatywnie. W kwestii oddziaływania osób trzecich na skarżącą, podnieść należy, że z kserokopii, znajdującej się w aktach administracyjnych (k. 25), wyroku nakazowego z dnia 12 lipca 2007 r. wynika, że S. D. został uznany za winnego popełnienia czynu w dniu 11 marca 2007 r. w miejscowości A (a więc w miejscu stałego pobytu skarżącej), polegającego na grożeniu, między innymi skarżącej, pozbawienia życia i zdrowia, która to groźba wzbudziła u niej uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Zestawienie dat opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu i popełnienia czynu zabronionego przez S. D. nie pozwala jednak na uznanie, że w wyniku tych bezprawnych działań skarżąca wyprowadziła się wbrew swojej woli ze spornego lokalu. Żadne inne tego rodzaju okoliczności nie wynikają z innych dowodów. Brak jest też okoliczności wskazujących na jakiekolwiek oddziaływanie innych osób na wolę skarżącej. Pozostają jedynie twierdzenia skarżącej, sprowadzające się do ogólnego wskazania, że do opuszczenia miejsca stałego pobytu została zmuszona przez działania osób trzecich. W związku z powyższym brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżąca podjęła w sposób skuteczny kroki prawne do obrony swoich praw do przebywania w spornym lokalu, a co za tym idzie, brak było podstaw do stwierdzenia, że została bezprawnie zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu, przez dysponentów spornego lokalu. Powyższe wskazuje, że organy zebrały wystarczający materiał dowodowy, który pozwalał im, na podjęcie właściwej oceny, że zaistniała przesłanka do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego pobytu, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zarzut skarżącej, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, na które wskazywał organ odwoławczy w wydanej w tej sprawie decyzji kasacyjnej z dnia [...] 2009 r., znak: [...], jest, więc w obliczu tego nieuzasadniony. Organy zebrały, bowiem dowody wskazujące na negatywnie zakończone przez skarżącą kroki prawne zmierzające do przebywania w spornym lokalu. Nadto, poinformowały skarżącą przed wydaniem ponownej decyzji w I instancji, o możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym i prawie zgłoszenia żądań, co było drugim z powodów (oprócz konieczności wyjaśnienia kwestii związanej z zakończeniem postępowań cywilnoprawnych) uchylenia przez organ odwoławczy uprzednio wydanej w tej sprawie decyzji organu I instancji. Ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik w postępowaniu administracyjnym zapoznał się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach, składając na tą okoliczność w dniu 12 sierpnia 2009 r. stosowne oświadczenie (k. 102 akt administracyjnych). Nie można, więc zarzucić organom jakichkolwiek uchybień w tym względzie. Skoro, zatem materiał dowodowy potwierdza zaistnienie przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu, organy administracji publicznej miały podstawę do wydania orzeczenia o jej wymeldowaniu. Zwrócić należy uwagę, że postępowanie o wymeldowanie ma potwierdzić fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu. Ma, więc na celu jedynie doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 483/08, publik. w LEX nr 512293). Podkreślenia wymaga też, że administracyjne decyzje o wymeldowaniu nie pozbawiają praw do lokalu osoby, której dotyczą, podobnie jak i materialno-techniczna czynność zameldowania nie prowadzą do powstania prawa do spornego lokalu. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dokonały, więc w ocenie Sądu, prawidłowej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w sposób poprawny go zastosowały. W sytuacji, zatem, gdy organom orzekającym w niniejszej sprawie, nie można zarzucić ani rażącego naruszenia prawa, ani naruszenia prawa stanowiącego podstawę do wznowienia, ani też naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, skargę należało uznać za nieuzasadnioną. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.