III SA/Kr 362/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 15 lutego 2017 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia ze służby uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 15 lutego 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. z 2016 r. 1782 ze. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2016 roku Komendanta Powiatowego Policji nr [....] odmawiającą sierż. w stanie spoczynku L. W. wypłaty odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 30 grudnia 2009 roku. W sprawie organy ustaliły następujący stan faktyczny i prawny. L. W. został zwolniony ze służby w Policji [...] 2009 roku rozkazem personalnym KPP nr [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 9 ustawy o Policji. Podstawową zwolnienia był fakt, że od dnia 4 grudnia 2008 roku do dnia zwolnienia L. W. był zwieszony w czynnościach służbowych w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego określone w art. 278 § 1 k. k. w zw. z art. 12 k. k. oraz w art. 18 § 2 k. k. w zw. z art. 238 k. k. W stosunku do L. W. było prowadzone również postępowanie o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. W związku ze zwolnieniem ze służby wypłacono odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz ekwiwalent za czas wolny od służby. W dniu 30 czerwca 2010 roku wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział II Karny sygn. akt [...] L. W. został on uznany winnym popełnienia zarzucanych przestępstw z art. 190 § 1 k. k. i skazany. Natomiast 14 kwietnia 2012 roku uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny do sygn. akt. [...] uniewinniający L. W. od zarzucanych czynów z art. 278 § 1 k.k. [...] 2012 roku został wydany rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji o zwolnieniu L. W. ze służby w Policji z dniem 22 kwietnia 2012 r. wskazujący na kumulatywną podstawę zwolnienia art. 41 ust. 1 pkt. 4 w związku z art. 42 ust. 2, 3 i 7 ustawy o Policji. L. W. w dniu 9 października 2012 r. zobowiązał się do zwrotu uprzednio wypłaconej odprawy oraz ekwiwalentów i wyraził zgodę na rozliczenie tych należności w ramach kwot pozostających do wypłaty w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 22 kwietnia 2012 roku. Następnie L. W. podjął z kasy KWP świadczenie wypłacane na podstawie art. 42 ust. 5 i ust. 6 ustawy o Policji w wysokości 6 - krotności uposażenia, wyrównanie uposażenia za okres pozostawania w zawieszeniu w czynnościach służbowych od dnia 4 grudnia 2009 r. do dnia 30 grudnia 2009 r. oraz część nagrody rocznej (6/12) za 2010 rok pomniejszone o równowartość należności uprzednio wypłaconych w 2010 roku tj. odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i ekwiwalentu za czas wolny od służby. Postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie prawa L. W. do odprawy w związku ze zwolnieniem go ze służby w Policji prowadzone było już przez organ I instancji i zostało zakończone wydaniem decyzji [...] z dnia [...] 2013 roku odmawiającej L. W. odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 22 kwietnia 2012 roku. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie. Stanowisko Komendanta Powiatowego Policji zostało utrzymane przez organ odwoławczy Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzją nr [...] z dnia [...] 2013 roku. L. W. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który to wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2014 roku do Sygn. akt. III SA/ Kr 735/13 skargę oddalił. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący nie nabył prawa do odprawy, gdyż zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4; 1- odprawę; 2- ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby na podstawie art. 33 ust. 3; 3- zwrot kosztów przejazdu policjanta i członków jego rodziny oraz przewozu urządzenia domowego do nowego miejsca zamieszkania w kraju, w zakresie i na zasadach obowiązujących przy przeniesieniach z urzędu. Natomiast w ust. 4 cytowanego przepisu ustawodawca zastrzegł, że policjantowi zwalnianemu ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt. 4 ustawy o Policji (takie zwolnienie miało miejsce w przypadku L. W.) Komendant Główny Policji lub upoważniony przez niego przełożony może w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb rodziny policjanta przyznać nie więcej niż 50 % odprawy. Ponieważ ani Komendant Główny ani też upoważniony przez niego przełożony nie przyznali skarżącemu odprawy, brak było podstaw do jej wypłaty. Z wyrokiem tym nie zgodził się skarżący, który złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt. I OSK 2034/14 uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go decyzje administracyjne. NSA stwierdził, że treść żądania określająca przedmiot sprawy nie mogła budzić wątpliwości. Skarżący wielokrotnie informował organ o tym czego się domaga. Pomimo to organ będąc do tego nieuprawniony zmienił treść żądania i orzekł o odmowie przyznania odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby w 2012r, podczas gdy skarżący domagał się ponownej wypłaty odprawy jaką otrzymał wskutek zwolnienia w 2009r. i którą zwrócił organowi w 2012r. Powyższej nieprawidłowości nie dostrzegł Sąd I instancji co uzasadniło procesowe zarzuty skargi kasacyjnej. W związku z wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego Komendant Powiatowy Policji pismem z dnia 12 września 2016 r. zawiadomił L. W. o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem przez Komendanta Powiatowego Policji decyzji z dnia [...] 2016 roku nr [...] odmawiającej mu prawa do wypłaty tej należności. Od decyzji tej L. W. złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem. Komendant Wojewódzki Policji rozpoznając odwołanie decyzją z dnia 15 lutego 2017 r. działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2016 r. Organ wskazał, że analiza przepisu art. 114 ustawy o Policji prowadzi do wniosku, że ustawodawca różnicuje przysługujące zwalnianemu policjantowi świadczenia w zależności od podstawy zwolnienia. Największe obostrzenia dotyczą policjanta zwalnianego w trybie art. 41 ust. l pkt. 4 cyt. wyżej ustawy, tj. skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W takim przypadku jedynie Komendant Główny Policji może przyznać zwalnianemu funkcjonariuszowi fakultatywnie 50 % odprawy. Należy uznać, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie funkcjonariuszowi zwalnianemu na podstawie art. 41 ust. l pkt. 4 innych świadczeń, to wymieniłby je wprost jak czyni to w innych przypadkach. W swoim odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia [...] 2016 roku były funkcjonariusz nie podniósł żadnych racjonalnych argumentów, którymi uzasadniałby jego złożenie. Pismo nacechowane jest jedynie emocjonalnymi treściami świadczącymi o wzburzeniu autora. Zostały one pominięte jako nie mogące być przedmiotem rozważań w trakcie postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania ani też okoliczności mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji lub jej umorzeniem. Organ wskazał, że wydanie ponownej decyzji związane jest z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 2034/14 z dnia 23 czerwca 2016 roku, w którym Sąd zauważył, że skarżący domagał się odprawy, którą zwrócił organowi w związku z reaktywowaniem stosunku służbowego. O tym jakiego rozstrzygnięcia oczekiwał skarżący świadczy treść pisma z dnia 14 lutego 2013 roku skierowanego do Komendanta Powiatowego Policji, treść odwołania od decyzji [...] z dnia [...] 2013 roku, oraz treść pisma skarżącego z dnia 14 lutego 2013 roku skierowanego do Komendanta Powiatowego Policji po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 22 kwietnia 2012 roku. Żądanie skarżący ponownie przedstawił w piśmie z dnia 6 marca 2013 roku, w którym jednoznacznie stwierdził, że żąda wypłaty odprawy zwróconej w związku ze zwolnieniem w 2009 roku. Zatem w sytuacji wszczęcia postępowania na zasadzie skargowości (na żądanie strony) rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść żądania, która nie podlega zmianie przez organ administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe organ I instancji rozpoznał ponownie wniosek skarżącego w przedmiocie wypłaty odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby w 2009 roku, a nie jak uprzednio w 2012 roku. W tych okolicznościach sprawy Komendant Powiatowy Policji wydając decyzję uwzględnił jedynie treść zgłoszonego przez stronę żądania, precyzując swoje rozstrzygnięcie poprzez przyporządkowanie wypłaty odprawy do dnia zwolnienia (tutaj 30 grudnia 2009 roku). Komendant Wojewódzki Policji dodał, że podziela argument podniesiony w zaskarżonej decyzji, że z dniem 14 kwietnia 2012 roku, kiedy to uprawomocnił się wyrok uniewinniający L. W., z mocy ustawy czyli art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, jego stosunek służbowy został reaktywowany. Wraz z reaktywowaniem stosunku służbowego odpadła, (w sensie art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego) podstawa wypłacenia mu odprawy związanej ze zwolnieniem z dniem 30 grudnia 2009 roku ze służby w Policji. Świadczenie w postaci przyznanej mu w grudniu 2009 roku, a wypłaconej na początku 2010 roku odprawy stało się z dniem 14 kwietnia 2012 roku świadczeniem nienależnym. Z tym również dniem na skarżącym zaciążył obowiązek zwrotu wypłaconej nienależnie odprawy, a KWP uzyskała tytuł do żądania jej zwrotu na podstawie rozkazu [...]. Podobnie argumentował również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku sygn. akt II SA/Sz 503/12 z dnia 11 lipca 2012 zauważając, że z chwilą uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji wypłacone i pobrane przez policjanta należności związane ze zwolnieniem stają się świadczeniami nienależnymi i powinny być przez niego zwrócone, gdyż odpadła podstawa ich wypłaty. L. W. tą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdzając, że się z nią nie zgadza. W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd, zgodnie z art. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), dokonuje kontroli zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) - dalej: "P.p.s.a.", pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według tego kryterium wykazała, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zatem skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych powodów niż w niej podniesione. Przedmiotem skargi jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 15 lutego 2017 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji odmawiającą sierż. W stanie spoczynku L. W. wypłaty odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby z Policji z dniem 30 grudnia 2009 r. Podstawę prawną zwolnienia ze służby stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9. W myśl powyższego przepisu policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Organ wyjaśnił, że zwolnienie L. W. ze służby następuje w związku z upływem 12 miesięcy jego zawieszenia w czynnościach służbowych z powodu toczącego się przeciwko niemu postępowania przygotowawczego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego określone w art. 278 § 1 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego oraz w art. 18 § 2 w zw. z art. 238 Kodeksu karnego. Przede wszystkim wskazać należy, że prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy Wydział II Karny uznał L. W. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego występek z art. 190 § 1 Kodeksu karnego. Z kolei wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy uniewinnił L. W. od popełnienia czynów z art. 278 § 1 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego i w art. 18 § 2 w zw. z art. 238 Kodeksu karnego. Wyrok ten stał się prawomocny 14 kwietnia 2012 r. Rozkazem personalnym z dnia [...] 2012 r. Komendant Powiatowy Policji , na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 42 ust. 2, 3 i 7 ustawy o Policji, zwolnił L. W. ze służby w Policji z dniem 22 kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu rozkazu personalnego Komendant Powiatowy Policji wyjaśnił, iż w związku z przywróceniem do służby w związku z uprawomocnieniem się 14 kwietnia 2012 r. wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt [...], L. W., zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy o Policji, miał 7 dni na zgłoszenie gotowości niezwłocznego podjęcia służby. Termin ten upływał w dniu 21 kwietnia 2012 r., natomiast L. W. dopiero w dniu 7 maja 2012 r. złożył wniosek o przywrócenie do służby. Nie dopełnił tym samym wymogów art. 42 ust. 2 ustawy o Policji. Komendant Powiatowy Policji wskazał również, iż L. W. nie może pełnić służby w Policji, gdyż wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt [...] został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 190 § 1 Kodeksu karnego, a zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji służbę w Policji może pełnić tylko osoba niekarana. Organ wskazał, że przedmiotem postępowania było ustalenie i wypłata odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem 30 grudnia 2009 r. Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4: 1) odprawę; 2) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3; 3) zwrot kosztów przejazdu policjanta i członków jego rodziny oraz przewozu urządzenia domowego do nowego miejsca zamieszkania w kraju, w zakresie i na zasadach obowiązujących przy przeniesieniach z urzędu. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji policjantowi przysługuje odprawa pieniężna z tytułu zwolnienia ze służby. Organ stwierdził, że odprawa w związku ze zwolnieniem ze służby obwarowana jest kryterium jednorazowości. Nie ma zatem możliwości wypłaty dwóch odpraw z tego samego tytułu, a mianowicie zwolnienia ze służby w Policji. Organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że z dniem 14 kwietnia 2012 r., kiedy to uprawomocnił się wyrok uniewinniający L. W., z mocy ustawy czyli art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, jego stosunek służbowy został reaktywowany. Wraz z reaktywowaniem stosunku służbowego odpadła, (w sensie art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego) podstawa wypłacenia mu odprawy związanej ze zwolnieniem L. W. ze służby w Policji 30 grudnia 2009 roku. Świadczenie w postaci przyznanej mu w grudniu 2009 roku, a wypłaconej na początku 2010 roku odprawy stało się z dniem 14 kwietnia 2012 roku świadczeniem nienależnym. W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie ustaliły stan faktyczny odnośnie możliwości przywrócenia L. W. do służby w związku z uniewinnieniem go przez Sąd Rejonowy od zarzutów z art. 278 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. oraz art. 18 § 2 k.k. W myśl art. 42 ust. 7 ustawy o Policji przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Zatem w przypadku gdy postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa, policjanta automatycznie przywraca się do służby na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, pod warunkiem że zwolniony policjant w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby zgłosi gotowość do niezwłocznego jej podjęcia (wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 maja 2011 r., I OSK 1513/10). Z tym, że w przedmiotowej sprawie w związku z uniewinnieniem skarżącego nie zaszła taka przesłanka. Zdaniem Sądu skarżący nie spełnił prawnej przesłanki automatycznego przywrócenia do służby. W niniejszej sprawie wbrew twierdzeniu organów nie zaszła ta przesłanka i policjant nie powinien być automatycznie przywrócony do służby. W sprawie jest istotne, że pomimo uniewinniającego L. W. wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt [...] od popełnienia czynów z art. 278 § 1 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego oraz w art. 18 § 2 w zw. z art. 238 Kodeksu karnego, prawomocnym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy Wydział II Karny uznał L. W. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego występek z art. 190 § 1 Kodeksu karnego. Niewątpliwie zaś występek z art. 190 § 1 Kodeksu karnego jest przestępstwem umyślnym ściganym z oskarżenia publicznego zatem zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 4 policjant w służbie, w przypadku takiego skazania zostaje obligatoryjnie zwolniony. Zatem również nie może być do niej przywrócony nawet w przypadku, gdy od innego umyślnego przestępstwa ściganego z urzędu zostaje uniewinniony. Organy zdały się nie zauważyć, że w niniejszej sprawie obligatoryjna przesłanka zwolnienia ze służby już wystąpiła. Należy dodatkowo wskazać, że organ w rozkazie personalnym dnia [...] 2009 r. zwolnił L. W. ze służby. Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym z dnia [...] 2010 r. utrzymał go w mocy, a w uzasadnieniu tych rozkazów organy wyraźnie wskazały, że przeciwko skarżącemu toczą się dwa postępowania karne z art. 278 i art. 190 § 1 Kodeksu karnego. L. W. zarzucano bowiem także kierowanie gróźb karalnych w stosunku do innego policjanta i członków jego rodziny. W związku z tym występkiem skarżący został prawomocnie uznany za winnego wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. Analiza zgromadzonych dowodów w sprawie jasno wskazuje, że wbrew twierdzeniom organów nie zaszła przesłanka umożliwiająca automatyczne przywrócenie skarżącego do służby. W tym kontekście stwierdzić należy, że organy błędnie zastosowały art. 42 ust. 7 ustawy o Policji. Organy naruszyły również art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. nie przeprowadzając właściwie i skrupulatnie postępowania administracyjnego i nie dokonując wnikliwej analizy zgromadzonej dokumentacji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie znajduje podstaw do kwestionowania decyzji KPP z dnia [...] 2009 r. o zwolnieniu L. W. ze służby w Policji. Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Krakowie stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego o raz procesowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.