III SA/Kr 259/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Urszula Bukowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 28 grudnia 2011 r. nr: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B z dnia [...] 2011 r., znak: [...], o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w Gminie B, obręb K, stanowiącej działkę nr 462/1 z działką nr 461/4, jako bezprzedmiotowego, wobec niemożności działania organu administracji publicznej w niniejszej sprawie, ze względu na ustalenie spornych granic prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego - postanowieniem Sądu Powiatowego z dnia 30 października 1973 r. sygn. akt [...]. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 10 września 2010 r. A. D. złożył wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dla nieruchomości położonej w obrębie K, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr 462/1 z działką nr 461/4. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 5 października 2010 r. Wójt Gminy B wydał postanowienie o wszczęciu postępowanie w sprawie rozgraniczenia ww. działek, wyznaczając równocześnie do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia i ustalenia przebiegu granic zgodnie z wnioskiem A. D. - geodetę uprawnionego - mgr inż. J. D. Następnie w oparciu o wykonaną dla celów postępowania rozgraniczeniowego dokumentację rozgraniczeniową organ stwierdził, że brak jest podstaw do wydania merytorycznej decyzji rozgraniczeniowej bowiem sporna granica uregulowana została postanowieniem Sądu Powiatowego, sygn. akt [...], z dnia 30 października 1973 r. Tym samym sprawa nie podlega już rozstrzygnięciu, co do jej istoty przez organ administracji. Na poparcie powyższego stanowiska organ przytoczył fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1990 r., sygn. II SA 1240/89, w którym stwierdzono, że "jeśli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem." Mając powyższe na względzie Wójt Gminy B decyzją z dnia [...] 2011 r. [...] umorzył postępowanie w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w Gminie B, obręb K, stanowiącej działkę nr 462/1 z działką nr 461/4. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji A. D. wniósł o jej uchylenie i nakazanie Wójtowi Gminy B przeprowadzenie rozgraniczenia gruntów w oparciu o Akty Własności Ziemi z dnia 17 lipca 1972 r. nr [...] i nr [...]. Dla odwołującego niezrozumiałe jest dlaczego wszczęto obecnie postępowanie (a następnie je umorzono) wobec znanych organowi wyroków z lat 70 –tych. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu opisanej na wstępie zaskarżonej decyzji wskazało, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż granicę pomiędzy działkami nr 461/4 oraz nr 462/1 ustalono prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego z dnia 30 października 1973 r. ([...]). Prawomocne orzeczenie sądu wiąże zarówno strony postępowania, sąd który je wydał, ale także wszystkie inne sądy i organy państwowe, w tym organy administracji publicznej. W związku z tym organ właściwy w sprawach z zakresu prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, który już ustalił przebieg granicy. Na poparcie powyższego stanowiska organ wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 425/09, w którym sąd ten wyraził pogląd, że "granice nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego ustalania się na gruncie jedynie raz, a zainteresowane strony są związane zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem dopóty, dopóki nie zostanie ono wycofane z obiegu prawnego. Jeżeli orzeczenie zatwierdzające przebieg granic działki nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, to dopóki taki stan prawny istnieje, dopóty postępowanie administracyjne odnośnie rozgraniczenia działki jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie tego postępowania". W konsekwencji, jeżeli postępowanie rozgraniczeniowe nie może być prowadzone z tego powodu, że kwestia ustalenia granic została już rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, co wyłącza możliwość innego ustalenia tej granicy przez organ administracji publicznej, wówczas wszczęte już postępowanie powinno zostać umorzone w oparciu o art. 105 k.p.a. Odnosząc się do kwestionowanych przez odwołujących prac geodezyjnych, organ wskazał, że miały one na celu sprawdzenie, czy stan faktyczny przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 461/4 i nr 462/1 odpowiada stanowi prawnemu tejże granicy wyznaczonemu przez postanowienie Sądu Powiatowego z dnia 30 października 1973 r. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B o umorzeniu postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2011 r. nr: [...] A. D. i wniósł o jej uchylenie, uchylenie decyzji ją poprzedzającej, zobowiązanie Wójta Gminy B do wydania "postanowienia rozgraniczającego lub decyzji opartej o materiał dowodowy zgromadzony w sprawach [...], [...], [...]. Skarżący podniósł, że zaskarżone decyzje dotyczą zupełnie innego stanu faktycznego, niż ten do którego odnosi się przytoczony przez Kolegium wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn. akt II SA/Bd 425/09, o czym świadczyć ma pismo geodety skierowane do Burmistrza Gminy B o właściwym, jego zdaniem, działaniu w przedmiotowej sprawie, tj. o procedurze wznowienia znaków granicznych, a nie o ponownym rozgraniczeniu nieruchomości. Ponadto skarżący podniósł, że w rozpoznawanej sprawie doszło do sporządzenia nowego operatu rozgraniczającego nieruchomości, który nie został im przedstawiony. Zarzucili także, że Wójt Gminy B, mimo, iż wiedział o konieczności umorzenia postępowania, doprowadził do sytuacji, w której strona postępowania poniosła koszty wykonania opinii biegłego, która okazała się niepotrzebna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwanej dalej prawem geodezyjnym i kartograficznym), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. W myśl ust. 2 wskazanego przepisu rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Jak stanowi ust. 3 art. 29 prawa geodezyjnego i kartograficznego rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Przy ustalaniu przebiegi granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego). Słusznie stwierdza się w doktrynie, że rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie do jakich granic sięga prawo własności. Jak podniósł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 września 1997 r., sygn. akt II GKN 309/97; LEX nr 31701), celem tego postępowanie nie jest wytyczenie wszystkich granic danej nieruchomości w taki sposób, aby jej powierzchnia odpowiadała treści księgi wieczystej. Jak stanowią dalsze przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego, rozstrzygnięcie sprawy o rozgraniczenie może zakończyć się poprzez zawarcie ugody (art. 31 ust. 4 prawa geodezyjnego i kartograficznego), wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego), wydaniem decyzji o umorzeniu i przekazaniem sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 prawa geodezyjnego i kartograficznego), a także wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie skarżący kwestionuje działania organów, w wyniku których doszło do uruchomienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w sytuacji znanej okoliczności – uprzedniego wydania postanowienia sądu powszechnego w tej sprawie. Podnieść należy, że skoro skarżący A. D., rozporządzający swoim prawem, wniósł w sposób wyraźny żądanie do organu – o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dla nieruchomości położonej w K działki nr ewid. 462/1 z działką nr ewid. 461/4 (k. 9 akt administracyjnych), to organ zobligowany był do podjęcia określonych w tym celu czynności, których zakres zależny jest od spełnienia określonych przesłanek w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego (art. 31 i następne prawa geodezyjnego i kartograficznego). W ocenie Sądu, pomimo twierdzeń skarżącego, że organ posiadał wiedzę o wydaniu przez Sąd Powiatowy prawomocnego postanowienia ustalającego przebieg granicy ( sygn. akt [...]), nie mógł postąpić inaczej. Podnieść należy z całą stanowczością, że o okoliczności tej nie wspomniał wnioskujący o przeprowadzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia. Organ nie mógł zatem odmówić przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.). Ustalenie tego faktu nastąpiło w drodze poczynionych wyjaśnień, w wyniku informacji przekazanej przez T. P. piśmie z dnia 14 października 2010 r. i analizy dokumentacji, już po wszczęciu postępowania w sprawie rozgraniczenia postanowieniem z dnia [...] 2010 r. (wydanym na podstawie art. 30 ust. 1 i 4 prawa geodezyjnego i kartograficznego), po otrzymaniu żądania skarżącego. Stosownie do postanowień art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza taki stan, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej istoty (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, 7 wydanie, s. 485). Bezprzedmiotowość to zatem, mówiąc innymi słowy, brak przedmiotu postępowania. Przedmiotem tym jest kontrolowana sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić przy tym należy, że obligatoryjne jest umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w sytuacji gdy brak jest któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego. Wobec powyższego w sytuacji, gdy w wyniku wyraźnie złożonego podania przez samego skarżącego, doszło do uruchomienia w sensie procesowym postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, które stało się następnie bezprzedmiotowe wskutek uprzedniego wydania przez sąd powszechny prawomocnego postanowienia ustalającego przebieg granicy, organ zobligowany był wydać na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzję o umorzeniu tego postępowania jako bezprzedmiotowego. Takie działanie organów należy uznać za odpowiadające prawu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji wyroku.