III SA/Kr 291/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/1382/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. J. T. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 23.01.2024 r. (SKO.ŚR/4111/1382/2023) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Zatora z 7.12.2023 r. (nr DA.8252.l .32.2023) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. W dniu 31.10.2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, A. T. Osoba ta legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 4.10.2023 r., ważnym do 31.10.2028 r. Z orzeczenia tego wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Przyczyna niepełnosprawności została określona symbolem 10-N (choroby neurologiczne). 2. W decyzji odmawiającej przyznania skarżącej oczekiwanego świadczenia organ I instancji podał, że skarżąca ostatnio pracowała do 30.04.2023 r., później przebywała na zwolnieniu lekarskim, a następnie pobierała świadczenie rehabilitacyjne do 28.10.2023 r. W związku z chorobą męża i koniecznością sprawowania nad nim opieki nie jest w stanie podjąć kolejnej pracy. Organ powołał przepisy mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie i wskazał, iż nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej "ustawa"), tj. niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała w okresach wskazanych w tym przepisie. 3. W odwołaniu skarżąca podała, że musiała zwolnić się z pracy, aby sprawować opiekę nad mężem, który jest tak chory, że sam nie może funkcjonować. Wymaga on opieki przez całą dobę. Akcentowała, że jeżeli musi cokolwiek załatwić poza domem, to prosi o pomoc inne osoby, aby w tym czasie były z mężem. Podała, że jej mąż choruje od lat ale od 2022 r. stan zdrowia się pogorszył się i obecnie musi stale być ktoś przy nim. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazaną wyżej decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podkreśliło, że w obecnym stanie prawnym (tj. po wyroku TK z 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13) ocena możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego winna odbywać się z pominięciem niekonstytucyjnych przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium Odwoławcze podało, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samo tylko sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za konieczność zaprzestania aktywności zawodowej właśnie w celu sprawowania czynności opiekuńczych. Kolegium wskazało, że ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce od 18.04.2022 r. do 30.04.2023 r. Stosunek pracy ustał w upływem czasu, na który był zawarty. Z kolei z decyzji ZUS z 9.08.2023 r. wynika, że skarżąca, po ustaniu zatrudnienia, była niezdolna do pracy od 1.05.2023 r. do 8.08.2023 r. Orzeczeniem z 2.10.2023 r. skarżąca została uznana za niezdolną do pracy, niemniej jednak w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy istniały podstawy uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na jedynie 3 miesiące licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Organ podał, że z decyzji ZUS z 9.10.2023 r. wynika, że skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 31.07.2023 r. do 28.10.2023 r. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, a była spowodowana problemami z własnym zdrowiem. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej z 26.10.2023 r., z którego wynika, że przeszła dwie operacje i do 31.07.2023 r. przebywała na L-4, a następnie do 28.10.2023 r. przebywała na świadczeniu rehabilitacyjnym. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne Kolegium stwierdziło, że nie zostało wykazane, iż zachodzi bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością opieki nad mężem. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 22.11.2023 r. wynika, że mąż skarżącej pozostaje w stałym leczeniu od 18 lat. Wymaga wsparcia i pomocy w codziennym funkcjonowaniu od około 4 lat, od tego czasu niespodziewanie traci przytomność. W wywiadzie wskazano, że skarżąca pomaga mężowi wstać z łóżka, ubiera go, prowadzi do łazienki, gdzie samodzielnie myje się i korzysta z toalety. Następnie prowadzi męża do kuchni, podaje śniadanie oraz leki. Niepełnosprawny spożywa posiłki samodzielnie. Ponadto skarżąca przygotowuje obiad, podaje posiłki, napoje. Ustalono również, że małżeństwo ma troje dzieci. Jedna z córek mieszka w domu obok, w miarę możliwości pomaga w zakupie leków, transporcie do lekarza, robi zakupy. Syn w weekendy przebywa w domu rodzinnym i w miarę możliwości pomaga matce w podniesieniu ojca, w ubraniu go, przeprowadza ojca z pokoju do kuchni, czy łazienki. Wspólnie z rodzicami mieszka druga córka, która też czasem pomaga. Wsparcia udziela również brat niepełnosprawnego, który okresowo zawozi go do lekarzy specjalistów, na badania kontrolne. Po przedstawieniu tych okoliczności SKO stwierdziło, że zakres wykonywanej opieki nie wymaga całodobowej dyspozycyjności i nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia zwłaszcza, że w opiece nad mężem pomagają skarżącej dzieci oraz brat męża. W ocenie organu odwoławczego, wskazaną w wywiadzie środowiskowym pomoc niepełnosprawnemu można uznać za normalną pomoc dla osoby będącej w związku małżeńskim. SKO akcentowało, że opieka sprawowana przez skarżącą nie ma charakteru o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zakres faktycznie sprawowanej opieki nad mężem nie stanowi czynności, które wskazują na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem - świadczona pomoc nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w przeciętnym gospodarstwie domowym, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieszczą się w zakresie prawidłowych relacji małżeńskich, jakie powinny występować pomiędzy małżonkami. Końcowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na zmianę stanu prawnego w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, jaka nastąpiła od 1.01.2024 r. 5. W skardze skarżąca podała, że po przebytej rehabilitacji odzyskała możliwość pracy, jednak jej nie podjęła z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem. Podkreśliła, że mąż wymaga pomocy. Do skargi załączony został: wykaz leków przyjmowanych przez męża skarżącej, zaświadczenie lekarskie z 2.02.2024 r. wskazujące na omdlenia i zapaść oraz stwierdzające, że ze względu na objawy neurologiczne mąż skarżącej wymaga stałej opieki osób drugich, ocena pacjenta w skali Barthela, w której mąż skarżącej uzyskał 15 punktów, karta informacyjna leczenia szpitalnego (od 15.01 do 19.01.2024 r.), z której wynika narastanie upośledzenia funkcji poznawczych, częstomocz w nocy, liczne upadki. Dokument ten wskazuje, że pacjent potwierdził występowanie omamów wzrokowych od kilku miesięcy. W opisywanej karcie stwierdzono, że "wykonane badania sugerują, zespół pozapiramidowy z współistniejącym otępieniem, przy jednoczesnym rozważeniu otępienia z ciałami Lewyego lub parkinsonizm atypowy." 6. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji. Na wstępie należy podkreślić, że SKO w wydanej w tej sprawie decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. 2023 r., poz. 390; dalej u.ś.r.). Kolegium Odwoławcze wskazując bowiem na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Przepis ten mówi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje także innym – niż wymienione w poprzednich punktach tego ustępu – osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem wykazać, że osoba ubiegająca się o to świadczenie, nie tylko należy do kręgu osób w nim wskazanych, ale także stale i osobiście opiekuje się bliską (tj. objętą ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym) osobą niepełnosprawną. Fundamentalną jest tu kwestia, czy taka opieka stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a tym samym, czy w istocie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Innymi słowy, zaniechanie aktywności zawodowej opiekuna musi nastąpić w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam tylko fakt opieki nad niepełnosprawnym, lecz za rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez opiekuna (lub jego rezygnację z zatrudnienia) – wynikający właśnie z konieczności sprawowania tej opieki. Jak przy tym wskazuje się w orzecznictwie, art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20). Jak zasadnie wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 7.10.2011 r. (sygn. I SA/Wa 1265/11), wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia. Uznać więc należy, że pojęcie "opieki", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18.03.2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, por. też wyrok WSA w Krakowie z 19.01.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1389/22). Braku występowania w przypadku skarżącej związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wyżej zaprezentowanym upatrywało SKO w Krakowie w zaprzestaniu przez skarżącą pracy z uwagi na jej własne problemy zdrowotne, a nie z powodu opieki nad mężem oraz w przyjęciu, że zakres realizowanej opieki nie wymaga pełnej dyspozycyjności skarżącej, a nadto jest to pomoc mieszczą się w prawidłowych relacjach małżeńskich, jakie powinny występować pomiędzy małżonkami. W ocenie Sądu, zaprezentowane wyżej motywy decyzji odmownej nie mogły zyskać aprobaty. Zwrócić bowiem należy jednak uwagę, że określający normatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego art. 17 ust. 1 u.ś.r. przewiduje, że uzyskanie tego świadczenia możliwe jest w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o przedmiotowe świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy, a drugi zachodzi w sytuacji, gdy opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmuje zatrudnienia. Przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest spełniona, jeżeli zostanie ustalone, że wyłączną przyczyną absencji zawodowej jest właśnie konieczność sprawowania opieki. Nieodzowne jest ponadto ustalenie, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia ma obiektywną możliwość, ze względu na swój wiek, stan zdrowia i doświadczenie, podjęcia zatrudnienia, jednakże nie podejmuje go ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. W realiach kontrolowanej sprawy należy dostrzec, że o ile wskazane przez Kolegium okoliczności zdrowotne skarżącej (dwie operacje, przebywanie na L-4 oraz pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego do 28.10.2023 r.) mogły zasadnie być postrzegane jako powody rezygnacji z zatrudniania, to jednak okoliczności tych nie można już odnosić do przesłanki "niepodejmowania zatrudnienia". Wszak z akt wynika, że skarżąca bez wątpienia odzyskała zdolność do pracy z chwilą zaprzestania korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego (28.10.2023 r.), a pracy ma nie podejmować właśnie z uwagi na opiekę nad mężem. Podnoszone zatem przez SKO argumenty o pasywności zawodowej skarżącej warunkowanej jej stanem zdrowia istniejącym przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne – nie były miarodajne dla ocen właściwych w tej sprawie, skoro w dacie złożenia wniosku nie istniały, leżące po stronie skarżącej przeszkody zdrowotne rzutujące na możliwość podjęcia zatrudnienia. Dla oceny zaś zasadności przywoływanych przez skarżącą twierdzeń o powodach absencji zawodowej, kluczowe było rzetelne ustalenie stanu zdrowia niepełnosprawnego męża i związanego z tym stanem zakresu celowej opieki, jakiej osoba ta wymaga. Te ustalenia winny następnie zostać skonfrontowane ze skalą zaabsorbowania czasowego w kontekście tego, czy czas potrzebny na opiekę wyklucza - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna (tak NSA w wyroku z 12.10.2021 r.; sygn. akt I OSK 493/21). Z treści kontrolowanej decyzji wynika przy tym, że organ odwoławczy, na poparcie przyjętego kierunku rozstrzygnięcia sprawy przywołał argumentację o zakresie opieki realizowanej przez skarżącą podając, że opieka ta nie wymaga pełnej dyspozycyjności skarżącej względem męża i ogranicza się do normalnej pomocy małżonka obejmującej standardowe obowiązki domowe. Formułując jednak ten pogląd Kolegium Odwoławcze nie dokonało wnikliwych ocen i rozważań opartych na kompleksowej analizie akt sprawy. Dostrzec bowiem trzeba, iż analiza oświadczeń składanych przez skarżącą w toku postępowania, jak też uwzględnienie dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy – naprowadzają na szereg schorzeń i dolegliwości męża skarżącej, które nie zostały w ogóle ocenione przez organ z perspektywy potrzebnego zaangażowania opiekuna w realizowanie zadań opiekuńczych. Szczególnie informacje zawarte w – pominiętych przez organ – kartach szpitalnych z 10.03.2023 r., z 12.03.2023 r. wskazują na występujące u męża skarżącej napadowe zawroty głowy, zaburzenia równowagi uniemożliwiające mu poruszanie się, nawracające utraty przytomności oraz "liczne upadki". W pierwszym ze wskazanych wyżej dokumentów stwierdzono także na "zespół otępienny", uraz głowy, stłuczenie barku, jak też szereg innych, towarzszących niedomagań zdrowotnych (cukrzyca typu 2., przewlekła niewydolność krążenia, choroby serca, astma, przewlekła choroba nerek, zatorowość płucna, itd.). Dokumentacja dołączona do skargi – także naprowadza na niesamodzielność niepełnosprawnego w szeregu sfer życia (uzyskał on zaledwie 15 punktów w skali Barthela), stany padaczkowe, omdlenia, zapaść i narastające upośledzenie funkcji poznawczych. Choć dokumentacja załączona do skargi powstała już po wydaniu zaskarżonej decyzji, to uwzględniając twierdzenia skarżącej oraz treść kart szpitalnych znajdujących się w aktach administracyjnych – należy uznać, że odzwierciedla ona stan zdrowia niepełnosprawnego istniejący już w czasie orzekania przez organy administracji. Skarżąca w toku postępowania podnosiła, że uwarunkowania zdrowotne jej męża wynikające z zaoferowanych organowi dokumentów medycznych wymuszają potrzebę stałej jej obecności przy mężu w domu. W tym też aspekcie skarżąca zwracała uwagę na potrzebę jej czujności celem uchronienia męża przed kolejnymi (stwierdzonymi w kartach szpitalnych) upadkami będącymi następstwem powtarzających się stanów utraty świadomości. Akcentowała też nieodzowność udzielania mężowi wszelkiej pomocy w codziennym życiu (w tym m.in. prowadzenie do WC, pomoc w higienie osobistej). Żaden z orzekających w tej sprawie organów administracji nie skonfrontował twierdzeń skarżącej z dokumentacją medyczną zawartą w aktach sprawy, a obrazującą właśnie stan zdrowia jej męża i naprowadzającą też na potrzeby opiekuńcze tej osoby. Wskazane zaniechanie bez wątpienia świadczy o naruszeniu art. 80 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Pogląd organu II instancji o trywialności realizowanej przez skarżącą opieki, mającej sprowadzać się do standardowych obowiązków domowych i normalnej pomocy udzielanej małżonkowi – nie mógł więc być uznany za wywiedziony w oparciu o wnikliwą i kompleksową ocenę całego materiału dowodowego sprawy, skoro pogląd ten nie uwzględniał płynącej z akt wiedzy o uwarunkowaniach chorobowych niepełnosprawnego i związanych z tym następstwach dla codziennego jego funkcjonowania. Organ odwoławczy nie wziął pod uwagę specyfiki czynności opiekuńczych realizowanych przez skarżącą. Ocen co do zakresu opieki nie sformułował przy tym w ogóle organ I instancji. Ogół tych stwierdzeń prowadzi do wniosku, że oba orzekające organy administracji naruszyły art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Końcowo krytycznego stanowiska wymaga podnoszony przez organ odwoławczy argument mający przemawiać za brakiem występowania związku przyczynowego między pasywnością zawodową skarżącej (niepodejmowaniem zatrudnienia), a opieką nad niepełnosprawnym mężem - w postaci możliwość uzyskania wsparcia w opiece dzieci skarżącej oraz jej szwagra. Zwrócić należy uwagę, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do alimentacji niepełnosprawnego – jest małżonek (skarżąca) - por. art. 23, art. 130 k.r.o. Jak zauważa się w piśmiennictwie "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 61[4] § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, uwaga 2 do art. 130, Lex 2010). Sąd orzekający w tej sprawie podziela przy tym stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6.10.2020 r. (sygn. I OSK 371/20) wskazujące, że treść normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie stanowi jako warunku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna. Z akt wynika, że uzyskiwane przez skarżącą wsparcie od dzieci i szwagra – ma charakter incydentalny (epizodyczny), a nie trwały i długookresowy. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Podstawą prawną orzeczenia były przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym uzasadnieniu.