III SA/Kr 308/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kat. D postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, precyzując, że chodzi o zwolnienie z opłaty od skargi. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 150 m2 i szacunkowej wartości 700 tyś. zł, mieszkanie o powierzchni 38 m2 i szacunkowej wartości 400 tyś. zł, nieruchomość rolna o powierzchni 0,9 ha i szacunkowej wartości 20 tyś. zł. Zadeklarował brak zasobów i przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 8000 zł wyjaśniając, że składa się na to jego wynagrodzenie z umowy o pracę w kwocie 6000 zł oraz wynagrodzenie żony w wysokości 2000 zł. Uzasadniając swoje starania odniósł się do nurtującej go sprawy kwestionując zasadność ponoszenia kosztów postepowania w sprawie. Nie wymienił zobowiązań i stałych wydatków poprzestając na lakonicznej wzmiance "bieżące wydatki". Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze, skarżący jest osobą zamożną skoro należy do niego dom, mieszkanie i wykazana nieruchomość rolna a wartość swego majątku szacuje na 1 mln 120 tyś. zł. Po drugie, miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego to 8000 zł. Po trzecie, skarżący poprzestając na ogólnikowej wzmiance o "bieżących wydatkach" nawet nie starał się przybliżyć ich wielkości. Skoro zaś skarżący jest osobą zamożną i majętną a jego rodzina dysponuje wysokim, stałym miesięcznym dochodem to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych obejmujących opłatę od skargi nie znajduje dla siebie jakichkolwiek podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Odnosząc się natomiast do przemilczeń skarżącego odnośnie "bieżących wydatków" powtórzyć trzeba w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.