III SA/Kr 266/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-12
Skład orzekający: Ewa Michna, Maria Zawadzka, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Analiza sytuacji materialnej skarżącej wykazała, że jej dochody, mimo trudności, przekraczały minimum socjalne, a posiadany majątek oraz możliwość spłaty zobowiązań ratalnych nie uzasadniały umorzenia. Nie stwierdzono również wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności należności ani innych szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego.Stan faktyczny
Skarżąca J. T. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca/września 2014 r. do października 2015 r., powołując się na trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie ze względu na sytuację życiową. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji ZUS, organ ponownie wydał decyzję odmowną, która została zaskarżona do WSA. Skarżąca nie podniosła konkretnych zarzutów w skardze.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Maria Zawadzka (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 grudnia 2023 r. nr 2405/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat B. D. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany od tego rodzaju czynności.
Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. nr 2405/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych:
1. odmówił umorzenia J. T. (zwanej dalej także wnioskodawczynią lub skarżącą) należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 83.588,05 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 66.308,65 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 35.688,45 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 20.065,00 zł,
– odsetek liczonych na 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 10.416,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r.,
– kosztów upomnienia - 139,20 zł;
b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 10.632,45 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres wrzesień 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 3.722,45 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 2.060,00 zł,
– odsetek liczonych na 1 kwietnia 2022 r. w kwocie 4.734,00 zł przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres wrzesień 2014 r. – październik 2015 r.,
– kosztów upomnienia – 116,00 zł;
c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 6.646,95 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 4.154,75 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 2.353,00 zł,
– kosztów upomnienia – 139,20 zł;
2. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 25.129,55 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 17.587,81 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 11.163,61 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 6.285,00 zł,
– kosztów upomnienia – 139,20 zł;
b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 5.898,45 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres wrzesień 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 3.722,45 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek - w kwocie 2.060,00 zł,
– kosztów upomnienia – 116,00 zł;
c) Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1.643,29 zł, w tym z tytułu:
– składek za okres czerwiec 2014 r. – październik 2015 r. w kwocie 961,09 zł,
– odsetek za zwłokę naliczonych na 1 kwietnia 2022 r. przypadających od ww. składek – w kwocie 543,00 zł,
– kosztów upomnienia – 139,20 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 1 kwietnia 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek. W treści wniosku wnioskodawczyni wniosła o umorzenie tych należności, wskazując całość zaległości z tego tytułu lub przynajmniej największą możliwą jego część, nawiązując jednocześnie do realizowanego układu ratalnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia skarżącej w/w należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 83.588,05 zł, a także należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 25.129,55 zł. Odmowę umorzenia należności z tytułu składek organ I instancji uzasadnił tym, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a w/w ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego. Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała również jednoznacznie, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr UP-654/2022 utrzymał w mocy decyzję z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022. W uzasadnieniu orzekający w II instancji organ wskazał, że w decyzji z dnia 28 czerwca 2022 r. prawidłowo stwierdzono, że bieg terminu przedawnienia należności figurujących na koncie wnioskodawczyni jako płatnika składek z uwagi na zawarty w dniu 21 grudnia 2016 r. układ ratalny nr [...] (aneksowany 18 marca 2019 r.) uległ zawieszeniu. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. W ocenie organu, przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c w/w ustawy nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Organ uznał, że nie zachodzi też przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy, gdyż wnioskodawczyni zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku majątku, z którego obecnie można egzekwować należności; wnioskodawczyni posiada dochód z tytułu emerytury, której wysokość pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego; posiada też następców prawnych. Z kolei przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 tej ustawy nie zachodzi dlatego, że aktualnie Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W ocenie ZUS, również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wyjaśnił, że aktualnie z uwagi na zawarty w dniu 22 grudnia 2016 r. układ ratalny postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone, a wnioskodawczyni posiada dochód z tytułu świadczenia emerytalnego. Ponadto na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadzi księgę wieczystą [...] ZUS dokonał wpisu do hipoteki w wysokości 85.637,86 zł celem zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził zatem, że ponieważ wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Następnie ZUS przeszedł do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
ZUS ustalił, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni i jej męża wynosi 3.192,40 zł, a wydatki 500 zł (poza koniecznymi kosztami leczenia). Po dokonaniu opłat bieżących do dyspozycji gospodarstwa domowego wnioskodawczyni pozostaje więc kwota 2.692,40 zł. Odnośnie posiadanego przez skarżącą kredytu bankowego organ stwierdził, że zobowiązania w miesięcznej racie 996,00 zł są przez nią regulowane. Zatem pomimo wykazanych trudności, posiadała i nadal posiada ona, zdaniem organu, środki na regulowanie tych zobowiązań.
ZUS uznał także, że skoro wnioskodawczyni spłaca terminowo układ ratalny, ostatnia wpłata z dnia 19 lipca 2022 r. w kwocie 2.471,00 zł, to sięganie po rozwiązanie przewidywane w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek staje się bezzasadne. Ponadto pismem z sierpnia 2022 r. znak: [...] ZUS wyraził zgodę na zmianę warunków umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, które będą przedstawiały się następująco: 11 rat w miesięcznej wysokości po 500 zł i jedna rata w wysokości 63.417,01 zł z możliwością zmiany warunków spłaty zadłużenia objętego ostatnią ratą.
W ocenie orzekającego w II instancji organu, nie można uznać, że sytuacja skarżącej nosi znamiona ubóstwa oraz ma charakter trwały i pogłębiający się. Dysponuje ona bowiem świadczeniem emerytalnym, które stanowi stałe źródło dochodu i jest niezależne od jej stanu zdrowia. Świadczenie emerytalne podlega corocznej waloryzacji. Poza tym organ wskazał również na fakt otrzymywania jednorazowego 13 i 14 świadczenia emerytalnego, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej strony. Organ podkreślił przy tym, że z "trzynastki" i "czternastki" nie można dokonać potrąceń i egzekucji.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zauważył także, że pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej skarżąca nie korzysta z pomocy państwa. Organ zaznaczył, że korzystanie z tej formy wsparcia nie jest obowiązkowe, jednak stanowi dodatkowe potwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, czego nie można stwierdzić w niniejszej sprawie. Zatem podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym.
W ocenie organu II instancji, analiza dokumentacji nie wykazała, że w sprawie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić wnioskodawczynię możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W jej przypadku nie zachodzi więc przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
ZUS wskazał, że do akt sprawy wnioskodawczyni przedłożyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 16 grudnia 2008 r. dla jej męża przez Miejski Zespół do Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego męża z rozpoznaniem [...]. Poinformowała też, że choruje na [...] i [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla wnioskodawczyni i jej męża w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają strony możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Źródłem utrzymania rodziny jest bowiem dochód ze świadczeń emerytalnych, które stanowią stały dochód i są wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. ZUS uznał zatem, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Biorąc więc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022.
Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr 654/2022 skarżąca wniosła skargę.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1211/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 sierpnia 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 1351/2022. W ocenie Sądu, organ nie dokonał prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej. Organ nie dokonał bowiem prawidłowych ustaleń odnośnie comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej i jej męża, gdyż nie dokonał ani weryfikacji twierdzeń skarżącej ani żadnych ustaleń co konkretnie składa się na te wydatki, w szczególności, czy koszty leczenia obejmują wydatki związane tylko z leczeniem skarżącej, czy również koszty leczenia jej męża. Poza tym Sąd stwierdził, że organ nie ustalił wszystkich comiesięcznych wydatków rodziny skarżącej (np. media, koszty zakupu: żywności, odzieży, środków czystości i higieny osobistej, dojazdy do szpitala). Zdaniem Sądu, nieustalenie przez organ wysokości comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej i jej męża powoduje, że obraz sytuacji materialnej rodziny skarżącej jest niepełny i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy jest ona w stanie uregulować zaległe składki bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i męża. Tym samym dokonana przez organ ocena sytuacji materialnej skarżącej w oparciu o niepełne dane jest dowolna, albowiem nie uwzględnia kosztów musi ona obiektywnie ponosić w celu zaspokojenia niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych. Sąd nakazał zatem by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustalił i przedstawił pełną i wyczerpującą ocenę sytuacji skarżącej w odniesieniu do prawidłowo zbadanych przesłanek z art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. nr 2405/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wskazał, że wobec należności objętych wnioskiem jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało wszczęte 22 września 2014 r. Egzekucją sukcesywnie były obejmowane należności za kolejne miesiące w oparciu o tytuły wykonawcze z 2014 r., 2015 r. i 2016 r. Postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS w Tarnowie z dnia 22 grudnia 2016 r. postępowanie zostało zawieszone w związku z zwartym układem ratalnym. Obecnie należności za okres od września 2014 r. do października 2015 r. objęte są umowa ratalną nr [...] z dnia 21 grudnia 2016 r., aneks nr 2 z 7 sierpnia 2023 r. Organ uznał zatem, że należności objęte wnioskiem nie uległy przedawnieniu i są wymagalne.
Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wskazał, że w stosunku do działalności skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c w/w ustawy, nie zachodzą w stosunku do zadłużenia skarżącej. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. ZUS stwierdził także, że zobowiązanie skarżącej jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a w/w ustawy również w tej sytuacji nie zachodzi.
Organ wskazał także, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, a dochód uzyskuje z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego. Skarżąca dysponuje też majątkiem nieruchomym, tj. nieruchomością gruntową (grunty orne) położoną w T. o powierzchni 0,8310 ha - własność co do 9/128 udziału (KW [...]) oraz nieruchomością gruntową w T., o powierzchni 0,2124 ha - własność na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej co do 1/1 udziału (KW [...]). Na nieruchomości tej zostały hipotecznie zabezpieczone należności na rzecz ZUS oraz na rzecz innego wierzyciela – [...] S.A.
Organ podniósł, że prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w związku z zawartym układem ratalnym. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zdaniem organu, nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają więc przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tych powodów nie zachodzą, według ZUS, przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Następnie ZUS przeszedł do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
ZUS wskazał, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania, ponieważ skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej.
Odnośnie z kolei zaistnienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia organ wskazał, że skarżąca poinformowała, że choruje na [...] i [...]. Natomiast jej mąż jest od dzieciństwa niepełnosprawny w znacznym stopniu, niezdolny do samodzielnej egzystencji z uwagi na problemy ze wzrokiem. Do akt została załączona dokumentacja medyczna męża skarżącej, potwierdzająca opisaną sytuację zdrowotną, z której wynika, że posiada on znaczny stopień niepełnosprawności, który został przyznany na stałe. Mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Może pracować w warunkach pracy chronionej.
W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych, w przypadku skarżącej przesłanka zdrowotna nie zachodzi. Pomimo bowiem problemów zdrowotnych osiąga ona dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego, który umożliwia stopniową spłatę zadłużenia. Natomiast jej małżonek dysponuje własnym źródłem dochodu. Organ wyjaśnił, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek, tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. W przypadku jednak gdy zobowiązany mimo istnienia choroby uzyskuje dochody, wspomniana podstawa umorzenia nie ma zastosowania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Organ wskazał, że skarżąca prowadzi wspólne 2-osobowe gospodarstwo domowe z mężem, który osiąga dochód w kwocie 1.445,48 zł netto, zaś wnioskodawczyni pobiera emeryturę w wysokości 1.445,48 zł netto. Ponadto małżonek skarżącej jest zgłoszony do ubezpieczeń jako rencista i pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 2.088,44 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 294,39 zł netto. Łącznie do wypłaty otrzymuje kwotę 2.239,87 zł. Z kolei skarżąca wykazała, że nie pracuje zarobkowo, nie pobiera zasiłku/świadczenia z urzędu pracy, zasiłku z pomocy społecznej, nie posiada także dochodu z innych źródeł i nie korzysta z innych form pomocy.
Organ wskazał również, że pismem z dnia 7 listopada 2023 r. (data wpływu do ZUS) skarżąca poinformowała, że na łączny dochody rodziny składa się jej dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego w kwocie 1.445,48 zł oraz świadczenia rentowego pobieranego przez męża w wysokości 1.445,48 zł. Oświadczyła także, że na media wydają z mężem około 700 zł miesięcznie, na leki, wizyty i dojazdy do szpitala kwotę około 600 zł miesięcznie, z kolei wydatki na żywność wynoszą około 1.000 zł miesięcznie lub więcej, a odzieży praktycznie nie kupują. Wnioskodawczyni poinformowała przy tym, że nie korzysta z pomocy społecznej. Z kolei z przedłożonego do w/w pisma harmonogramu spłaty kredytu w [...] S.A. wynika, że kredyt został zaciągnięty na kwotę 172.154,97 zł, a jego raty wynoszą 1.206,72 zł (plus ubezpieczenie ochronne w kwocie około 25 zł).
ZUS stwierdził, że z poczynionych ustaleń wynika zatem, że dochód rodziny skarżącej z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego i rentowego wynosi łącznie 3.685,35 zł miesięcznie, zaś deklarowana przez nią wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem oraz środków przeznaczanych na spłatę zobowiązań pieniężnych z tytułu kredytów to kwota około 3.540,00 zł. Z pozostałych środków do dyspozycji poznaje kwota 145,35 zł. Organ zwrócił przy tym uwagę na fakt, że skarżąca reguluje umowę dotyczącą ratalnej spłaty zaległości w ZUS w kwocie 650 zł miesięcznie, która przekracza wysokość osiąganych w jej gospodarstwie domowym dochodów. Organ zaznaczył, że pomimo kierowanych do niej pism i wyroku sądu, skarżąca nie udzieliła wyjaśnień odnośnie kwestii finansowania wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem i zobowiązań pieniężnych.
Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych wskazał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne. Dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego minimum socjalne wynosi 2.893,90 zł (obliczenia IPiSS na podstawie danych GUS za II kwartał 2023 r.), dochód gospodarstwa domowego skarżącej jest więc wyższy od wskazanej kwoty minimum socjalnego, zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie występuje stan ubóstwa. Na podstawie dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej organ stwierdził więc, że minimum socjalne jest zabezpieczone, gdyż łączny dochód przewyższa minimum socjalne.
ZUS zaznaczył, że na sytuację materialną mają wpływ nie tylko osiągane dochody, ale także inne składniki majątkowe. Skarżąca posiada nieruchome składniki majątkowe, które mogą stanowić źródło pozyskania środków na spłatę zadłużenia. Na nieruchomości, dla której jest prowadzona księga wieczysta o nr KW [...] zostały hipotecznie zabezpieczone należności z tytułu nieopłaconych składek. Poza tym skarżąca posiada zobowiązania pieniężne na rzecz innego wierzyciela z tytułu zaciągniętego kredytu, które są spłacane. Organ podkreślił, że zadłużenie z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych nie jest okolicznością przemawiającą za umorzeniem należności.
Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że rozpatrując wniosek o umorzenie, bierze pod uwagę nie tylko interes dłużnika, ale również Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. A zatem, mając na uwadze interes wnioskodawcy kieruje się również zabezpieczeniem interesu społecznego. Środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są w znacznej części na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym wypłaty rent inwalidzkich i emerytur. Poza tym organ uznał, że korzystanie z systemu ubezpieczeń społecznych (pobieranie świadczenia emerytalnego) oraz z ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie się w publicznych placówkach służby zdrowia) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali. Zdaniem organu, umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala więc ZUS na obecnym etapie postępowania na umorzenie powstałych zobowiązań.
J. T. nie zgodziła się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. wniosła na nią skargę, gdyż decyzja ta właściwie nie rozpatruje jej sprawy. W treści skargi skarżąca nie podniosła żadnych zarzutów ani nie uzasadniła jej w jakikolwiek inny sposób.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.
Jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.
Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z uwagi na to, że składki, o umorzenie których skarżąca wnosiła, dotyczyły okresu od czerwca lub września 2014 r. do października 2015 r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustaleń tych dokonuje się niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje.
Jak wynika z akt administracyjnych w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) Postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS w Tarnowie z dnia 22 grudnia 2016 r. postępowanie egzekucyjne zostało zwieszone w związku z zawartym układem ratalnym. Obecnie należności za okres od września 2014 r. do października 2015 r. objęte są umową ratalną nr [...] z dnia 21 grudnia 2016 r.(oraz aneksem nr 2 z dnia 7 sierpnia 2023 r.)
W związku z powyższym należy uznać, że należności objęte wnioskiem skarżącej o umorzenie nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ był więc uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu swojej decyzji organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tą w pełni podziela.
Oczywistym jest i nie wymaga głębszego uzasadnienia, że nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., tj. śmierć skarżącej. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. Bez wątpienia nie ziściła się również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Skarżąca co prawda zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej jednak nie wystąpiła przesłanka braku majątku, z którego obecnie można egzekwować należności. Brak jest również dokumentów wskazujących, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Nie ogłoszono też upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Z akt sprawy nie wynika, aby takie postępowania w ogóle się toczyły. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 4, 4b i 4c u.s.u.s. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ nie ulega wątpliwości, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżąca, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Ani bowiem naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Za niezasadny należy zatem uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.s.u.s.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił również, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia). Skarżąca nie wykazała bowiem, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazała też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Jak to już bowiem zostało powyżej wskazane, skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej - aktualnie pobiera emeryturę.
Organ prawidłowo też wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została wykazana przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wyjaśnić należy, że okoliczności wymienione w tym przepisie muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć należy, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.
W treści wniosku o umorzenie zaległych składek skarżąca wskazała, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie z orzeczeniem z dnia 18 grudnia 2008 r. mąż skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Podkreślić jednak należy, że skarżąca jest na emeryturze i sam fakt, choroby męża nie uzyskiwania dochodu (emerytury) umożliwiającego uiszczenie zaległych składek.
W ocenie Sądu, w sprawie nie zaszła też przesłanka umorzenia w postaci pozbawienia skarżącej i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych na skutek opłacenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest emerytką, prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a na ich dochód składa się świadczenie emerytalne skarżącej w kwocie 1.445,48 zł oraz świadczenia rentowego pobieranego przez męża w wysokości 1.445,48 zł. Wg oświadczenia skarżącej razem z mężem na media wydają z mężem około 700 zł miesięcznie, na leki, wizyty i dojazdy do szpitala kwotę około 600 zł miesięcznie, z kolei wydatki na żywność wynoszą około 1.000 zł miesięcznie lub więcej, a odzieży praktycznie nie kupują. Na spłatę raty kredytu zaciągniętego w [...] S.A. (172.154,97 zł) wydają 1.206,72 zł (plus ubezpieczenie ochronne w kwocie około 25 zł).
Zatem dochód rodziny skarżącej z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego i rentowego wynosi łącznie 3.685,35 zł miesięcznie, a deklarowana przez nią wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem oraz środków przeznaczanych na spłatę zobowiązań pieniężnych z tytułu kredytów to kwota około 3.540,00 zł. Z pozostałych środków do dyspozycji skarżącej i jej męża poznaje kwota 145,35 zł.
Organ zwracał uwagę na fakt, że skarżąca oprócz ww. wydatków skarżąca co miesiąc reguluje umowę dotyczącą ratalnej spłaty zaległości w ZUS w kwocie 650 zł, która przekracza wysokość osiąganych w jej gospodarstwie domowym dochodów. Pomimo kierowanych do niej pism skarżąca nie udzieliła wyjaśnień odnośnie kwestii finansowania wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem i zobowiązań pieniężnych. Również przed sądem pełnomocnik skarżącej jedynie ogólnikowo stwierdził, że jeśli chodzi o nadwyżkę wydatków skarżącej nad deklarowanymi dochodami, to źródłem pokrycia tych wydatków jest pomoc najbliższej rodziny, jednak dokładnie nie potrafił wskazać kto skarżącej pomaga spłacać jej zadłużenie.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w jakiej znalazła się skarżąca jest na tyle wyjątkowa, że uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS.
Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania. Organ zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Stan faktyczny sprawy, będący podstawą rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości. Organ ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie były one zasadne. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło