III SA/Kr 363/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 24 października 2017 r. ([...]) na podstawie art. 10 w zw. z art. 1, 2 pkt 11, art 4, 5, 13, 27 ust 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2017.1851), art. 3 pkt 1, 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U.2016. 1518 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1465) w zw. art. 104, 107 kpa Prezydent Miasta odmówił J. T. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. T. Organ podał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Wskazał, że w przypadku J. T. nie uwzględniono dochodu w wysokości 14 248,32 zł (utrata z tytułu zakończenia pracy na umowę zlecenie w Zakładach Wielobranżowych "R" Sp. z o.o. oraz utrata z tytułu zakończenia pracy na umowę zlecenie A. T. w "P" Przedsiębiorstwo Usługowe Sp. z o.o.). Mając na uwadze powyższe dochód członków rodziny J. T. za 2016r. wyniósł łącznie 15 381,77 zł., w tym dochód J. T. uzyskany przez 6 m-cy (zgodnie z informacją pozyskaną przez zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci o wysokości dochodu za 2016 r. pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz kwotę podatku należnego) w wysokości - 12 505,18 zł. oraz dochód A. T. uzyskany przez 3 m-cy (zgodnie z informacją pozyskaną przez Urząd zgodnie z art. 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci o wysokości dochodu za 2016 r. pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz kwotę podatku należnego) w wysokości - 2 876,59 zł. Według organu w niniejszym przypadku nie nastąpiło uzyskanie dochodu w stosunku do 2016 r. , który był podstawą ustalania dochodów rodziny. Miesięczny dochód rodziny wyniósł - 2745,31 zł, co przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 915,10 zł, która to przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800 zł. Od ww. decyzji odwołanie w ustawowym terminie wniósł J. T., wskazując na błędne ustalenie dochodu rodziny w roku 2016, jak również wyjaśniając, że w ocenie odwołującego w jego sytuacji faktycznej ma zastosowanie art. 7 ust. 3 a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Decyzją z dnia 14 lutego 2018 r. ([...]) na podstawie art. 2 pkt. 1, 2,4,14,19 i 20 art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1-3b oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851) w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu l instancji. Organ odwoławczy podał, co następuje: Definicje utraty i uzyskania dochodu zawarte są w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, wymagane jest ustalenie, czy rodzina spełnia przewidziane ustawą kryterium dochodowe, aby mogło zostać przyznane świadczenie wychowawcze na dziecko K. T. Organ l instancji wyjaśnił, że przy obliczaniu dochodu rodziny J. T. mają zastosowanie przepisy dotyczące utraconego i uzyskanego dochodu. Organ l instancji poczynił stosowne ustalenia w powyższym zakresie w oparciu o art. 14 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, tj. uzyskał wydruki z programu, wskazujące wysokość dochodu oraz dane o składkach na ubezpieczenie zdrowotne J. T. i A. T. W aktach sprawy zgromadzono również dokumentację w postaci dokumentów obrazujących wysokość dochodu oraz formy zatrudnienia wnioskodawcy oraz jego żony. Rację ma odwołujący, iż w sytuacji jego rodziny zastosowanie znajduje norma art. 7 ust. 3a ustawy, co zostało pominięte przez ustalający dochód organ l instancji. Za dochód rodziny w 2016 r. należało więc uznać dochód J. T., który wyniósł 19 960, 97 zł brutto, który następnie pomniejszony został o należne składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne 656,72 zł + 2924,71 zł, podatek dochodowy 497 zł oraz koszty uzyskania przychodu, co dało kwotę 14 882,54 zł. Wskazany powyżej dochód za okres 9 miesięcy, został ustalony zgodnie z treścią art. art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z akt sprawy wynika, że J. T. zatrudniony był w firmie Zakłady Wielobranżowe R Sp. z o.o. z siedzibą w S od dnia 26.04.2016 r. (umowa zlecenie, która następnie przekształciła się w umowę o pracę i trwa do nadal, czyli zastosowanie znajduje norma art. 7 ust. 3a), stąd też uzyskany w 2016 roku dochód należało podzielić przez 9 miesięcy, bo przez taki czas dochód był w roku bazowym uzyskiwany. Odnosząc się do dochodu A. T. osiągniętego w 2016 r. to wyniósł 14 623, 81 zł brutto, a następnie pomniejszony został o należne składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne (1315,88 zł + 2323,04 zł), podatek dochodowy (497 zł) oraz koszty uzyskania przychodu, co dało kwotę 10487,89 zł. Wskazany powyżej dochód żony odwołującego za okres 10 miesięcy, został ustalony zgodnie z treścią art. art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z akt sprawy wynika bowiem, że A. T. zatrudniona była w firmie P Przedsiębiorstwo Usługowe Sp. z o.o. z siedzibą w K od dnia 7.03.2016 r. (umowa zlecenie, która następnie przekształciła się w umowę o pracę i trwa do nadal, czyli zastosowanie znajduje norma art. 7 ust. 3a), stąd też uzyskany w 2016 roku dochód należało podzielić przez 10 miesięcy, bo przez taki czas dochód był w roku bazowym uzyskiwany, a umowa trwa nadal tj. w czasie w jakim ustalane jest prawo do świadczenia. Z powyższych ustaleń wynika, że miesięczny dochód rodziny J. T. w 2016 r. wyniósł 1653,61 zł (tj. 14 882, 54 zł: 9 m-cy = 1653,61 zł). Dochód A. T., w 2016 r. wyniósł 1048,78 zł (tj. 10487,89- zł: 10 m-cy = 1048,78 zł), co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 900,79 zł (2702,39 zł : 3 os. = 900,79 zł), która to przekracza dopuszczalną ustawowo kwotę 800,00 zł. Na ww. decyzję J. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu l instancji i kwestionując sposób obliczenia dochodu jego rodziny oraz błędną interpretacje art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. -następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156k.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2017.1851 t.j.), zwanej dalej ustawą, która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organy odmówiły przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna z uwagi na przekroczenie kwoty stanowiącej kryterium dochodowe, uprawniającej do tego świadczenia w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Skarżący wnioskował o przyznanie mu świadczenia na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Dlatego rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok kalendarzowy 2016. Kwestią sporną w sprawie jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego. W ocenie organu odwoławczego miesięczny dochód rodziny skarżącego w skład której wchodzi skarżący, jego żona i ich syn wyniósł w 2016 r. 900,79 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe - 800,- zł na osobę w rodzinie określone w art. 5 ust. 3 ustawy. Natomiast organ l instancji ustalił, że dochód ten wyniósł 915,10 zł, która to kwota również przekracza kryterium dochodowe. Zdaniem skarżącego do takiego przekroczenia kryterium dochodowego nie doszło ponieważ ustalenia organów dotyczące określenia wysokości dochodu na członka rodziny skarżącej są nieprawidłowe i sprzeczne ze sobą. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012.361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. W art. 7 ust. 1-3 ustawy przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U.2017.1428), do art. 7 ustawy został dodany (m.in.) ust. 3a, zgodnie z którym: "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą." Stan faktyczny sprawy w zakresie uzyskania przez skarżącego i jego żonę dochodów mających znaczenie dla obliczenia składników dochodu rodziny w 2016 r. nie budzi wątpliwości i nie jest w sprawie kwestią sporną. Skarżący w 2016 r. pracował wykonując zlecenie na rzecz Zakładów Wielobranżowych R Sp. z o.o. Zlecenie to wykonywał przez 9 miesięcy i uzyskał z tego tytułu dochód za 9 miesięcy. Żona skarżącego w 2016 r., wykonując przez 10 miesięcy zlecenie na rzecz P Przedsiębiorstwo Usługowe Sp. z o.o. osiągnęła z tego tytułu dochód za 10 przepracowanych miesięcy. Obydwie umowy zlecenia małżonków przekształciły się w umowy o pracę i trwają nadal. Stosownie do art. 7 ust. 3a ustawy nie mają więc zastosowania przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu. Zasadniczy jednak błąd organu polega na tym, że dochód osiągnięty przez małżonków w roku 2016 a więc w roku bazowym, podzielony został przez liczbę miesięcy, w których związani byli umowami zlecenia - w przypadku skarżącego przez 9 miesięcy a w przypadku żony skarżącego przez 10 miesięcy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w jaki sposób Kolegium doszło do wyliczenia dochodu na jednego członka rodziny. Nie jest bowiem zrozumiała operacja matematyczna na podstawie której uzyskano wynik 900,79 zł na osobę w rodzinie, skoro dochód jednego z małżonków został podzielony przez 10 m-cy a drugiego przez 9 m-cy. Pomijając powyższe, co już samo w sobie nie pozwala na zweryfikowanie prawidłowości wyliczenia przez organ dochodu na osobę w rodzinie skarżącego w roku bazowym 2016, podkreślić należy, że dochód osiągnięty w roku bazowym zawsze podlega obliczeniu w sposób, o którym mowa w art. 2 pkt. 2 ustawy - dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Może to więc być dochód osiągnięty przez 9 czy też 10 miesięcy, czy też inną liczbę miesięcy w których osiągano dochód, jednak zawsze podlega on podziałowi na 12 miesięcy i następnie na liczbę osób w rodzinie. Niezależnie od liczby miesięcy, w których osiągano dochód w roku bazowym zawsze jest on dzielony przez 12 miesięcy. Tylko w przypadku dochodu uzyskanego, dochód ten obliczany jest w drodze podziału przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany, pod warunkiem, że jest uzyskiwany w okresie, na jaki jest ustalane lub weryfikowane prawo doświadczenia - art. 7 ust. 2 ustawy. Wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącego dokonały więc organy z naruszeniem art. 77 i 80 kpa, co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 2 pkt. 2 i art. 7 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego organy winny zastosować się do rzeczywistej treści naruszonych przepisów ustawy i wydać rozstrzygnięcie uwzględniające prawidłowo wyliczony dochód na osobę w rodzinie skarżącego w 2016 roku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.