III SA/Kr 322/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Hanna Knysiak – Molczyk (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi U. M. działającej w imieniu małoletniego M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargę oddala. Zaskarżoną decyzją nr [....] z dnia 6 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 2 pkt 4 i 5, art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228, ze zm.) utrzymało w mocy decyzję nr [....] Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [....] 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania U. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia wnioskowanego na M. M. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. U. M. jako przedstawiciel ustawowy małoletniego M. M. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna M. M. Decyzją z dnia [....] 2013 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. odmówił przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, wnioskowanego na M. M., wskazując jako powód odmowy przekroczone kryterium określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W jej uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie z art. 10 ust. 1 tejże ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego w G. z dnia [...] 2013 r. ustalono, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. na rzecz osoby uprawnionej zostały zasądzone alimenty w kwocie 400 zł miesięcznie. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie postępowania ustalono, że sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie. Wnioskodawczyni w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 15 września 2012 r. była zatrudniona w "A" Spółka z o.o., natomiast w dniu 2 maja 2013 r. podjęła zatrudnienie w Firmie "B" Spółka z o.o. W oparciu o przedstawione dokumenty dokonano przeliczenia dochodu rodziny i ustalono, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 754 zł i przekracza kwotę 725 zł, która stanowi kryterium uprawniające do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na błędnym przyjęciu, że odmowa przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest zasadna w kontekście nieznacznego przekroczenia dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Skarżąca podniosła, że kryterium dochodowe zostało przekroczone jedynie o 29 zł, co sprawia, że rozstrzygnięcie jest wyjątkowo krzywdzące dla małoletniego. Nadto skarżąca podniosła, że do wynagrodzenia zostały zaliczone godziny nadliczbowe, które zdarzają się okazjonalnie. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję nr [....] Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [....] 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania U. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia wnioskowanego na M. M. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie został prawidłowo ustalony. W 2012 r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w wysokości 11606,77 zł, co wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Na dochód ten złożyła się kwota 5466,06 zł z tytułu dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych pomniejszonego o składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 1169,16 zł oraz składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 622,27 zł oraz kwota 6140,71 zł z tytułu innego dochodu, podlegającego opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. dochodu z gospodarstwa rolnego. Po doliczeniu dochodu uzyskanego w wysokości 996,28 zł z tytułu zatrudnienia w "B" Spółka z o.o. w K. miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi 754 zł. W tej sytuacji organ pierwszej instancji był w ocenie SKO zobligowany do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Pismem z dnia 10 stycznia 2014 r. U. M., działając imieniem małoletniego M. M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego, a nadto zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności poprzez niepoczynienie przez organ ustaleń dotyczących rzeczywiście osiąganych przez skarżącą dochodów oraz naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek wadliwego przyjęcia wysokości dochodów skarżącej. Skarżąca podniosła, że kwestionuje kwotę 6140,71 zł stanowiącą inny dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest dochód z gospodarstwa rolnego. Skarżąca przyznała, że była właścicielką nieruchomości gruntowej do dnia 10 września 2013 r. Połowę tej nieruchomości sprzedała, obecnie pozostało jej jedynie 1,10 ha gruntu. Grunt ten nie przynosi żadnego dochodu, gdyż skarżąca niczego nie uprawiała. Podniosła również, że "na rękę" otrzymuje przeważnie wynagrodzenie w wysokości 690 zł miesięcznie i jest to jej jedyne źródło utrzymania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1128 ze zm.; dalej zwanej ustawą). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Jest to kryterium sztywne, którego przekroczenie obliguje organ administracji do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Art. 9 ustawy określa, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). W zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawa odwołuje się w art. 2 pkt 4 i 5 do ich znaczenia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) powyższej ustawy dochód oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 191 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit c) powyższej ustawy innym dochodem niepodlegającym opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych jest w szczególności dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Przez gospodarstwo rolne, zgodnie z art. 3 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, należy rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Wniosek powinien zawierać: 1) dane dotyczące członków rodziny, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu; 2) oświadczenie wnioskodawcy o przekazaniu organowi egzekucyjnemu wszelkich znanych mu informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu; 3) oświadczenie wnioskodawcy o miejscu zamieszkania, wieku, zatrudnieniu i sytuacji ekonomicznej osób zobowiązanych względem osoby uprawnionej do alimentacji. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) zaświadczenia wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), każdego członka rodziny, zawierające informacje o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku; 2) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów; 3) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym: a) dokument stwierdzający wiek osoby uprawnionej, b) zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji, c) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, d) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem, e) orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dla osoby uprawnionej, f) zaświadczenie albo oświadczenie o uczęszczaniu osoby uprawnionej do szkoły lub szkoły wyższej, g) informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w szczególności w związku z: – brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub – brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, h) zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. W przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć dokumenty potwierdzające ich utratę lub uzyskanie oraz ich wysokość. W aktach postępowania administracyjnego znajdują się dokumenty wskazujące wysokość uzyskanego przez skarżącą w 2012 r. dochodu. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [....] 2013 r. wynika, że w roku podatkowym 2012 dochód wyniósł 7257,49 zł, a składki na ubezpieczenie społeczne 1169,16 zł. Z zaświadczenia Burmistrza B. z 31 grudnia 2012 r. wynika natomiast, że skarżąca w 2012 r. posiadała grunty o powierzchni 1,1 ha fizycznych, to jest 0,969 ha przeliczeniowych (w tym 1,1 fizycznych użytków rolnych) opodatkowanych według stawki 2,5 q żyta za 1 ha przeliczeniowy oraz las o powierzchni 0,85 ha fizycznych. Dodatkowo posiadała grunty o powierzchni 1,73 ha fizycznych, to jest 1,557 ha przeliczeniowych, w tym 1,73 fizycznych użytków rolnych opodatkowanych według stawki 2,5 q żyta za 1 ha przeliczeniowy wydzierżawionych M. Ż. Z zaświadczenia ZUS z 14 sierpnia 2013 r. wynika, że płatnik składek "A" zapłacił za skarżącą składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 613,16 zł (od stycznia do września 2012 r.) i 9,11 zł za października 2012 r., co łącznie stanowi kwotę 622,27 zł. Z informacji PIT-11 za 2012 r. wynika, że skarżąca uzyskała z tytułu pracy w "B" spółka z o.o. kwotę 8648,09 przychodu, a 7535,59 zł dochodu. Składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 1169,16 zł, a na ubezpieczenie zdrowotne 546,98 zł. W oświadczeniu złożonym wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżąca podała, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,91 ha. Dochód rodziny skarżącej został prawidłowo obliczony przez organy administracji w oparciu o przedstawione wyżej dokumenty. Na dochód ten złożyły się kwoty 5466,06 zł (dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 7257,49 zł pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne – co wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [....] 2013 r. oraz zaświadczenia ZUS z 14 sierpnia 2013 r.) oraz kwota 6140,71 zł (dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, obliczony stosownie do regulacji art. 9 ust. 7,8 i 11 ustawy). Przy obliczaniu dochodu rodziny pominięto jednak dochód utracony w 2012 r., co sprawiło, że dochód rodziny wyniósł 6140,71 zł. W przeliczeniu na miesiące uzyskania daje to kwotę 511,73 zł. Do tej kwoty należało doliczyć dochód uzyskany w wysokości 996,28 zł z tytułu zatrudnienia z "B" spółka z o.o. w K. Miesięczny dochód skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosi zatem 754 zł, co sprawia, że przekroczone jest kryterium dochodowe wskazane w art. 9 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Należy podnieść, że przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie kwalifikują zbycia gospodarstwa rolnego jako utraty dochodu w art. 3 ust. 23. Utrata dochodu w oparciu o powyższą regulację została powiązana z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania, utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Brak natomiast podstawy prawnej do zaliczenia do dochodu utraconego dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego. Organy administracji nie mogły zatem odliczyć dochodu z gospodarstwa rolnego, traktując go jako dochód utracony, przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny skarżącej, skoro zbycie gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu 10 września 2013 r. Dochód z gospodarstwa rolnego jest ustalany w sposób sztywny, określony w art. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bez znaczenia w tym zakresie pozostaje zatem oświadczenie skarżącej, że nie osiąga ona z gospodarstwa rolnego żadnego dochodu. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na dokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe okoliczności skarga musiała zostać oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.