III SA/Kr 268/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z ojcem i matką. Określając swój i domowników majątek uwidocznił, że nikt z nich nie ma jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2458,66 zł brutto. Na kwotę tę składa się pobierany przezeń zasiłek stały w wysokości 470 zł, emerytura ojca w wysokości 1391,20 zl oraz renta matki w wysokości 597,46 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyn psychicznych. Podniósł że z otrzymanego w MOPS zasiłku stałego komornik potrąca 300 zł na egzekwowane alimenty. Wyjaśnił, że rodzice z którymi zamieszkuje są w podeszłym wieku. Ojciec walczy z chorobą nowotworową. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa). Owa dokładność stopniowana jest zaś przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, czy stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów i oświadczenie to nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat (art. 246 § pkt. 1 ppsa) albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) (por. także orz. SN z 9 marca 1936 r., C III 869/35, Zb.Urz. 1936, poz. 465 także orz. SN z 3 listopada 1936 r., C II 1435/36, PPiA 1937, nr 2, s. 185) to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia, bo jak to wyjaśnił swego czasu Sąd Najwyższy dochodzenie takie sąd ma obowiązek zarządzić w wypadku, gdy ma wątpliwości, czy starający się o prawo ubogich pomimo przedstawionego zaświadczenia jest ubogim (orz. SN z 25 stycznia 1937 r., C II 2301/36, PPiA 37/2/104). W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie skarżącego należy uznać za wystarczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Obrazuje ono, że rodzina nie należy do zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę bez żadnego majątku, której dochód na osobę w rodzinie oscyluje w granicach 500-700 zł Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że podawaną brutto kwotę dochodu należy pomniejszyć mniej więcej o około 1/3 aby uzyskać obraz dochodu netto. Od tego wypada zaś jeszcze odjąć 300 zł potrąceń komorniczych. Okoliczność, że skarżący jest odpowiedzialny za taki stan rzeczy ma znaczenie drugorzędne. Oczywistym bowiem pozostaje, że przy takim poziomie dochodów i w sytuacji gdy jeden z członków rodziny boryka się, ze śmiertelnie niebezpieczną chorobą nowotworową skarżący nie bardzo był i jest w stanie poczynić oszczędności (por. także postanowienie SN z 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Monitor Prawniczy – Zestawienie Tez 2000/7 s. 455). Z zasad doświadczenia życiowego wynika zarazem, że rodzinę obciążają też bieżące koszty utrzymania. Z uwagi na stan zdrowia skarżącego oraz wiek jego rodziców trudno im czynić zastrzeżenie, że nie starają się poprawić swojej sytuacji własnym staraniem. Brak jakiegokolwiek majątku stanowi wreszcie naturalną barierę dla innych ich starań. Biorąc to pod uwagę należało wniosek skarżącego uznać za zasadny i przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.