III SA/Kr 289/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej M. Ż. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. znak: [...] - po rozpatrzeniu wniosku M. Ż. - odmówił wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji zwłok (szczątków) A. W. zmarłej 1 lutego 1978 r., pochowanych w grobie ziemnym na Cmentarzu Komunalnym R, w celu przeniesienia ich do grobowca rodzinnego na tym samym cmentarzu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412 ze zm.), art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2011 r. nr 118, poz. 687 ze zm.), § 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (Dz. U. nr 153, poz. 1783 ze zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie przechowywania zwłok i szczątków (Dz. U. nr 75, poz. 405) oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ekshumacja zwłok może zostać dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 10 ust 1. ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych prawo do pochowania ludzkich zwłok przyznaje się najbliższej rodzinie osoby zmarłej, tj.: 1) pozostałemu małżonkowi, 2) krewnym zstępnym, 3) krewnym wstępnym, 4) krewnym bocznym do 4 stopnia pokrewieństwa, 5) powinowatym w linii prostej do 1 stopnia. M. Ż. umotywowała swój wniosek tym, że chce przenieść szczątki A. W. z grobu ziemnego do grobowca rodzinnego. We wniosku podano, że jest cioteczną wnuczką zmarłej. W ocenie organu I instancji wnioskodawczyni nie mieści w kręgu uprawnionych do ekshumacji zmarłej A. W., bowiem znajduje się poza kręgiem krewnych w linii bocznej do 4 stopnia pokrewieństwa. W odwołaniu od powyższej decyzji M. Ż., wyjaśniła, że A. W. pochowana jest na Cmentarzu Komunalnym P, a nie na Cmentarzu R. Ponadto, zdaniem odwołującej się, jako cioteczna wnuczka A. W. legitymuje się stopniem pokrewieństwa, by spełniać ustawowe warunki do wnioskowania o ekshumację A. W. Odwołująca się podkreśliła, że od śmierci A. W. zajmowała się bieżącą opieką nad grobem oraz regulowała wszelkie opłaty związane z miejscem pochówku. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że osobami uprawnionymi do pochowania zwłok w świetle art. 10 ust. 1. ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych są członkowie najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej, a mianowicie: małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do czwartego stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do pierwszego stopnia. Natomiast z wniosku M. Ż. wynikało, że zmarła była siostrą jej dziadka (ojca jej matki). Organ odwoławczy uznał, że M. Ż. nie ma uprawnień do decydowania o ekshumacji, bowiem stopień pokrewieństwa łączący ją ze zmarłą A. W. stawia ją poza kręgiem osób uprawnionych, dlatego, zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, organ I instancji zasadnie odmówił wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji szczątków A. W., pochowanej w grobie ziemnym na Cmentarzu Komunalnym P. Skargę na powyższą decyzję wniosła M. Ż., zarzucając naruszenie: art. 617 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niezastosowanie, a także art. 15 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych poprzez jego błędną interpretację. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji wadliwie ustaliły, że pokrewieństwo łączące ją ze zmarłą jest zbyt odległe, a w związku z tym nie przysługuje jej prawo do ekshumacji szczątków. Podniosła, że zgodnie z art. 617 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których pokrewieństwo powstało. Zatem przy zastosowaniu tych zasad skarżąca mieści się w kręgu osób uprawnionych do wnioskowania o ekshumację A. W. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Trafnie powołano się w skardze na treść art. 617 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który w § 1 stanowi, że krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, a krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Z § 2 tego przepisu wynika z kolei, że stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Odnosząc powyższe zasady do kontrolowanego postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że skarżąca niewątpliwie jest krewną w linii bocznej w stosunku do A. W., która od strony matki była siostrą dziadka skarżącej. Wyjaśnić trzeba też, że "do obliczania stopnia pokrewieństwa w linii bocznej sumuje się urodzenia z obu stron aż do wspólnego przodka, przy czym nie wlicza się urodzenia owego wspólnego przodka" (art. 617, w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2014). W rozpatrywanym przypadku wspólnym przodkiem M. Ż. oraz A. W. był M. W. (pradziadek skarżącej i ojciec A. W.). Zatem do obliczenia stopnia pokrewieństwa nie uwzględnia się osoby M. W., a bierze się pod uwagę urodzenia: A. W., A. W. (dziadka skarżącej), M. Ż. (matki skarżącej) oraz samej skarżącej. Prowadzi to do wniosku, że skarżąca jest spokrewniona z A. W. w linii bocznej w stopniu czwartym. Zatem organy obu instancji błędnie przyjęły, że stopień pokrewieństwa skarżącej i A. W. jest zbyt odległy, a równocześnie w ogóle nie wskazały tego stopnia. Takie działanie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ na tej podstawie organy zaniechały rozważania dalszych przesłanek ekshumacyjnych. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię przepisów regulujących sposób obliczania pokrewieństwa w linii bocznej, a następnie zbadać, czy wniosek M. Ż. o ekshumację A. W. zasługuje na uwzględnienie w świetle przepisów prawa regulujących tę kwestię. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie I sentencji na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 ppsa. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 psa, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 697 zł, na którą złożyły się: kwota uiszczonego wpis od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłata od udzielonego w sprawie pełnomocnictwa (17 zł).