III SA/Kr 329/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 lutego 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną przez Z. Ś. (dalej w skrócie skarżącego) decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] przyznającą mu zasiłek okresowy z powodu bezradności w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego w kwocie 538 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w skrócie Kpa (Dz.U. z 2016 r., poz. 930). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Skarżący zwrócił się do organu pomocy społecznej pismami z dnia 5 i 11 stycznia 2016 r. o przyznanie zasiłku okresowego. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezradności w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego w kwocie 583,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego z dnia 12 lutego 2016 r., utrzymało w mocy decyzję l instancji, stwierdzając w uzasadnieniu, że zostały dokonane prawidłowe ustalenia w kwestii dochodu rodziny skarżącego. Za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku dochód wyniósł kwotę 466 zł. Złożyły się na niego zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 376 zł, i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej 90 zł. Kryterium dochodowe wynosi kwotę 1542 zł, zatem kwota zasiłku okresowego stanowiąca 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny daje kwotę 538 zł. Uznano ponadto, że rodzina skarżącego kwalifikuje się do wsparcia finansowego ze względu na bezradność w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego. Powyższa decyzja została objęta kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 586/16 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego ze względu na naruszenie przepisów postępowania skutkujące niewyjaśnieniem sprawy, zwłaszcza w kwestii dochodu rodziny. Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium poddało analizie przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące zasad ogólnych przyznawania pomocy, pojęcia dochodu oraz zasad dotyczących przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego (art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy). Odnosząc się do wytycznych ww. wyroku Sądu, Kolegium zwróciło uwagę na rozumienie pojęcia "rodziny", przez które to pojęcie ustawodawca rozumie osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Określenie wysokości dochodu rodziny ma ścisły związek z ustaleniem osób wchodzących w skład rodziny wnioskującego o pomoc społeczną. Organ l instancji przyjął, że dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wyniósł kwotę 466 zł a wysokość zasiłku okresowego należnego stronie wynosi 538 zł. W ocenie organu odwoławczego organ l instancji pominął jednak okoliczność warunkującą prawidłowe ustalenie dochodu rodziny skarżącego. Zwrócił uwagę, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. przyznał skarżącemu zasiłek rodzinny na dziecko M. Ś. na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. Należy zatem uzupełnić materiał dowodowy celem ustalenia, czy skarżący zamieszkuje z dwójką dzieci, czy przekazuje zasiłek przyznany ww. decyzją na córkę M., która nie zamieszkuje z nim i swoim rodzeństwem. Ustalenie tej okoliczności wymaga przesłuchania M. Ś. Natomiast zbadanie powyższej kwestii pozwoli organowi l instancji na prawidłowe ustalenie dochodu rodziny skarżącego, a w konsekwencji kwoty zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Z. Ś. przedstawił wykładnię przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga Z. Ś. podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu obligującym Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja była następstwem kontroli Sądu dokonanej wyrokiem z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 586/16 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy na okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. w kwocie 538 zł miesięcznie. Sąd, stwierdzając naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania, w szczególności związanych z koniecznością wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 i 77 kpa) w zakresie liczebności członków rodziny skarżącego uznał, że to organ odwoławczy winien uzupełnić materiał dowodowy celem ustalenia, czy wraz ze skarżącym zamieszkuje córka M. (na którą również przyznano zasiłek rodzinny), a w związku z tym winien zweryfikować ustalenia odnośnie liczby członków rodziny skarżącego, co ma ostatecznie wpływ na wysokość zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej: zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kryterium dochodowe rodziny oparte o liczbę członków rodziny jest zatem jednym z wyznaczników wysokości zasiłku okresowego. Sąd wyraźnie wskazał, że brakujące ustalenia należy dokonać w drodze przesłuchania M. Ś. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie dokonując żadnych czynności w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym wydało decyzję na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylając decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej w powyższym orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami, co do dalszego postępowania, obliguje organ do wykonania wytycznych sądu. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana - po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych lub wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1914/16, Lex nr 2342033). Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wadliwe było zatem uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dodać ponadto należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie przyczyniło się do niezasadnego w świetle okoliczności sprawy przedłużenia postępowania, gdyż organ odwoławczy zgodnie z przepisem art. 136 § 1 kpa może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przesłuchanie M. Ś. mogło zatem odbyć się przed organem odwoławczym, bądź przed organem l instancji poprzez zlecenie tej czynności. Organ odwoławczy naruszył w ten sposób zasadę szybkości postępowania wyrażoną w przepisie art. 12 § 1 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy postąpi zgodnie z wytycznymi zawartymi w niniejszym uzasadnieniu, a przede wszystkim z wytycznymi wyroku Sądu z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 586/16. Wobec powyższego, Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 136 § 1 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, o czym orzeczono w sentencji wyroku.