III SA/Kr 311/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. A. S. wniosła w dniu 31 października 2014 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na troje dzieci – K. ur. [...] 2007 r., M. ur. [...] 2009 r. i P. ur. [...] 2013 r. Do wniosku dołączyła odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci (k. 3 – 5 akt adm.), oświadczenia swoje i męża K. S. o dochodach uzyskanych w roku kalendarzowym 2013 (k. 7 – 9 akt adm.) oraz o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2013 r. (k. 13 – 14 akt adm.), zaświadczenie Wójta Gminy o pozostawaniu małżonków w rejestrze podatku leśnego oraz w rejestrze podatku od nieruchomości (k. 10 akt adm.), z urzędu skarbowego (Drugi Urząd Skarbowy) 2 deklaracje męża i 1 własna (k. 15 – 17 akt adm.) oraz zaświadczenia o osiągniętym w roku podatkowym 2013 dochodzie męża w wysokości 12.928,55 zł oraz własnym w wysokości 49.441 zł (k. 11 – 12 akt adm.). Do wniosku A. S. dołączyła także dowody dokonania 5 przelewów (k. 18 – k. 20 akt adm.), odpisy pism męża do ZUS z daty 28.05.2013 r. (k. 25 akt adm.), 27.08.2013 r. (k. 21 akt adm.), z daty 23.12.2013 r. (k. 30 akt adm.), z daty 21.02.2014 r. (k. 36 akt adm.) i z daty 01.04.2014 r. (k. 38 akt adm.), odpisy pism ZUS do męża z dnia 12.09.2013 r. (k. 24 akt adm.), z daty 18.09.2013 r. (k. 32 akt adm.), z daty 19.09.2013 r. (k. 27 akt adm.) i z daty 14.02.2014 r. (k. 37 akt adm.), odpisy pism męża do Sądu Rejonowego z daty 20.08.2013 r. (k. 29 akt adm. – 3 karty) i 14.11.2013 r. (k. 26 akt adm.), kserokopię pisma ZUS skierowanego do Sądu Rejonowego z dnia 25.09.2013 r. (k. 28 akt adm. – 2 karty), potwierdzenie złożenia dokumentów w Urzędomacie ZUS (k. 31 akt adm.), zawiadomienie Sądu Rejonowego o rozprawie (k. 33 akt adm.), kserokopię pism ZUS skierowanego do SIS z dnia 10.09.2013 r. (k. 34 akt adm.), z dnia 27.02.2014 r. (k. 35 akt adm.) i z dnia 15.04.2014 r. (k. 23 akt adm.), oświadczenie małżonków z daty 01.10.2014 r. skierowane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 22 akt adm.), informacje o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok podatkowy 2013 (k. 39 i k. 42 akt adm.), wyciąg z własnego rachunku bankowego [...] Banku za okres 01.04.2013 – 31.07.2013 (k. 40 akt adm.) oraz odpis decyzji ZUS z dnia 27.07.2013 r. o zwrocie nienależnie wypłaconego A. S. zasiłku opiekuńczego za okres od 09.01.2013 r. do 15.01.2013 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 17.01.2013r. do 31.07.2013 r. w łącznej wysokości głównej 49.441 zł wraz z odsetkami w kwocie 1.261,60 zł (k. 41 akt adm.). Decyzją [...] z dnia [...] 2014 r., działający z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej orzekł o nieprzyznaniu A. S. w okresie zasiłkowym od 01.11.2014 r. do 31.10.2015 r. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci K. ur. 14.02.2007 r., M. ur. 04.06.2009 r. i P. ur. 30.01.2013 r. Na uzasadnienie odmowy przyznania tych świadczeń podano, że wnioskodawczyni spełnia kryteria przyznania wnioskowanych świadczeń za wyjątkiem najważniejszego kryterium dochodowego, albowiem w zaświadczeniu urzędu skarbowego wskazano, że dochód A. S. za 2013 r. wyniósł 49.441 zł, co powoduje, że kwota ta zsumowana z dochodem męża przekracza kryterium dochodowe umożliwiające przyznanie świadczeń. Zdaniem organu I instancji, dochód ten wskazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego w żadnym razie nie można uznać za dochód utracony, choćby inne zaświadczenia temu przeczyły, albowiem ustawodawca tego nie przewidział. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 104 i art. 107 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, pkt 10, pkt 11, pkt 23, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 20, art. 23, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.). Od powyższej decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej A. S. złożyła odwołanie podnosząc, że w 2013 r. żadnego dochodu nie otrzymała. Skarżąca wyjaśniła, że miała przyznane i wypłacone zasiłki, które następnie decyzją ZUS zostały uznane za nienależne i przypisane w całości do zwrotu wraz z odsetkami i zasiłki te zostały w całości zwrócone na konto ZUS i opisane w załącznikach dołączonych do wniosku o przyznanie wnioskowanych świadczeń. Na poparcie twierdzeń zawartych w odwołaniu A. S. dołączyła oświadczenia i dokumenty znajdujące się na 18 kartach akt administracyjnych oznaczonych jednym numerem karty – k. 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wydanych decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) i art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że organ I instancji był zobowiązany ująć jako dochód rodziny uzyskaną przez A. S. w 2013 r. kwotę 49.441 zł (tytułem pobranych zasiłków opiekuńczych i macierzyńskich) pomimo tego, że "jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją oddziału ZUS z dnia 23 lipca 2013 r. A. i K. S. zostali zobowiązani do zwrotu wypłaconego przez ZUS zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku macierzyńskiego w łącznej kwocie 50.702,60 zł (tj. kwoty ustalonej jako dochód uzyskany przez A. S.), a ww. kwota została zwrócona jako nienależnie pobrana". Także, zdaniem organu II instancji, pomimo zwrotu przez wnioskodawczynię kwoty uznanej jako dochód i uzyskania przez rodzinę wnioskodawczyni w roku 2013 "realnie niższych" dochodów, brak podstaw do niezaliczenia tej kwoty do dochodu, albowiem nie można jej uznać za dochód utracony, ściśle określony w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem tego organu, "oznacza to, że zwrot danego dochodu na rzecz pierwotnego dysponenta środków pieniężnych (w tym przypadku ZUS) nie jest uznawane za dochód utracony w świetle obowiązujących przepisów prawa". W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. S. podał, że z zaświadczenia urzędu skarbowego wskazującego na uzyskany przez nią w roku kalendarzowym dochód wynika fałszywy obraz sytuacji dochodowej jej rodziny, albowiem dochód ten – wypłacony jej w 2013 r., jeszcze w tym samym roku został decyzja ZUS uznany za nienależnie jej wypłacony i przypisany kolejną decyzja z tego samego dnia do zwrotu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i przytoczyło te same argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga A. S. zasługuje w pełni na uwzględnienie. Na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę na to, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. A mianowicie: w roku kalendarzowym 2013 wypłacono A. S. z tytułu zasiłku opiekuńczego za okres od 09.01.2013 r. do 15.01.2013 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 17.01.2013 r. do 31.07.2013 r. kwotę 49.441 zł, którą to kwotę decyzją z dnia 23 lipca 2013 r. uznano za nienależną i orzeczono do zwrotu (wraz z odsetkami) i która to kwotę w tym samym roku 2013 A. S. w całości zwróciła. Spornym między stronami jest to, czy w wyżej podanym stanie faktycznym przy ustalaniu wnioskowanego przez A. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 01.11.2014r. do 31.10.2015 r. kwotę 49.441 zł (otrzymaną w 2013 r. i w tym samym roku zwróconą pierwotnemu dysponentowi środków) należy uznać dochód, od wysokości którego uzależnione jest prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, przy czym organy obu instancji kwotę tę uznają za dochód z tego względu, że sytuacja taka nie jest objęta pojęciem dochodu utraconego określonym w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.), a skarżąca uważa, że kwota nie może być uznana za dochód osiągnięty przez nią w 2013 r., albowiem jej rodzina takiego dochodu (wobec jego zwrotu w 2013 r.) faktycznie (realnie) nie uzyskała. Zdaniem Sądu, rację ma skarżąca, albowiem organy obu instancji mylnie interpretują powstały stan faktyczny jako uzyskany przez rodzinę dochód, który mógłby nie zostać włączony do dochodu jedynie w przypadku ustalenia, że jest to dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem, zdaniem Sądu, rodzina skarżącej takiego dochodu w 2013 r. w rzeczywistości – realnie – nie uzyskała, a zatem chybione są wszelkie rozważania organów na temat pojęcia dochodu utraconego i tego, że zwróconej przez skarżącą kwoty 49.441 zł, nie można uznać za dochód utracony, o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd zauważa, że pomimo tego, że zgodnie z art. 23 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych należy dołączyć "zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, każdego członka rodziny, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierające informacje o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku;", to ustawodawca w pkt 4 tego art. 23 wskazuje, że należy dołączyć także "inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych" i nie wymienia tych zaświadczeń i oświadczeń taksatywnie, a jedynie wskazuje na konieczność dołączenia niektórych używając przy wyliczeniu ich rodzaju sformułowania "w tym:". Jednocześnie, na co Sąd zwraca uwagę, określając pojęcie dochodu w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wskazując w lit. a na "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne" nie wskazuje, że przychody te mają być wskazane w "zaświadczeniu wydanym przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego", jak zdają się rozumieć organy administracyjne obu instancji. Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że rzeczywisty dochód rodziny może być wykazany wszelkimi możliwymi zaświadczeniami, nie tylko zaświadczeniem wydanym przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, które jedynie jest jedynie jednym ze środków dowodowych, nie przesadzającym o wysokości dochodu rodziny. Na powyższe rozumowanie wskazuje też pojęcie dochodu utraconego, które przy prawidłowej interpretacji tego pojęcia, ma jedynie wskazać na realne, rzeczywiste dochody rodziny, od zaistnienia których uzależnione jest ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Już na marginesie niejako Sąd wskazuje, że celem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest finansowa pomoc państwa w utrzymaniu dzieci w rodzinach o najniższych dochodach. I przez ten pryzmat należy interpretować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni i wskazuje na aktualność stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 789/14 (opubl. LEX nr 1502706) zdanie pierwsze: "O przyznaniu świadczenia rodzinnego decydować ma rzeczywisty dochód rodziny." Sąd zwraca uwagę organów na treść art. 153 p.p.s.a, który to przepis stanowi: "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną. Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.