III SA/Kr 268/07

Zarządzenie Dnia 9 listopada 2007 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego zarządza: pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2007 r. (k. 49) wezwano skarżącego do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych. Wszystkie braki skarżący miał uzupełnić w terminie siedmiu dni od doręczenia pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Wezwanie (k. 50) doręczono skarżącemu w dniu 27 lipca 2007 r., (k.51) co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem adresata na dowodzie doręczenia. Data ta wynika także z datownika pocztowej placówki oddawczej. W dniu 2 sierpnia 2007 r. skarżący złożył za pośrednictwem poczty przesyłkę rejestrowaną nr [...] (dowód: koperta 73) zawierającą jego pisemne oświadczenie oraz kopie części z wymaganych dokumentów źródłowych (k. 54-72). W swym oświadczeniu skarżący poinformował, że w związku z czasową nieobecnością córek powodowaną - jeśli chodzi o L. J. jej pobytem w szpitalu a co do M. N. ze względu na wyjazd z dziećmi w woj. P. - nie miał możliwości udzielenia w zakreślonym 7 dniowym terminie odpowiedzi na pytania dotyczące córek ani przedstawienia wymaganych od nich dokumentów źródłowych także z uwagi na funkcjonujące pragmatyki związane ze stosowaniem ustawy o ochronie danych osobowych. W związku z powyższym pierwotnie zakreślony skarżącemu termin do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2007 r. został przedłużony o dalsze 21 dni. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 17 sierpnia 2007 r. (k. 83) a ten jak uprzednio potwierdził jego odbiór własnoręcznym podpisem. Mimo przedłużenia terminu i dodatkowego pouczenia co do skutków ewentualnych zaniedbań (k. 76 i 79) zarządzenie z dnia 11 lipca 2007 r. nie zostało przez skarżącego wykonane. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 255 ppsa w związku z art. 257 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Zarówno wezwanie o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i odpis zarządzenia o przedłużeniu pierwotnie zakreślonego terminu doręczono skarżącemu zgodnie z przepisami art. 67 §1 ppsa i art. 77 ppsa. Na podstawie tych przepisów jeżeli stroną jest osoba fizyczna doręczenia dokonuje się jej osobiście a odbierający pismo potwierdza jego odbiór własnoręcznym podpisem. W świetle powyższego nie budzi więc wątpliwości skuteczność dokonanych doręczeń. Wobec tego, iż doręczenia odpisu zarządzenia o przedłużeniu terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy dokonano w dniu 17 sierpnia 2007 r. termin do usunięcia wskazywanych braków wniosku upływał zgodnie z przepisami art. 83 §1 ppsa w związku z art. 111 §1 i 2 kc w dniu 7 września 2007 r. Kierowane do skarżącego wezwanie (k. 50) a także i późniejsze pouczenie (k. 79) zawierały stosowne wskazówki i pouczenia o konsekwencjach nie zastosowania się do wezwania. Skarżący wiedział zatem, że w zakreślonym terminie powinien udzielić odpowiedzi na postawione pytania i przedstawić żądane dokumenty źródłowe gdyż w przeciwnym razie jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Mimo to skarżący nie udzielił odpowiedzi na postawione pytania ani nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych. W konsekwencji, zgodnie z przepisem art. 257 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego braków mimo wezwania strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie należało pozostawić bez rozpoznania. Należy przy tym zaznaczyć, że choć w dotychczasowej praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. sygn. II FZ 126/05 ONSAiWSA 2006/1/13 oraz postan. NSA z 2 września 2005 r. sygn. I OZ 842/05 (publ. Lex nr 164157) oraz piśmiennictwie (B. Dauter: Prawo pomocy. Przegląd podatkowy 2007/1/41) pojawiła się rozbieżność poglądów co do rygorów pod jakimi należy wzywać strony oraz skutków jakie się rodzą w przypadku niezastosowania się do wezwań to jednak na aprobatę zasługuje wyłącznie stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia z 2 września 2005 r. sygn. I OZ 842/05 (publ. Lex nr 164157), że niedopuszczalne jest merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku gdy wnioskodawca nie przedstawia na wezwanie w trybie art. 255 ppsa dodatkowych oświadczeń i dokumentów oraz, że w takiej sytuacji zastosowanie ma przepis art. 257 ppsa, który nakazuje pozostawić wniosek bez rozpoznania. Za przyjęciem tego poglądu przemawia bowiem nie tylko wzgląd na wykładnię językową art. 257 ppsa i umiejscowienie go w układzie systematycznym procedury sądowoadministrcyjnej wskazujące, że był to zabieg celowy ustawodawcy o charakterze uściślającym ale nadto (a może przede wszystkim) orędownicy twierdzeń przeciwnych nie są w stanie przedstawić wystarczająco przekonujących kontrargumentów. Nie może być bowiem rozstrzygająca okoliczność, że jest to termin sądowy, który sąd oraz referendarz mogą swobodnie ustalać. To bowiem w niczym nie zmienia akurat tego, że jak przy terminie ustawowym można mu uchybić. Lege non distinguende wskazuje na to zresztą wprost treść przepisu art. 85 ppsa. Nadto nie można zapominać, że ewentualne przedłużenie lub skrócenie terminu sądowego determinowane jest zaszłościami faktycznymi o charakterze istotnym skoro ustawodawca wymaga "ważnej przyczyny" (art. 84 ppsa). Za chybione uznać należy także twierdzenie, że art. 255 ppsa stanowi normę autonomiczną w stosunku do przepisu art. 257 ppsa przez co niezastosowanie się do wezwania o złożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych w zakreślonym jej terminie nie rodzi dla strony żadnych ustawowych sankcji a merytoryczne oddalenie wniosku jest jedynie refleksem pojawiających się wątpliwości sądu w związku z niewzięciem pod uwagę żądanego dokumentu lub dodatkowych wyjaśnień strony. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że ustawodawca przewidując w art. 257 ppsa sankcję odniósł ją wyraźnie do pojęcia "braków" wniosku. Słownik języka polskiego wyrażenie "brak" definiuje zaś jako <<1. fakt nieistnienia czegoś; 2. wada defekt, błąd; 3. wyrób mający usterki>> i tłumaczy w znaczeniu <> (tak Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka). Wskazując na to zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 252 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, nadto strona obowiązana jest "wykazać" podnoszone przez siebie okoliczności (art. 246 §1 pkt. 1i 2 ppsa). Wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». Jeżeli więc oświadczenie strony nie zawiera dokładnych danych albo potrzebnych dla wykazania podnoszonych twierdzeń dokumentów źródłowych to po pierwsze jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów strony co uzasadnia jej wezwanie w trybie art. 255 ppsa. A po drugie zawiera braki, których usunięcia można się od strony domagać pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wszystko to razem wzięte prowadzi do logicznej konkluzji, że przepis art. 255 ppsa nie zawiera regulacji autonomicznej ale stanowi cześć normy prawnej ujętej w dwóch jednostkach redakcyjnych zawartych w przepisach art. 255 i 257 ppsa. Jest to przy tym tzw. lex perfecta bo niewykonanie jej dyspozycji obwarowane zostało sankcją. Z tych przyczyn zarządzono jak w sentencji.