III SA/Kr 293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykonania badań profilaktycznych pracowników skargę oddala. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją dnia 17 grudnia 2015r nr [...] po rozpatrzeniu odwołania firmy A Sp. z o.o. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2015 r. w przedmiocie wykonania badań profilaktycznych pracowników ww. Firmy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Powiatowy Inspektor Sanitarny 28 września i 5 października 2015 r. przeprowadził w firmie A Sp. z o.o. kontrolę sanitarną w zakresie: warunków zdrowotnych w środowisku pracy, przestrzegania przepisów odnośnie substancji i ich mieszanin oraz oceny stanu sanitarno-technicznego obiektu. Zgodnie z przepisami ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalność gospodarczej, Skarżący został zawiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli. W dniu kontroli kontrolujący posiadał stosowne upoważnienie do przeprowadzania kontroli w w/w zakresie. Zakres kontroli objęty upoważnieniem był tożsamy z zakresem kontroli wpisanym w protokole kontroli. Podczas kontroli stwierdzono, ze warunki pracy pracowników i związane z tym zagrożenia są na tyle duże, ze pracownicy powinni posiadać aktualne orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu Pracy. Przedmiotowa dokumentacja nie została udostępniona inspektorowi, gdyż w ocenie podmiotu odwołującego się nie stanowi ona przedmiotu kontroli zawartego w upoważnieniu do kontroli. W tych okolicznościach sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z [...] 2015 r., nakazał ww. Firmie przeprowadzić badania profilaktyczne pracowników. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A Sp. z o.o Spółka zakwestionowała zasadność nałożonego decyzją nakazu w zakresie przeprowadzenia profilaktycznych badań u pracowników firmy, gdyż w ocenie spółki nie stanowiły one przedmiotu kontroli. Odwołująca stwierdziła, iż wszyscy pracownicy posiadają aktualne orzeczenia lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań do wykonywanej pracy, lecz nie zostały one udostępnione organowi kontrolującemu ponieważ nie stanowiły one przedmiotu tej kontroli. Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny potwierdził ustalenia faktyczne organu I instancji. Uznał, iż przedmiotowe badania, dokumentacja przeprowadzenia profilaktycznych badań pracowników nie została udostępniona Inspektorowi do kontroli. Odnosząc się do zarzutu jakoby zakres kontroli nie obejmował udostępnienia w toku prowadzonych czynności kontrolnych aktualnych badań profilaktycznych pracowników kontrolowanej firmy Organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Wskazał, że brak badań profilaktycznych pracowników stanowi naruszenie art.229 § 4 Kodeksu Pracy, który stanowi, iż pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań do pracy na określonym stanowisku. Ponadto, zgodnie z art. 25 ust 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej "Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarnego w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych". W dniu rozpoczęcia kontroli sanitarnej 28 września 2015 r. Prezes Spółki G. L. odmówił udostępnienia do wglądu żadnej dokumentacji, w związku, z czym inspektor przetrwał czynności kontrolne do dnia 5 października 2015 r., W tym dniu również nie udostępniono dokumentacji zdrowotnej pracowników (stosowne uwagi i adnotacje znajdują się w aktach sprawy). Organa Państwowej Inspekcji Sanitarnej wymagają od pracodawców przestrzegania przepisów prawa w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników, bowiem obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy i kategoryczny. Obowiązki pracodawcy reguluje Kodeks pracy i akty wykonawcze wydane na podstawie delegacji przepisów w nim zawartych. Wszystkie sporne kwestie mają umiejscowienie w aktualnie obowiązujących przepisach prawnych. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi, iż państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych uchybień, naruszających wymagania higieniczne i zdrowotne w środowisku pracy. Takim uchybieniem jest niewątpliwie brak aktualnych badań lekarskich stwierdzających brak przeciwskazań do pracy pracownika na określonym stanowisku. Jest to jeden z najważniejszych obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia pracownika i obowiązek ten należy egzekwować bez zbędnej zwłoki. Mając na względzie powyższe, w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, decyzja organu pierwszej instancji jest merytorycznie i prawnie uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego nakazującej przeprowadzenie badań profilaktycznych pracowników. W skardze powtarzany jest zarzut podnoszony już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a mianowicie, iż dokumentacja w zakresie badań profilaktycznych pracowników nie została udostępniona gdyż nie stanowiła przedmiotu kontroli. Skarżący powołuje się na złożone do protokołu kontroli wyjaśnienia w pkt VII protokołu a także twierdzi, że pracownicy jego firmy posiadają aktualne orzeczenia lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację reprezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji, nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja jest zdaniem Sądu rozstrzygnięciem prawidłowym nie tylko w świetle przepisów ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale również przepisów nakładających - na pracodawców - określone obowiązki w zakresie zapewnienia pracownikom odpowiednich warunków zdrowotnych i higienicznych w środowisku pracy ale także w świetle przepisów Kodeksu pracy. Niewątpliwie podstawę materialnoprawną decyzji stanowiła ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym przepisy art. 27 i art. 37. Zasadą jest, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska. Zakres kognicji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego został określony w art. 4 ust. 1 ustawy. Do zakresu działania organu należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobieganiu powstawania chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy (art. 4 ust.1 pkt 5 ustawy). Bezsprzecznie przedmiot postępowania, tj. zapewnienie ochrony zdrowia ludzi (pracowników) przed czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w środowisku pracy znajduje się w zbiorze spraw należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ponadto treść uprawnień organów inspekcji sanitarnej została przez ustawodawcę określona nie tylko poprzez obowiązek sprawowania przez te organy bieżącego nadzoru sanitarnego, ale również poprzez obowiązek wykonywania sanitarnego nadzoru zapobiegawczego. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy oraz niepodzielny. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który utrzymał w mocy decyzję Powiatowy Inspektor Sanitarnego nakazującą firmie A Sp. z o.o. w T wykonanie badania profilaktycznego pracowników. Decyzja powyższej treści została wydana po tym, jak organ I instancji ustalił, iż kontrolowany pracodawca nie udostępnił dokumentacji w zakresie badań profilaktycznych swoich pracowników. Okoliczność tę kontrolujący uznał za brak badań profilaktycznych, co stanowi naruszenie przepisu art. 229 § 4 Kodeks pracy. Z akt sprawy wynika i jest to niesporne, że kontrola została rozpoczęta 28 września 2015 r. i została przerwana ponieważ kontrolowana spółka nie udostępniła żądanych dokumentów. W siedzibie firmy pozostawiono listę dokumentów wymaganych podczas kontroli, co zostało potwierdzone przez pracownika firmy. Na tej liście wymieniono zakresy tematyczne dokumentów wymaganych do kontroli, a wśród nich dokumenty dotyczące badań profilaktycznych pracowników. Kontrolę kontynuowano w dniu 5 października 2015 r. Zakres przedmiotowy kontroli obejmował: 1) warunki zdrowotne środowiska pracy, 2) przestrzeganie przepisów odnośnie substancji i ich mieszanin niebezpiecznych, 3) ocena stanu sanitarno-technicznego obiektu. Zakres przedmiotowy kontroli odnotowany w protokole z kontroli jest zgodny z wynikającym z zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli wystosowanym zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli z dnia 28 września 2015 r. Sąd odnosząc się do przedmiotowej sprawy wskazuje, że zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu pracy, pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Organ w związku z wykonywaniem kontroli, zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ma prawo żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych. Pracodawca jednak odmówił udostępnia badań profilaktycznych pracowników twierdząc, iż nie jest to objęte zakresem kontroli deklarując udostępnienie żądanych dokumentów po otrzymaniu pisemnej informacji o poszerzeniu zakresu kontroli lub przedstawieniu podstawy prawnej żądania. W ocenie sądu niewątpliwie zakres przedmiotowej kontroli, to jest "warunki zdrowotne środowiska pracy" obejmował kontrolę warunków zdrowotnych w środowisku pracy, w tym także kontrolę, czy pracodawca przestrzega wymagania określone w art. 229 § 4 ustawy Kodeks pracy, odnoszące się do orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Jest to logiczne powiązane i mieści się w tym zakresie. Wymaganie od organu przez spółkę kazuistycznego zakresu kontroli w tym zakresie, a więc wymienienie w zakresie kontroli także okazanie przez pracodawcę badań lekarskich pracowników jest nadinterpretacją wymogów określenia przedmiotu kontroli. Przedmiot zakres kontroli został wyraźnie przedstawiony nie był ogólnikowy mi dotyczył warunków zdrowotnych środowiska pracy i mają rację organy obu instancji, iż na podstawie tego zakresu kontroli inspektor był upoważniony do żądania przedstawienia przez pracodawcę badań lekarskich pracowników. Słusznie, zatem organ kontrolujący potraktował odmowę wydania tych dokumentów za ich brak i słusznie wydał nakaz Spółce wykonania badań profilaktycznych pracowników. Odnośnie do stanowiska skarżącego jakoby przedstawiony zakres kontroli nie uwzględniał kontroli posiadania przez pracowników przeprowadzonych badań profilaktycznych. Należy wskazać, że zakresie i zamiarze kontroli mówi przepis ustawy o swobodzie gospodarczej. Zgodnie z art. 79 tej ustawy 1. Organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. 2. Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy: 1) kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej; 2) przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia; 3) kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1728); 4) kontrola jest prowadzona w toku postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 184); 4a) przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania naruszeniu zakazów, o których mowa w art. 44b ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124 oraz z 2015 r. poz. 28 i 875); 4b) kontrola jest prowadzona na podstawie art. 23c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059, z późn. zm.); 4c) kontrola jest przeprowadzana na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 686, z późn. zm.) w zakresie poziomów pól elektromagnetycznych emitowanych z instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej lub radiolokacyjnej; 5) przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego; 6) przedsiębiorca nie ma adresu zamieszkania lub adresu siedziby lub doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione. 3. Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się także w przypadkach określonych w art. 282c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. 4. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia. 5. Na wniosek przedsiębiorcy kontrola może być wszczęta przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. 6. Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli zawiera: 1) oznaczenie organu; 2) datę i miejsce wystawienia; 3) oznaczenie przedsiębiorcy; 4) wskazanie zakresu przedmiotowego kontroli; 5) podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia. 7. Uzasadnienie przyczyny braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli umieszcza się w książce kontroli i protokole kontroli. Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy poza uprawnieniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z którego wynika, że organ w związku z wykonywaniem kontroli ma prawo żądania okazania dokumentów i udostępnienia danych jest rozumienie znaczenia słowa "zakres" zawartego w art. 79 ust. 6 pkt 4. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod redakcją Stanisława Dubisza Wydawnictwo Naukowe PWN 2008 słowo "zakres" określa jako "granica zasięgu jakiegoś zjawiska, działania, faktu; także dziedzina sfera objęta tymi granicami". Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie żądał przedstawienia akt osobowych pracowników, ale dokumentacji w zakresie badań profilaktycznych tj. orzeczeń lekarskich w celu sprawdzenia, czy pracodawca aktualne orzeczenia lekarskie posiada i czy orzeczenia takie zostały wydane przez jednostkę uprawnioną w zakresie badań medycyny pracy. Zakresem kontroli były warunki zdrowotne środowiska pracy. Zatem żądanie organu przedstawienia orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w ramach określonego przedmiotu kontroli były uzasadnione, co znajduje podstawę w art. 229 § 4 Kodeksu pracy, oraz mieściło się to w zakresie kontroli. Organ inspekcji sanitarnej był zatem uprawniony do żądania orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku oraz potraktować odmowę ich wydania jako brak tych badań i w konsekwencji nakazać Spółce przeprowadzenie takich badań. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienia, w świetle poczynionych rozważań, miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.