III SA/Kr 296/25

WyrokWSA w Krakowie2025-08-12

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Jakub Makuch, Ewa Michna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, będąca małżonką osoby niepełnosprawnej, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli jej opieka nad mężem jest na tyle absorbująca, że uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub powoduje konieczność rezygnacji z pracy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, nie uwzględniając wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie Sądu, stan zdrowia męża skarżącej, jego ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu oraz potrzeba stałej, ciągłej opieki, w tym pomocy we wszystkich czynnościach samoobsługowych i związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także uczestnictwa w procesie leczenia, uzasadniają stwierdzenie, że opieka ta uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest na tyle absorbujący, aby uniemożliwiać jej podjęcie zatrudnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nieuwzględnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji odmawiających przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Sędzia WSA Ewa Michna Protokolant Specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 22 listopada 2024 r., nr SKO-NP-4115-210/24 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. znak: SKO-NP-4115-210/24 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 2 września 2024 r. znak: DŚR.5211.34.2.2024 odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem ur. 1.12.1970 r. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 16 maja 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. W wyniku analizy wniosku, zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wobec wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1597/22 oraz z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 57/24, Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia 2 września 2024 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Zdaniem organu w sprawie niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjnie przysługuje małżonkowi będącemu opiekunem tylko, gdy legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, - art. 153 p.p.s.a. w zakresie w jakim organ l instancji orzekł o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem opierając swoją decyzję na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. III SA/Kr 1597/22 rozstrzygał kwestię przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej jako małżonkowi osoby niepełnosprawnej, a wyrok ten także nadal pozostaje wiążący dla organów administracji orzekających w przedmiotowej sprawie, - art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez zastosowanie przez Wójta Gminy Ł. przepisów prawa, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób całkowicie sprzeczny z obowiązującą wykładnią systemową i celowościową, która jest spójna w orzecznictwie sądów administracyjnych, a która przyjmuje, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ma zastosowanie, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba inna niż małżonek. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie i zmianę decyzji poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ pierwszoinstancyjny wadliwie przyjął, iż pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w celu opieki nad osobą w nim pozostającą, która wymaga opieki, w sytuacji gdy opiekę tę sprawuje współmałżonek i nie jest zaliczony do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności. Kolegium odniosło się następnie do ustalenia, czy w sprawie spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. Jak wyjaśniło, w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 57/24, celem ustalenia rzeczywistego stopnia samodzielności męża skarżącej zalegają wywiady środowiskowe z dnia 22 czerwca 2023 r. oraz z dnia 12 sierpnia 2024 r. podczas których ustalono, iż ww. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu schorzeń okulistycznych wydanym przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Targu na stałe. Ponadto zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 18 kwietnia 2023 r. niepełnosprawny jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2026 r. SKO wyjaśniło, że mąż skarżącej choruje przewlekle na cukrzycę typu 2 od około 10 lat, obecnie insulinoterapia od 5-6 lat (po 4 razy dziennie podawana jest mu insulina), postępujące zaburzenia widzenia, utrwalona ślepota oka lewego oraz znaczne niedowiedzenie oka prawego. W styczniu 2022 r. został poddany dwóm operacjom, które miały zmniejszyć zaćmę w oku prawym. Jak ustalono - problemy zdrowotne ww. zaczęły się od 2018 r. w związku z wykonywaniem pracy zawodowej, która obciążała wzrok (był zawodowym kierowcą tira). Niepełnosprawny korzystał ze specjalistycznych sprzętów okulistycznych jednak nie uchroniły go one przed pogarszającym się wzrokiem. Wymaga on stałego leczenia specjalistycznego, stan po hospitalizacji kilkukrotnej w krakowskich szpitalach. Wg lekarzy nie ma perspektyw na to by prawe oko i jego stan zdrowia uległ poprawie. Potrzebuje pomocy nawet przy wstawaniu. Aktualnie zażywa lek, który powoduje myśli samobójcze, a który musi zażywać w związku z obniżeniem ciśnienia w oku. Córka N. pracuje zawodowo i nie jest w stanie podjąć się pomocy matce w sprawowaniu opieki, ponieważ sama ma czwórkę dzieci na utrzymaniu. Syn mieszka w K. Dwie córki są w wieku szkolnym i podejmują obowiązek szkolny. Działalność gospodarcza jak poinformowała rodzina nie przynosi zysku, a nawet ponoszą stratę. Ostatnie zlecenie nie zostało wypłacone, a samochody zostały oddane w leasing. Skarżąca - jak ustalono - nie pomagała mężowi w prowadzeniu firmy, robiła to córka N. W firmie transportowej było zatrudnionych dwóch kierowców oraz księgowa. Prowadzenie działalności gospodarczej odbywało się internetowo. Wcześniej mąż skarżącej drukował tylko dokumentację i zawoził księgowej, bez większego zaangażowania jego, jako właściciela. Kilka razy w tygodniu kontaktował się telefonicznie z kierowcami odnośnie załadunku (kierowcy zgłaszali mu tylko kwotę finansową załadunku, a on miał decydować czy przyjmie zlecenie). Dom skarżącej i jej męża jest piętrowy, co wiąże się z pokonywaniem krętych schodów. Ponadto nie ma zniesionych barier architektonicznych stanowiących dużą trudność dla niewidomego. Niepełnosprawny nie jest w stanie samodzielnie opuścić domu w związku z czym jest całkowicie wycofany z życia społecznego. Ponadto jest w złej kondycji psychicznej. Opiekę nad nim sprawuje żona. Opieka polega głównie na pomaganiu choremu mężowi we wszystkich czynnościach związanych z higieną osobistą, przygotowaniem i podaniem posiłków odpowiednich do diety cukrzycowej, pomaganie w dawkowaniu leków, kropieniu oczu, podawaniu insuliny, mierzeniu poziomu cukru. Chory nie jest w stanie samodzielnie się ubrać, umyć, przyrządzić sobie posiłku, z trudem odnajduje się w nowej dla niego rzeczywistości, często zdarza się, że potyka się o meble lub inne sprzęty domowe. Ponadto żona uczestniczy w procesie leczenia niepełnosprawnego męża poprzez utrzymywanie kontaktów ze specjalistami, dowozem na kontrolne wizyty i badania. Niepełnosprawny z trudem porusza się samodzielnie, jest to tzw. chodzenie "przy ścianie" na pamięć. Zazwyczaj żona prowadzi go do poszczególnych pomieszczeń domu, pomaga we wszystkich czynnościach samoobsługowych, zapewnia mężowi poczucie bezpieczeństwa. Ze względu na stan zdrowia, który ulega pogorszeniu wymaga konieczności opieki i wsparcia, którą zapewnia mu żona. Do akt sprawy dołączona została ocena samodzielności ww. wg zmodyfikowanej skali Barthel, z której wynika, iż uzyskał 30 pkt, co świadczy o tym, iż jego stan jest średnio ciężki, jest osobą wymagającą częściowej pomocy. Z kolei z oświadczenia skarżącej z dnia 16 maja 2022 r. - złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej - wynika, iż z dniem 12 maja 2022 r. skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (dowód: świadectwo pracy z dnia 11 maja 2022 r. ) nie podejmuje go w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z uzasadnienia orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji wynika, iż w kwietniu 2022 r. mąż skarżącej przebył krwotok do ciała szklistego w związku, z czym nastąpiło drastyczne pogorszenie stanu zdrowia. Ponadto z weryfikacji danych Ministerstwa Finansów wynika, iż w roku 2023 niepełnosprawny wykazał dochód w kwocie 196 919,07 zł rozliczone PIT - 36, również z weryfikacji ZUS wynika, że w dalszym ciągu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Do dnia wydania decyzji organu I instancji działalność ma status - aktywna. Podsumowując powyższe oraz odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium wskazało, że nie kwestionuje tego, iż mąż skarżącej wymaga pomocy, a skarżąca tej pomocy mu udziela, jednakże na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż zakres tej opieki nad niepełnosprawnym mężem, powoduje brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawnym mężem poprzez usługi opiekuńcze, które realizowane są w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo i mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Zatem, fakt posiadania przez męża orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez skarżącą tej opieki niejako automatycznie nie powodują powstania po jej stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem SKO, na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a tym samym uznać należy, iż nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ze względu na jej rozmiar powoduje brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Do czynności typowo opiekuńczych niewątpliwie zalicza się: podawanie insuliny, mierzenie ciśnienia, zakrapianie oczu. Natomiast takie czynności jak: pomoc w ubieraniu, przygotowanie posiłków, w utrzymaniu higieny osobistej, utrzymywanie kontaktów ze specjalistami, dowozem na kontrolne wizyty i badania czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które, na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z kolei pewne czynności związane z "prowadzeniem domu", tj. przygotowywanie posiłków - skarżąca wykonuje nie tylko specjalnie dla niepełnosprawnego męża, ale również i dla siebie, co wynika chociażby z racji wspólnego zamieszkania i gospodarowania. Czynności wykonywane przez skarżącą wynikają wprost z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem męża. Wykonywanie tych czynności z pewnością nie zajmuje jej całego dnia i nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy jednoczesnym skorzystaniu z pomocy państwa w formie usług opiekuńczych. Ponadto, jak wskazało Kolegium, z akt sprawy nie wynika, aby mąż skarżącej był osobą obłożnie chorą (leżącą), niekontaktową i w związku z tym wymagał całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna pomimo kłopotów ze wzrokiem i nie był w stanie pozostać samodzielnie choćby kilka godzin dziennie. Ww. nadal samodzielnie (bez ustanowionych pełnomocników) prowadzi własną działalność gospodarczą, jest w stanie podejmować wiążące decyzje i zarządzać firmą w prowadzonej działalności. Nadto z przeprowadzonego badania uzyskał on 30 pkt w skali Barthel, co wskazuje na jego średnio ciężki stan. Reasumując, zdaniem SKO, stan faktyczny ustalony przez organ l instancji daje podstawy do odmowy skarżącej świadczenia, za okres od złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 2023 r. Niemniej jednak w związku ze zmianą stanu prawnego z dniem 1 stycznia 2024 r. jak i pogorszeniem stanu zdrowia męża skarżącej, który w sierpniu 2024 r. jak wynika z karty informacyjnej leczenia szpitalnego w okresie od 24 sierpnia 2024 r. do 28 sierpnia 2024 r. był hospitalizowany w związku z przebytym zawałem serca - strona może wystąpić z wnioskiem o nowo wprowadzone świadczenie opiekuńcze w postaci świadczenia wspierającego, którego zasady przyznawania uregulowane zostały w ustawie o świadczeniu wspierającym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że istnieje kryterium majątkowe przy przyznawaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami, takiego kryterium nie ma, a przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawarte są w art. 17 ust. 1 i ust.1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i związane są przede wszystkim z niepodejmowaniem lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...), co wyraźnie podkreślał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. III SA/Kr 1597/22; - art. 153 p.p.s.a. w zakresie w jakim organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji nie biorąc pod uwagę wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazanych w wyroku z dnia 27 lutego 2023 r. co do istnienia związku przyczynowoskutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz co do tego, że opieka świadczona przez skarżącą spełnia wymagania określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych; - art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową interpretację materiału dowodowego, który jednoznacznie wskazuje, że mąż skarżącej ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki i pomocy w każdej czynności, gdyż nie jest w stanie robić tego samodzielnie, a opieka sprawowana przez skarżącą znacząco przekracza zakres czynności związanych z "prowadzeniem domu"; - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że świadczenie pielęgnacyjnie przysługuje małżonkowi będącemu opiekunem tylko, gdy legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; - art. 153 p.p.s.a. w zakresie w jakim organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem opierając swoją decyzję na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2023 r. rozstrzygał kwestię przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej jako małżonkowi osoby niepełnosprawnej, a wyrok ten także nadal pozostaje wiążący dla organów administracji orzekających w przedmiotowej sprawie; - art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez zastosowanie przez Wójta Gminy Ł. przepisów prawa, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób całkowicie sprzeczny z obowiązującą wykładnią systemową i celowościową, która jest spójna w orzecznictwie sądów administracyjnych, a która przyjmuje, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ma zastosowanie, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba inna niż małżonek. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: karty medycznych czynności ratunkowych z dnia 14 grudnia 2024 r. - na okoliczność, że cukrzyca jej męża jest zaawansowana i wymaga on stałego nadzoru, którego nie jest w stanie czynić samodzielnie, upoważnienia z dnia 26 października 2018 r. - na okoliczność, że mąż skarżącej upoważnił córkę do załatwiania wszelkich spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia 2 września 2024 r. Jednocześnie, na podstawie art. 145a §1 p.p.s.a., w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w powołanym przepisie, wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy Ł. do wydania w określonym terminie decyzji przyznającej jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1615 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w Nowym Sączu utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. odmawiającą przyznania skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) – dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Mając na uwadze art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). Zdaniem Sądu organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą nad jej niepełnosprawnym mężem w zakresie wymaganym jego stanem zdrowia, a w konsekwencji w sposób nieuprawniony uznały, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia bowiem stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego zostały wykazane stosownymi dokumentami. Zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego oraz wydania decyzji w sprawie. W przedmiotowej sprawie wykazane zostało, że mąż skarżącej choruje na cukrzycę typu 2 od około 10 lat, od 5-6 lat wymaga insulinoterapii, jest w złej kondycji psychicznej, "boryka się z myślami samobójczymi", "jest coraz bardziej odizolowany społecznie także od rodziny" (wywiad środowiskowy z dnia 12 sierpnia 2024 r.), cierpi na całkowity brak widzenia w oku lewym oraz znaczne niedowidzenie w oku prawym, co przekładając się na bardzo ograniczone możliwości w codziennym funkcjonowaniu, oznacza konieczność stałej, ciągłej opieki, nie pozwalającej na dłuższe pozostawienie niepełnosprawnego samego w domu. Dlatego opieka jaką wypełnia skarżąca polegająca na całkowitym zabezpieczeniu potrzeb męża, łącznie z pomocą we wszystkich czynnościach samoobsługowych, czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz uczestnictwie w procesie leczenia, zdaniem Sądu, nie pozwala na podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu. Ponadto zauważyć należy, że zły stan zdrowia męża skarżącej potwierdza również przedłożona do skargi karta medyczna czynności ratunkowych z dnia 14 grudnia 2024 r. oraz informacja pozyskana przez Sąd z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z której wynika, że w dniu 7 lutego 2025 r. dokonano zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej pn. J. [...] J. G. Dokumenty te potwierdzają wiarygodność informacji uzyskanych w trakcie wywiadów środowiskowych zarówno o bardzo złym stanie zdrowia męża skarżącej, jak również o tym, że w trakcie choroby mąż skarżącej faktycznie nie wykonywał czynności zarządczych w swojej firmie, ponieważ w tym zastępowała go jego córka. W konsekwencji, zdaniem Sądu, stan zdrowia niepełnosprawnego, wskazuje na konieczność stałej obecności i pomocy przez skarżącą. Skarżąca wykazała zatem, że musiała zrezygnować z pracy w celu sprawowania opieki i wymaga wsparcia Państwa w tej pomocy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższą ocenę Sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło