III SA/Kr 334/18
WyrokWSA w Krakowie2018-06-14
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Bożenna Blitek, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pożyczki zaciągnięte od osób prywatnych powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pożyczki zaciągnięte od osób prywatnych, podobnie jak kredyt, stanowią przychód mogący stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki i dlatego powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Katalog dochodów i obciążeń pomniejszających dochód w ustawie o pomocy społecznej jest zamknięty i nie przewiduje wyłączenia pożyczek.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o zasiłek stały, okresowy i celowy. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, wliczając do dochodu skarżącego rentę inwalidzką oraz pożyczki od osób prywatnych, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji, częściowo korygując sposób obliczenia dochodu, ale nadal wliczając pożyczki. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że pożyczki nie powinny być wliczane do dochodu, ponieważ podlegają zwrotowi i świadczą o jego ubóstwie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skarg S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata Z. M. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 720,00 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
W dniu 28 października 2016 r. S. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o udzielenie pomocy materialnej w formie zasiłku celowego na zakup leków, zasiłku stałego i zasiłku okresowego.
W dniu [...] 2016 r. Burmistrz Miasta wydał decyzje:
1. nr [...], którą odmówił przyznania S. B. zasiłku stałego,
2. nr [...], którą odmówił przyznania S. B. zasiłku okresowego,
3. nr [...], którą odmówił przyznania S. B. zasiłku celowego na zakup leków.
Na uzasadnienie wszystkich wydanych i wskazanych wyżej decyzji organ I instancji podał, że - jak ustalono – S. B. mieszka sam, a jego źródłem dochodu jest renta inwalidzka w kwocie 799,29 zł netto oraz - na podstawie pisemnego oświadczenia strony, pożyczki zaciągnięte od osób prywatnych zastrzegających sobie anonimowość. Według wnioskującego, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających datę przeprowadzenia wywiadu zaciągnął on pożyczki w łącznej kwocie 14.500 zł. Organ I instancji wskazał, że według art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - część 1/12 z kwoty 14.500 zł wynosi 1.208,33 zł dochodu miesięcznie. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że w miesiącu wrześniu dodatkowo pożyczył 720 zł. Łączny miesięczny dochód S. B. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z września 2016 r. organ I instancji ustalił więc na kwotę 2.727,62 zł. Organ I instancji powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym pożyczka jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki i dlatego kwoty pożyczek podlegają wliczeniu do dochodu. Organ I instancji wskazał również, że jak wynika z zaświadczeń komornika z dnia 30.08.2016 r., z dnia 07.09.2016 r. i z dnia 28.09.2016 r., we wrześniu 2016 r. Komornik Sądowy działający przy Sądzie Rejonowym nie dokonał potrącenia tytułem zasądzonych na rzecz dzieci alimentów od S. B., natomiast dłużnik ten w dniu 02.09.2016 r. wpłacił kwotę 43,39 zł, a w dniu 23.09.2016 r. kwotę 730,92 zł, z których kwota 600 zł i 24,43 zł zostały przekazane wierzycielce L. B. Organ dodał, że strona oświadczyła również w treści wywiadu środowiskowego, że z tytułu opłat: czynszu, energii elektrycznej oraz gazu ma znaczne nadpłaty. Z treści złożonego przez S. B. w dniu 16 listopada 2016 r. pisma wynika, że na najbliższy okres rozliczeniowy występują nadpłaty: energia elektryczna - 882,32 zł, gaz - 341,78 zł oraz czynsz 1443,43 zł. W kontekście ustalonego stanu faktycznego organ I instancji stwierdził, że po potrąceniu alimentów w wysokości 624,43 zł w miesiącu wrześniu 2016 r. z dochodu wnioskującego z tytułu renty inwalidzkiej i pożyczek stanowiących główne źródło dochodu, S. B. posiada dochód w wysokości 2.103,19 zł, co kilkakrotnie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 634 zł miesięcznie. Posiada on również wysokie nadpłaty wydatków mieszkaniowych, co, zdaniem organu, świadczy o jego dobrej sytuacji materialnej.
W odwołaniu od powyższych decyzji Burmistrza Miasta S. B. wniósł o ich uchylenie. Odwołujący się zarzucił, że wliczono mu do dochodu zaciągnięte pożyczki u osób prywatnych, a to nie są darowizny, gdyż musi je zwrócić. Pożyczki te nie powinny być zakwalifikowane do dochodu także dlatego, gdyż one świadczą o jego ubóstwie Podał również, że nadpłaty za czynsz, prąd i gaz wynikły z jego oszczędnego trybu życia, istnieją one już od wielu lat i dlatego on od lat już na bieżąco nie wpłacał żadnych kwot. Odwołujący się zaznaczył, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
W dniu 30 grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058), wydało decyzje:
1. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...],
2. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...],
3. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...].
Uzasadniając swoje decyzje Kolegium stwierdziło, że organ I instancji niesłusznie powołał się na art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i wliczył do dochodu S. B. 1/12 część kwoty 14.500,00 zł. Zdaniem organu II instancji, kwotę tę nie można bowiem uznać za jednorazowy dochód uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, ponieważ- jak wynika z treści oświadczenia S. B.- nie był to jednorazowy dochód lecz była to suma kwot pożyczanych przez niego u różnych osób w okresie jednego roku od 01.09.2015 r. do 31.08.2016 r. Kolegium stwierdziło jednak, że nawet nie uwzględniając kwoty 1.208,33 zł stanowiącej 1/12 część sumy 14.500,00 zł, to dochód S. B. i tak przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Organ odwoławczy podał, że do dochodu S. B. należy bowiem przyjąć kwotę renty inwalidzkiej w wysokości 799,29 zł oraz pożyczkę zaciągniętą przez niego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. we wrześniu 2016 r. w kwocie 720,00 zł. A zatem jego dochód, bez uwzględnienia kwoty 1.208,33 zł stanowiącej 1/12 część sumy 14.500,00 zł, po odjęciu alimentów w wysokości 624,43 zł, wynosi 894,86 zł (799,29 zł + 720,00 zł - 624,43 zł = 894,86 zł). W związku z tym Kolegium uznało, że w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, S. B. nie przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż jego dochód jest wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które odpowiada kwocie 634,00 zł. Za bezzasadny Kolegium uznało zarzut odwołującego się, że niesłusznie wliczono mu do dochodu zaciągnięte pożyczki u osób prywatnych. Kolegium powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 700/06, który stwierdził, że pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki i dlatego kwoty pożyczek stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu. Organ II instancji dodał, że podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt OSK 1541/13 stwierdzając, że w myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej, pożyczka jest wliczana do dochodu, ponieważ katalog odliczeń i pomniejszeń dochodu wymieniony w art. 8 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy, jest zamknięty. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji.
Z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się S. B., który pismem z dnia 3 lutego 2017 r. wniósł na nie skargi, domagając się ich uchylenia, gdyż według niego "są dla niego szkodliwe".
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skarg.
Pismami z dnia 25 lipca 2017 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełnił skargi wnosząc o uchylenie decyzji SKO z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...], [...], [...], którym zarzucił naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 37 ustawy o pomocy społecznej, poprzez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz uznanie pożyczek zaciągniętych przez skarżącego od osób prywatnych w ciągu 12 miesięcy poprzedzających datę przeprowadzenia wywiadu w łącznej kwocie 14.500 zł oraz kwoty 720 zł pożyczonej przez skarżącego we wrześniu 2016 roku wraz z rentą inwalidzką w wysokości 799,29 zł (po odjęciu alimentów w kwocie 624,43 zł) jako sumę miesięcznych przychodów skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego, celowego i okresowego, tj. we wrześniu 2016 r., i w konsekwencji uznanie, że dochód skarżącego w tym miesiącu przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w rozumieniu przepisów powyższej ustawy i odmowę przyznania mu wnioskowanych zasiłków podczas, gdy pożyczki od osób prywatnych nie stanowią przysporzenia majątkowego wliczanego do sumy miesięcznych przychodów osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłków, albowiem kwoty te podlegają z istoty zwrotowi. Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik skarżącego stwierdził, że obliczając dochód skarżącego organy administracyjne obu instancji niesłusznie zaliczyły pożyczki zaciągnięte przez skarżącego od osób prywatnych. Z ustawowej definicji dochodu wynika bowiem, że za dochód należy uznawać jedynie takie jego składniki, które powodują przysporzenie majątkowe, natomiast pożyczka lub kredyt są przychodami podlegającymi co do zasady zwrotowi. Pełnomocnik skarżącego powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2002 r. II SA/Ka 460/01, wydany do nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, który, zdaniem pełnomocnika, zachował aktualność w zakresie interpretacji pojęcia dochodu pod rządami nowej ustawy o pomocy społecznej: "przez dochód w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć jedynie przysporzenie majątkowe, do których nie należy pożyczka jako podlegająca z istoty zwrotowi". W opinii pełnomocnika skarżącego, odmiennie rozumowanie prowadziłoby do podwójnego naliczenia kwoty pożyczki jako dochodu, gdyż spłata pożyczki musi pochodzić z określonych środków stanowiących dochód. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że S. B. jest osobą ubogą w powszechnym rozumieniu tego słowa, a nadto nieporadną życiowo. Podkreślił, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy i utrzymuje się z przyznanej mu renty inwalidzkiej, przy czym (w miarę swoich aktualnych możliwości finansowych) wypełnia zobowiązania alimentacyjne wobec dwójki dzieci. Zaznaczył, że skarżący jako osoba chora i zmuszona do regularnego przyjmowania lekarstw, zażywa jedynie kilka z nich, a to wobec braku pieniędzy na zakup wszystkich lekarstw. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, suma wnioskowanych zasiłków pozwoliłaby skarżącemu na zakup przepisanych mu przez lekarza lekarstw i zapewniła godne życie. Co więcej, jako osoba rozwiedziona i samotnie gospodarująca, skarżący zmuszony jest korzystać z pomocy innych osób, w tym z pomocy finansowej, co uzasadnia zaciągnięte pożyczki. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że z powodu biedy skarżący zaciągając pożyczki zapewnił sobie samodzielnie wsparcie finansowe.
Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył sprawy ze skarg S. B. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą III SA/Kr 334/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, skargi S. B. nie są uzasadnione.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm.). Zasady ogólne wskazanej ustawy - wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 - stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Wśród nich znajduje się zasiłek stały, zasiłek okresowy i zasiłek celowy. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W myśl natomiast art. 38 ust. 1 tej ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z kolei art. 39 ust. 1 i ust. 2 wymienionej wyżej ustawy o pomocy społecznej stanowią, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy organy prawidłowo określiły dochód skarżącego przez wliczenie do tego dochodu pożyczek. Wliczenie do dochodu skarżącego zaciągniętych przez niego pożyczek spowodowało bowiem przekroczenie kryterium dochodowego strony i tym samym odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej:
"Art. 8. 1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",
2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",
3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"
- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. (...)
3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220);
6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;
7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575);
8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r. poz. 753)."
Z powyższych regulacji wynika, że wskazane przepisy zawierają katalog przychodów odliczanych od dochodu, jak również katalog obciążeń pomniejszających dochód i oba te katalogi mają charakter zamknięty. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika więc, że zarówno w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, jak też w katalogu obciążeń pomniejszających dochód ustawodawca nie wymienił pożyczki. Ponadto w żadnym innym przepisie ustawy o pomocy społecznej nie zawarto postanowienia, że kwota pożyczki nie podlega wliczeniu do dochodu. Podkreślić przy tym należy, iż pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tych względów należy przyjąć, że nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Należy zatem uznać, że kwoty uzyskane z tytułu pożyczek kreują dochód, nie zmniejszając go, a więc kwoty te organ administracji publicznej powinien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, publ. Lex nr 320923, wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1249/08 i z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1117/12, publ. www.nsa.gov.pl).
Prawidłowo zatem organy obu instancji wliczyły do dochodu skarżącego zaciągnięte przez niego pożyczki. Rację ma przy tym organ II instancji, że organ I instancji nieprawidłowo wliczył do dochodu skarżącego 1/12 część kwoty 14.500,00 zł, gdyż kwotę tę nie można uznać za jednorazowy dochód uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku, ponieważ nie był to jednorazowy dochód lecz suma kwot pożyczanych przez skarżącego u różnych osób w okresie jednego roku od 01.09.2015 r. do 31.08.2016 r. Błąd ten został zauważony i naprawiony przez organ II instancji i nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Prawidłowo bowiem Kolegium ustaliło, że do dochodu skarżącego należy wliczyć kwotę renty inwalidzkiej w wysokości 799,29 zł oraz pożyczkę zaciągniętą przez niego we wrześniu 2016 r. w kwocie 720 zł. A zatem dochód skarżącego, bez uwzględnienia kwoty 1.208,33 zł stanowiącej 1/12 część sumy 14.500 zł, po odjęciu alimentów w wysokości 624,43 zł, wynosi 894,86 zł. Jest on zatem wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które odpowiada kwocie 634,00 zł. Skarżący nie spełniał zatem kryterium dochodowego do przyznania mu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji - na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło