III SA/Kr 270/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. F. Usługi Transportowe o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. F. Usługi Transportowe na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zadeklarował brak nieruchomości i zasobów pieniężnych. Wskazał jednak na przedmioty wartościowe w postaci ciągnika siodłowego Renault Premium i dwóch naczep. Określając miesięczne dochody gospodarstwa domowego wpisał 1750 zł wynagrodzenia żony z umowy o pracę. Odnośnie siebie poczynił zaś adnotację "działalność według załącznika nr 1" Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej gdyż wysokość zobowiązań nie pozwala mu na opłaty dodatkowe. Podniósł, że na przekwalifikowanie działalności zaciągnął kredyty, które teraz ciężko mu spłacać. Wskazał na cztery kredyty o łącznej wartości 294 tyś. zl. Do wniosku dołączył wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015 r. Wynika z niej, że w pierwszych dwóch miesiącach b.r. odnotował łączny przychód w wysokości 71972,39 zł z czego wydatki pochłonęły 64117,13 zł. Wobec tego, że wyjaśnienia skarżącego wzbudziły wątpliwości został on wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów poprzez: • przedstawienie kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2014 r. W przypadku gdyby skarżący jeszcze nie składał takiego zeznania wskazanie poparte dokładnymi wyliczeniami jaki przychód, koszty jego uzyskania i dochód zamierza zadeklarować przed organami skarbowymi? Wyjawienie, co konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu? • wyjaśnienie do kogo należy mieszkanie w którym skarżący zamieszkuje i w oparciu o jaki tytuł prawny skarżący tam przebywa? • przedstawienie kopii rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy za czynsz energię elektryczną, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, rat spłacanego kredytu, rachunków za leczenie dzieci. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc • wyjaśnienie kiedy dokładnie skarżący pozaciągał kredyty ujawnione kredyty na konieczność spłaty których powołuje się i jaki wówczas dochód oraz stałe obciążenia deklarował przed bankiem/bankami? Okazanie kopii spłacanych raty z ostatniego miesiąca, oraz harmonogramów? • wyjaśnienie czy skarżący, oraz jego małżonka posiadają jakieś inne rachunki bankowe? Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli skarżący i/lub małżonka nie posiadają żadnych rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznych pisemnych oświadczeń, W odpowiedzi przedłożył kopię rozliczenia podatkowego PIT 36 za 2014 r., kopie Informacji o wysokości dochodu (straty), harmonogramy spłaty rat oraz potwierdzenia wpłat ostatnich rat, kopie umowy kredytu ratalnego zaciągniętego przez żonę w dniu 11.02.2015 r. w wysokości 14.485,29 na zakup sprzętu AGD, kopię aneksu do umowy o kredyt obrotowy zawartej w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, kopię umowy leasingu na ciągnik siodłowy. Oświadczył, że dom w którym zamieszkuje z rodziną należy do teściów. Skarżący wraz z małżonką są tam tylko zameldowani. Nie posiadają żadnego tytułu prawnego do lokalu. Podniósł, że posiada rachunki bankowe są niezbędne do spłat rat kredytów. Żona także posiada taki rachunek bankowy. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sadowych o ile nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący Realia niniejszej sprawy nie stwarzają podstaw do takich ustaleń. Skarżący co prawda na wezwanie udzielił dodatkowych wyjaśnień lecz nie są one dokładne. Skarżący okazał kopię złożonego przez siebie rozliczenia PIT z którego wynika, że w 2014 r. przy przychodzie 484.170,06 zł odnotował tylko 68286 zł dochodu ale z przyczyn sobie wiadomych zbył milczeniem pytanie co konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu. Oczywistym zaś pozostaje, że koszty uzyskania przychodu wyliczane są w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Wbrew wyraźnym zaleceniom skarżący nie wyjaśnił także jaki dochód on lub małżonka deklarowali przed wierzycielem w momencie ubiegania się o kredyty. Wiele zaś wskazuje, że ich zdolność do bieżącego regulowania przyjmowanych zobowiązań jest pozytywnie oceniana przez banki. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że choć ujawniony przez skarżącego w 2014 r. roku dochód do opodatkowania wspólnie z małżonką wyniósł 68139,13 zł to niespełna dwa miesiące przed złożeniem przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych małżonka pozyskała kredyt w wysokości 14.485,29 na zakup sprzętu AGD. Wreszcie należy podnieść, że poprzestając na enigmatycznej wzmiance, że posiadane przez małżonków rachunki bankowe są niezbędne do spłat rat kredytów skarżący nie okazał też wyciągów obrazujących historię operacji bankowych na tych rachunkach z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wszystko to razem wzięte powoduje, że przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.