III SA/Kr 288/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 288/12 w sprawie ze skargi Z. Ś. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie informacji o braku właściwości Kolegium do rozstrzygania w przedmiocie spełnienia przesłanek określonych w przepisach kodeksu karnego postanawia: umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, skarżący w dniu 19.09.2012 r. złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 500 zł przyznanych małżonce z MOPS na dwa miesiące. Uzasadniając swoje starania odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy. Z urzędu stwierdza się, że postanowieniem z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 288/12 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla skarżącego adwokata (k. 18). Działając zaś w wykonaniu powyższego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego konkretnego pełnomocnika w osobie mecenasa K. K. – C. (k. 28). Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 25 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 288/12 postanowienia o odrzuceniu skargi strony (k. 34), skarżący w dniu 9 lipca 2012 r. (data wpływu) złożył samodzielnie skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego postanowienia, a także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 45-46). Zarządzeniem z dnia 9 lipca 2012 r. wydanym w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 288/12 Przewodnicząca Wydziału III nakazała odnotować skargę strony o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wykazie SNP pod pozycją 3/12 (k. 48), zaś zarządzeniem z dnia 17.07.2012 wydanym także w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 288/12 skierowała sprawę na posiedzenie niejawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 288/12 odrzucił skargę strony o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 288/12. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego adw. K. K. – C. (k. 66). Jednocześnie zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2012 r. Przewodnicząca Wydziału poinformowała skarżącego, że w niniejszej sprawie został już dla niego ustanowiony pełnomocnik z urzędu w osobie rzeczonego adwokata i do niego należy zwrócić się o sporządzenie ewentualnej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia z dnia 25.05.2012 r. i że w związku z tym brak jest podstaw do ustanowienia innego pełnomocnika (k. 62). Pismem datowanym na dzień 24 sierpnia 2012 r., które do tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego wpłynęło dnia 27 sierpnia 2012 r. adwokat K. K. – C. poinformował jednak sąd, że jego pełnomocnictwo nie rozciąga się na postępowanie w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, a w związku z powyższym wnosi o doręczenie postanowienia bezpośrednio skarżącemu, gdyż w przeciwnym przypadku nie dojdzie do doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi. W ocenie adwokata postępowanie z tej skargi jest bowiem nowym i odrębnym, ponieważ jak wynika z nazwy tego środka jest on wnoszony po prawomocnym zakończeniu postępowania. Ponadto art. 39 ppsa nie rozszerza zakresu pełnomocnictwa na postępowanie o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, tak jak to czyni w stosunku do wznowienia postępowania. Wreszcie, wpłyniecie skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, zgodnie z § 73a ust. 1 Zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych odnotowuje się w odrębnym wykazie SNP. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa". Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ppsa). Jednocześnie prawo pomocy przyznane przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem z dnia 30 marca 2012 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata, którego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła w osobie mecenasa K. K. – C. W świetle powyższego przyznanie po raz kolejny skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym jest więc bezprzedmiotowe jako, że zostało ono już skonsumowane (por. także post. NSA z 8.11.2007 r. I OZ 795/07 oraz postanowienie WSA w Szczecinie II SA/Sz 24/08). Odnosząc się natomiast do sygnalizowanego przez skarżącego zamiaru wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, a także wyrażonych przez wyznaczonego adwokata wątpliwości co do zakresu przysługującego mu umocowania, wyjaśnienia wymaga kilka następujących po sobie kwestii: Po pierwsze. Okoliczność, że skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia (tak: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1 za J. Gudowski, Węzłowe problemy, s. 5 oraz Bogusław Dauter Komentarz do art.285(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za L. Bagińska, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Warszawa 2009, s. 10-12; tak również SN w wyroku z dnia 9 marca 2006 r., II BP 6/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 42) nie zmienia faktu, że przez cały czas poruszamy się w ramach postępowania rozpoznawczego sensu largo. Systematyka ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze swym podziałem na Działy jest w tym względzie co prawda niezbyt czytelna ale ponieważ przepisy tej ustawy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wzorowane są na rozwiązaniach przyjętych w postępowaniu cywilnym (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. prof. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski Rok wydania: 2011 Wydawnictwo: C.H. Beck Wydanie: 1), więc posłużenie się taką metodą legislacyjną uzasadnia wgląd w układ Kodeksu postępowania cywilnego. Ten zaś ze swym podziałem na Części, Księgi, Tytuły i Działy nie pozostawia co do tego wątpliwości. Niezależnie od tego przypomnieć też trzeba, że w myśl art. 243 §2 ppsa przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Takie sformułowanie powołanego przepisu oznacza zaś, że przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji rozciąga się na postępowanie zażaleniowe i kasacyjne. To, że postępowanie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, nie oznacza jednak, że dotyczy ono innej sprawy. Nie ma bowiem wystarczających podstaw do przyjęcia, że prawo pomocy nie jest przyznawane w znaczeniu materialnoprawnym, która wyznacza określony stosunek poddany pod osąd sądu, ale w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie. Po drugie. Konieczność odnotowania skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem w wykazie SNP tak jak nakazuje to §73a ust. 1 Zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych) także nie stanowi wystarczającego argumentu do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nową i odrębną sprawą. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że wykaz SNP stanowi tylko księgę pomocniczą (vide: §46 ust. 1 pkt. 4 cyt. Zarz.) a nie repertorium służące ewidencjonowaniu spraw (vide: §54 cyt. Zarz.). Adwokatowi umyka zaś z pola widzenia, że po wpłynięciu do tutejszego sądu sporządzonej przez skarżącego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r. wydanego w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 288/12, Przewodnicząca Wydziału zarządzeniem z dnia 9 lipca 2012 r. wydanym w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 288/12 nakazała tylko odnotować skargę w wykazie SNP a następnie zarządzeniem z dnia 17.07.2012 wydanym także w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 288/12 skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, na którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. wydanym w sprawie prowadzonej do sygn. akt. III SA/Kr 288/12 odrzucił skargę strony o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 288/12. Po trzecie. Pamiętać trzeba, że w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, iż tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie wyznacza przepis art. 39 ppsa. a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Sposób sformułowania tego przepisu wskazuje wyraźnie, iż chodzi o umocowanie do wszystkich czynności w sprawie, a nie o czynności w określonym postępowaniu w sprawie. Brak jest też jakichkolwiek racji, które mogłyby przemawiać za zróżnicowaniem zakresu umocowania pełnomocnika określonego w art. 39 ppsa w zależności od tego czy jest to pełnomocnik ustanowiony przez sąd w ramach prawa pomocy czy pełnomocnik z wyboru. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (art. 258 § 2 pkt 7, art. 260 w zw. z art. 254 § 1 ppsa) jest bowiem równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 ppsa). Wskazując na powyższe pamiętać zaś trzeba, że przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika sąd czy referendarz sadowy nie określają i nie mogą określać zakresu pełnomocnictwa, gdyż na etapie wydawania postanowienia w tej kwestii nie należy do sądu czy referendarza sądowego wypowiadanie się co do tego, jakie działania procesowe powinna podejmować strona lub jej pełnomocnik. Ocena w tym zakresie należy już do ustanowionego pełnomocnika i strony, gdyż w następstwie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dochodzi o udzielenia pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy. Wskazując na powyższe odnotować też trzeba, że ponieważ przepis art. 39 ppsa nie został zmieniony w związku z wprowadzeniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można przyjąć, iż ustanowienie adwokata przez sąd upoważnia adwokata do sporządzenia tego szczególnego środka prawnego, bo charakter skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoduje, że posiada ona przymiot czynności prawnej łączącą się ze sprawą. Niezależnie od tego zwrócenia uwagi wymaga także i to, że treść art. 39 ppsa, nie sprzeciwia się rozszerzeniu zakresu takiego pełnomocnictwa na postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem. Z art. 40 ppsa wynika bowiem ponad wszelką wątpliwość, że strona może udzielić wyznaczonemu adwokatowi pełnomocnictwa w zakresie szerszym, niż wynika to z art. 39 tej ustawy. Istotne jest tylko aby pamiętać, że modyfikacja takiego pełnomocnictwa musi być jednoznaczna, gdyż jego zakres, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. Ponadto pamiętać też trzeba, że jeśli zmiana treści umocowania do działania w sprawie nastąpi w toku postępowania, pełnomocnik powinien zawiadomić o tym sąd, dołączając do akt nowe pełnomocnictwo wraz z odpisem dla drugiej strony. Po czwarte. Trzeba mieć świadomość, że wprowadzając obowiązek sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem przez adwokata ustawodawca dał wyraz przekonaniu, że będzie to zapewniać wysoki merytoryczny poziom tego środka. Jeśliby więc uznać, że bez względu na wynik fachowej oceny ustanowiony adwokat musi sporządzić skargę o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem to z jednej strony byłoby to zaprzeczeniem ustawowo wyrażanego zaufania do poziomu fachowego przedstawicieli tej korporacji i nakazaniem im sporządzania we właściwej formie pisma zawierającego zarzuty strony. Z drugiej zaś, sam cel instytucji nie mógłby być wówczas za samego założenia spełniony, bowiem taka skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem dawałaby stronie jedynie złudzenie jej skuteczności. Wszystko to razem wzięte powoduje, że wyznaczony dla strony adwokat nie jest ślepym wykonawcą udzielonych mu przez stronę zleceń lecz jej doradcą prawnym posiadającym możność samodzielnego uznania zasadności tego, czy istnieją przesłanki do złożenia tego środka zaskarżenia. W świetle wszystkiego co zostało powiedziane nie znajduje więc wystarczającego uzasadnienia normatywnego prośba wyznaczonego adwokata -dyktowana jak należy sądzić wyłącznie troską o dobro klienta - by orzeczenia zapadłe po uprawomocnieniu się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt. III SA/Kr 288/12 doręczać bezpośrednio skarżącemu. Stosownie bowiem do treści art. 67 §5 ppsa jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym doręczenia należy dokonywać tym osobom. Równocześnie przypomnieć trzeba, że adwokat wykonując zawód zaliczany do zawodów zaufania publicznego związany jest rotą ślubowania zamieszczoną w art. 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j.t. Dz.U.2009.146.1188 ze zm.), w której jest mowa o przyczynianiu się ze wszystkich sił do ochrony praw i wolności obywatelskich oraz umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej a także wypełnianiu swych obowiązków gorliwie, sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachowaniu tajemnicy zawodowej i kierowaniu się w swoim postępowaniu zasadami godności, uczciwości, słuszności i sprawiedliwości społecznej. Zwrócenia uwagi wymaga także to, że za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych adwokat podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej przed uprawnionymi do tego organami samorządu zawodowego (vide: art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze). Jednym z podstawowych obowiązków adwokata w stosunku do klientów jest zaś obowiązek czuwania nad biegiem sprawy i informowania klienta o jej postępach i wyniku. Wynika to bowiem z przepisu §49 uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką "Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu". Adwokat nie powinien też zapominać, że w myśl §53 powołanego "Zbioru zasad etyki" na zgłoszone przez klienta żądanie adwokat obowiązany jest niezwłocznie wydać klientowi wszystkie otrzymane przez niego dokumenty, jak również pisma, które jako pełnomocnik otrzymał od sądu lub od organów, przed którymi występuje w prowadzonej przez siebie sprawie. Wreszcie adwokatowi nie wolno zaniechać czynności w prowadzonej sprawie z tego powodu, że klient nie wniósł ustalonego honorarium (§55 zdanie 1 in principio "Zbioru zasad etyki"). W konsekwencji adwokat nie może poniechać informowania swojego klienta o orzeczeniach zapadłych w jego sprawie. Jeśli adwokat nie chce lub nie może reprezentować swojego klienta bo uważa, że wniesienie środka odwoławczego, skargi kasacyjnej, skargi konstytucyjnej i innych środków procesowych służących zmianie oraz wzruszeniu prawomocnych orzeczeń w prowadzonej przez niego sprawie z wyboru lub z urzędu jest prawnie lub faktycznie bezzasadne, a klient z tym stanowiskiem się nie zgadza to adwokat powinien bez zbędnej zwłoki (vide: §57 "Zbioru zasad etyki") zgodnie z przepisem art. 28 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze poinformować o tym zainteresowanego a także zwrócić się do organu, który go wyznaczył do tej roli o zwolnienie z tej funkcji, podając po temu ważne powody, wątpliwości co do których rozstrzyga okręgowa rada adwokacka, a w wypadkach niecierpiących zwłoki dziekan. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.