III SA/Kr 293/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 lutego 2013 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2012 r. znak [...] o odmowie przyznania J. B. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci A. i D. B. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 3, 4, 5, 23 i 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2006.139.992 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U.2012.959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000.98.1071 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: J. B. zawnioskował w dniu 14.09.2012 r. o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci A. B. i D. B. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] odmówił skarżącemu wnioskowanych świadczeń, przedstawiając w decyzji ustalenia, z których wynikało, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 708,74 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące kwotę 623,00 zł o kwotę 85,74 zł. Organ zaznaczył, rozpatrując wniosek według przepisu art. 5 ust. 3 ww ustawy, że mimo, iż skarżący miał przyznany w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny to obecnie miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, która wynosi 77 zł i z tego względu brak podstaw do przyznania obecnie świadczeń również w oparciu o ten przepis. Organ dokonał następnie wyliczenia dochodu rodziny skarżącego w roku 2011 poprzez wskazanie, że dochód wyniósł ogółem 25 514,75 zł a dochód miesięczny 2 126,23 zł. Obliczenia dochodu dokonano na podstawie: zaświadczenia z Urzędu Skarbowego do dochodach skarżącego w roku 2011 – 8 694,40 zł i na podstawie oświadczenia o posiadanym gospodarstwie rolnym w 2011 – 16 820,35 zł (liczba hektarów przeliczeniowych 6,20 x 226,08 x 12 mies. =16 820,35 zł). Odwołując się od ww decyzji skarżący podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, gdyż utrzymuje się jedynie z renty rodzinnej wynoszącej kwotę 700 zł, ponadto wskazał, że posiadane działki rolne dzierżawi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję. Uzasadniając decyzję organ na wstępie zacytował znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawne, powtarzając za organem pierwszej instancji ustalenia faktyczne, że podstawą do obliczenia dochodu na członka rodziny skarżącego w roku 2011 był dochód skarżącego w kwocie 8 694,40 zł, dochód z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego w kwocie 1,401,70 zł, miesięczny dochód rodziny w roku 2011 wyniósł w sumie 2.126,23 z, w przeliczeniu na osobę 708,74 zł. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi przypadek opisany w art. 5 ust. 8 a pkt 1 do 3 w w ustawy , który pozwala nie uwzględniać dochodu z gospodarstwa rolnego gdy gospodarstwo rolne jest wydzierżawione. Wyjaśnił, że przedłożona umowa dzierżawy nie została zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, które to z kolei przepisy wymagają by wydzierżawiający był emerytem lub rencistą. Gospodarstwo rolne nie zostało wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną i nie zostało również oddane w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organ podkreślił na koniec, że w przypadku przyznawania zasiłków rodzinnych nie znajduje zasada orzekania w ramach uznania administracyjnego. Skarżąc się na ww decyzję J. B. powtórzył argumenty odwołania, szczególnie akcentując ciężką sytuacją finansową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012. 270 ze zm.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153.1269 ze zm.), kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jako aktu organu administracji publicznej stanowi zgodność z prawem. W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – dalej p.p.s.a - sprawując tę kontrolę rozstrzyga sąd w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy wyznacza przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym jest odmowa przyznania J. B. prawa do zasiłku rodzinnego przewidzianego ustawą o świadczeniach rodzinnych (w/w). Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wyrażonego na wstępie wniosku, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi Sąd podziela. Kwestą o znaczeniu podstawowym w niniejszym postępowaniu było prawidłowe ustalenie dochodu rodziny za rok 2011. Na dochód ten składa się, jak trafnie wskazał organ : renta rodzinna oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Odnośnie renty rodzinnej, jako dowód w sprawie przyjęto zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.08.2012 (k. 11 akt administracyjnych). Z analizy tego dokumentu nie wynika jasno, czy ujęty w nim dochód uwzględnia pomniejszenie o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Natomiast przepis art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że do wniosku o ustalenie i przyznanie prawa należy dołączyć zaświadczenie o dochodach wydane przez właściwy urząd skarbowy, zawierające informacje o wysokości dochodu, wysokości składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu, wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczone od podatku, wysokości należnego podatku. Z przepisu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy wynika z kolei, że dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wynika zatem z powołanych przepisów, iż organ, wyliczając dochód na osobę w rodzinie skarżącego winien był, uwzględniając rodzaj dochodu skarżącego szczegółowo wskazać czy w ogóle odliczył a jeśli tak to w jakiej wysokości kwoty wskazane przepisem art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Sąd przy tym zwraca uwagę, że zaświadczenie Urzędu Skarbowego z 21.08.2012r. jest w zakresie tego co faktycznie ujmuje kwota 8,694,40 zł nieczytelne a ponadto zaświadczenie takie może zawierać dane , którymi dysponuje urząd skarbowy. Jeśli chodzi o składki na ubezpieczenie zdrowotne to organ winien dokonując w tej mierze ustaleń wezwać skarżącego do wykazania tych okoliczności na podstawie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bądź ustalić to we własnym zakresie. Nie podejmując się wyjaśnień w tym zakresie organ naruszył przepisy postępowania art. 7 i 77 § 1 Kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jeśli chodzi zarzut skargi dotyczący niezasadnego zaliczenia dochodu gospodarstwa rolnego do dochodu skarżącego, to zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 8a ww ustawy : Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Gospodarstwo rolne skarżącego, jak słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy, nie zalicza się do żadnego z ww wymienionych w podpunktach gospodarstwa. Zostało ono co prawda oddane w dzierżawę, co stwierdza umowa dzierżawy z dnia 20.05.2006 r. (k.22 akt administracyjnych) niemniej sama ta okoliczność jest niewystarczająca dla przyjęcia, że dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego nie wlicza się do dochodu rodziny skarżącego. Sąd wobec powyższego orzekł jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią powyższe wskazania i ocenę prawną, w pierwszej kolejności stosownie uzupełniając postępowanie wyjaśniające.