III SA/Kr 340/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr : [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Burmistrz decyzją z dnia [...] znak [...] powołując się na przepis art. 104, 107, 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 16, 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia: Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) przyznał R. G. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności na córkę P. G. od dnia 01.11.2007r. do 31.10.2009r. Odwołując się od powyższej decyzji R. G. podniosła, że córka jest niepełnosprawna od urodzenia i że na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18.07.2006r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31.07.2007r. tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Zespół ponownie wydał orzeczenie o niepełnosprawności w dniu 16.10.2007r. i wtedy skarżąca wystąpiła do organu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że nikt nie poinformował jej o tym, że by uzyskać świadczenie od miesiąca kolejnego po upływie okresu, na który przyznano uprzednio zasiłek, należało przedłożyć zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności. Dodała ponadto, że z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją uregulowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym orzekania o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego dopiero od miesiąca w którym wpłynął wniosek, przedmiotowa decyzja jest niezgodna ze stanem prawnym. Należy bowiem uznać, że skoro drugie orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stanowiło kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności – również w ten sposób należy potraktować kwestie zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Burmistrza w mocy decyzją z dnia [...] znak [...] wskazując jako podstawę prawną art. 16, 20, 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie Burmistrza jest uzasadnione i zgodne z zasadami przewidzianymi ustawą o świadczeniach rodzinnych, w art. 24 ust. 3 a i b Mianowicie prawo do świadczenia rodzinnego ustala się w przypadku ponownego uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego, Wniosek o świadczenie rodzinne można także złożyć załączając zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powodując w ten sposób ciągłość orzeczenia w zakresie terminu obowiązywania świadczenia. Skarżąca natomiast wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dołączyła orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw orzekania o Niepełnosprawności, nie złożyła natomiast niezwłocznie potwierdzenia złożenia wniosku do Zespołu, stąd zasadnym było orzeczenie organu I instancji o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dopiero od 01.11.2007r. Wskazany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w sprawie ponieważ dotyczył on stanu faktycznego polegającego na tym, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego rozpoznawane było po raz pierwszy natomiast w przedmiotowej sprawie chodzi o kontynuację świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. G., w której ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji tj. okoliczność, że nie została przez organ pouczona o możliwości wcześniejszego złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego tj. zanim Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzekł o stopniu niepełnosprawności, poprzez załączenie jedynie zaświadczenia potwierdzającego złożenie wniosku do Zespołu. Powołała się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r. sygn. P 28/07. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy wskazanej jako pierwsza Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Kierując się powyższymi kryteriami należy wskazać, że skarga R. G. zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Naruszenie prawa przez organy ma ściśle proceduralny charakter, związany z brakiem zastosowania art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071), który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Należy stwierdzić, że dokonana przez organy wykładnia art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest w zasadzie prawidłowa, tak samo jak pogląd organu II instancji na temat zastosowania w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy w/w ustawa początkową datę przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego uzależnia od daty złożenia wniosku o tę formę świadczenia. Z istoty zasiłku pielęgnacyjnego wynika, że jest on związany ze stwierdzeniem u danej osoby niepełnosprawności, stąd art. 24 ust. 3 b tej ustawy wprowadza uregulowanie, by w przypadku, o którym mowa w ust. 3a (czyli gdy po utracie ważności orzeczenia o niepełnosprawności wydawane jest kolejne), do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołączone zostało zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Nie jest spornym fakt, że R. G. nie skorzystała z tej możliwości, która w konsekwencji umożliwiłaby orzeczenie o przyznaniu jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca następującego po miesiącu, w którym utraciło ważność poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności a wraz z nim orzeczenie o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego. Istotnym dla rozstrzygnięcia w sprawie jest powód dla którego skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dopiero wtedy gdy posiadała orzeczenie o niepełnosprawności córki. Należy podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet .i Obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 kpa jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem aktualnego lub potencjalnego postępowania. Szczególnie zasada ta odnosi się do postępowań z zakresu pomocy społecznej oraz postępowań z zakresu udzielenia świadczeń rodzinnych, gdzie określone prawo kształtuje się zgodnie z działaniami strony tzn , gdy jest uzależnione od złożenia konkretnego wniosku czy przedłożenia stosownego zaświadczenia. Nie ulega wątpliwości fakt - wyrażony przez samą skarżącą, że gdyby znała przepis ustawy o możliwości przedłożenia wraz z wnioskiem o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zaświadczenia o złożeniu wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności - na pewno skorzystałaby z tego prawa. Stąd zadaniem organu, który orzekał w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w I instancji było stosowne poinformowanie o powyższym skarżącej w sposób i w terminie, który zapobiegłby sytuacji powstałej na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy. Powinność taka wynika również z wyrażonej w art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.06.2006r. I SA/Wa 766/06, decyzję SKO we Wrocławiu SKO 4316/62/07). Wobec powyższego, uznając, że organ I instancji naruszył prawo procesowe poprzez niezastosowanie zasad art. 9 kpa (a organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu skarżącej dotyczącego braku stosownej informacji w przedmiocie wniosku o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego) Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone decyzje stwierdzając, że naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy gdyż przełożyło się na brak działania ze strony skarżącej R. G. skutkującym niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji rozpatrzy wniosek skarżącej z uwzględnieniem zasady, że brak stosownych informacji ze strony organów nie może pozostawać ze szkodą dla strony.