III SA/Kr 369/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2015r. nr [ ] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji | Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lutego 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 99 ust. 1 | |pkt 2 lit. b w zw. z art. 99 ust.1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. | |151 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2013 r. | |poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a), utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2014 r., znak: [...], orzekającą o skierowaniu B. R. (dalej: | |skarżącego) posiadającego prawo jazdy na badania lekarskie z powodu otrzymania zawiadomienia Głównego Lekarza Orzecnika ZUS o | |zaistnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. | |Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: | |pismem z dnia 1 października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Starostę o stwierdzeniu u B. R. okoliczności mogących | |stanowić istotną przeszkodę do prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu drogowym. W związku z powyższym pismem Starosta wszczął z | |urzędu (w dniu 3 listopada 2014 r.) postępowanie administracyjne w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia | |istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wszczęcie postępowania poprzedzone zostało prośbą Starosty o | |udzielenie informacji w trybie art. 23 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych ( tj. Dz. U. z 2014 r.| |poz. 600 ), potwierdzających istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego , jednakże Lekarz Orzecznik ZUS pismem z daty 26 | |listopada 2014 r. odmówił udzielenia jakichkolwiek informacji. Pomimo braku żądanych informacji Starosta powołaną na wstępie decyzją | |orzekł o skierowaniu B. R. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do | |kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami oraz wskazał, że | |skierowanie na badania służy usunięciu stanu niepewności co do stanu zdrowia osób kierowanych na badania oraz wpływu ich zdrowia na | |zdolność kierowania pojazdami. Fakt ten może zostać ustalony w trakcie specjalistycznych badań lekarskich, mających dać odpowiedź, czy | |kierowca jest zdolny do prowadzenia pojazdów zgodnie z posiadanym prawem jazdy. Organ, pomimo wcześniejszych wątpliwości, uznał | |informację przekazaną w zawiadomieniu ZUS za dostatecznie wiarygodną, zatem zasadnym stało się skierowanie skarżącego na badania | |lekarskie, celem weryfikacji powziętych informacji co do stanu zdrowia kierującego. | |Od powyższej decyzji B. R. wniósł odwołanie, a kwestionując zaskarżoną decyzję podniósł, że prawo jazdy posiada od 1972 r. a obecnie | |stan jego zdrowia nie uległ pogorszeniu w stosunku do dotychczasowych badań lekarskich. Podniósł także, że koszt badania stanowi dla | |niego nadmierny wydatek. | |Decyzją z dnia 10 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu | |rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że redakcja przepisu art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o kierujących pojazdami nie wywołuje | |wątpliwości interpretacyjnych, co oznacza, że w sytuacji, gdy organ I instancji otrzyma zawiadomienie o zastrzeżeniach lekarza | |orzecznika ZUS o stanie zdrowia kierowcy, jest zobowiązany wydać decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, bowiem taka | |informacja stanowi wystarczającą przesłankę do podjęcia powyższych działań. Starosta nie jest uprawniony do żądania dokumentacji | |medycznej osoby kierowanej na badania lekarskie, jak też do prowadzenia ustaleń, jakie konkretnie schorzenie może powodować u | |odwołującego poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, mogące stanowić istotną przeszkodę do prowadzenia pojazdów mechanicznych w | |ruchu publicznym. Celem powołanej regulacji jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu, przy równoczesnym zachowaniu praw podmiotowych osób, | |które są na badania kierowane, przy czym ustawa nie precyzuje, o jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi, ani ich bliżej nie | |definiuje. Subiektywne przekonanie skarżącego o jego stanie zdrowia pozwalającym na prowadzenie pojazdów mechanicznych nie stanowi | |przesłanki uzasadniającej odstąpienie od wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. | |O tym, w jakich kategoriach prawa jazdy brak jest przeszkód do prowadzenia pojazdów decydują lekarze wydający orzeczenie po | |przeprowadzeniu badania lekarskiego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. | |Na powyższą decyzję B. R. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że nie stwierdzono u niego choroby | |psychicznej, a skierowanie go na badania bezzasadnie naraża go na wydatki, na które go nie stać. | |W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w | |sprawie. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 164 ) sądy | |administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te | |kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub | |procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo | |naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź | |stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te | |nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. | |Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona | |decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadnia | |wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. | |Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił w niniejszej sprawie przepis art. 99 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o | |kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 600, dalej zwana ustawą o kierujących pojazdami). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2| |lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy (lub osoby posiadającej pozwolenie | |na kierowanie tramwajem ) na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. | |Stosownie do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia| |lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega między innymi osoba | |posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej | |zdrowia. Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami), wydanego przez | |starostę w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli u kierowcy istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. | |W myśl art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaję decyzję o skierowaniu na badania z urzędu, na podstawie informacji | |i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a, lub na podstawie zawiadomienia| |właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o kierujących | |pojazdami. | |Z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami zawierają podstawę prawną do wydania | |decyzji administracyjnej o skierowaniu określonej osoby na badania lekarskie. Jednak wezwanie do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia | |jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Oznacza to, że nie | |wystarczą same wątpliwości, iż kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności | |ustalone przez organ muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania | |zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze i przeciwwskazania te powinny zostać zweryfikowane podczas badania | |lekarskiego. | |Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Starosta był zobligowany do dokonania oceny, czy | |informacja uzyskana od Lekarza Orzecznika ZUS w piśmie z dnia z dnia 15 stycznia 2014 r. o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego| |jest wiarygodna i wystarczająca do wydania przedmiotowej decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b) ustawy o kierujących | |pojazdami. Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu powinna prowadzić do uznania, że Lekarz Orzecznik ZUS jest zobowiązany wskazać | |uzasadnione zastrzeżenie odnośnie stanu zdrowia kierowcy, a jeżeli tego zaniecha, Starosta winien zobowiązać ZUS do uzupełnienia wniosku| |i dopiero wówczas dokonać oceny wskazanych okoliczności z punktu widzenia spełnienia przesłanek ustawowych do skierowania na badania | |lekarskie. | |Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ l instancji nie uzyskał żadnych dodatkowych informacji od ZUS. Wprawdzie zwrócił się o | |uzupełnienie wniosku Lekarza Orzecznika ZUS, jednakże nie wyegzekwował uzyskania żadnych danych, poprzestając jedynie na jednozdaniowej | |informacji zawartej w piśmie Zastępcy Głównego Lekarza Orzecznika o stwierdzeniu uzasadnionych i poważnych okoliczności mogących | |stanowić istotną przeszkodę do prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu publicznym. Podkreślić należy , że nie jest wymagane aby | |informacja zawierała szczegółowe dane dotyczące stanu zdrowia kierowanego na badania, gdyż te dane podlegają ocenie dopiero w toku | |badania , jednakże skoro to starosta posiada uprawnie do kierowania na badanie sprawdzające , a nie lekarze orzecznicy, to niezbędnym | |jest aby decyzja starosty w tym przedmiocie nie była iluzoryczną fikcją, lecz znalazła przypuszczalne oparcie w przedstawionym we | |wniosku uzasadnieniu zastrzeżeń dotyczących stanu zdrowia kierowanego na badania. Natomiast w rozpatrywanej sprawie Starosta nie | |dysponował żadnym materiałem mogącym stanowić przedmiot analizy, aby stwierdzić, czy zostały spełnione przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt. | |2 lit.b) ustawy o kierujących pojazdami. Pogląd, iż starosta nie bada przyczyny złożenia wniosku przez ZUS, byłby równoznaczny z | |uznaniem braku racjonalności ustawodawcy. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 marca 2014 r.,| |sygn. akt III SA/Kr 971/13, "jeżeli starosta nie miałby w tym zakresie żadnych uprawnień to należy zadać pytanie, dlaczego decyzji o | |skierowaniu na badania nie podejmowałby bezpośrednio ZUS. Zupełnie nieracjonalne byłoby przy takiej wykładni powołanych przepisów | |powierzanie takiej decyzji staroście. Organ jest w tym przypadku gwarantem tego, że ograniczenie praw obywatelskich następuje z | |uzasadnionych przyczyn" (powołany powyżej wyrok publ. na: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). | |W konsekwencji, poprzestając jedynie na informacji uzyskanej z pisma Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 2 października 2014 r., organy | |dokonały błędnych ustaleń stanu faktycznego i niezasadnie (przedwcześnie) przyjęły istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu | |zdrowia skarżącego, z uwagi na fakt, że organ nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że zachodzi konieczność skierowania skarżącego na badania. | |Organ nie podał też żadnej innej okoliczności ustalonej przez siebie, jako przemawiającej za wydaniem takiej decyzji, ani też nie podjął| |czynności zmierzających do wyegzekwowania żądanego w piśmie z dnia 17 listopada 2014 r. wyjaśnienia na czym polegają uzasadnione i | |poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania co do istnienia uzasadnionych zastrzeżeń | |co do stanu zdrowia wynika, że otrzymawszy zawiadomienie starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Oznacza to, że ma obowiązek | |ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na | |badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. | |Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być | |automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu | |zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 564/13, publ. na: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). | |Podkreślić należy, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych ( tekst jedn. Dz.U. z| |2014 r. poz. 1182), przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub | |spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Powołany przepis stanowi zatem podstawę prawną do uzyskania przez organ informacji o| |stanie zdrowia skarżącego w zakresie wykazującym uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia osoby, która ma być skierowana na badania | |lekarskie. | |W oparciu o powołany przepis ustawy Starosta, wobec lakonicznego pisma Lekarza Orzecznika ZUS nie zawierającego nie tylko | |wystarczających, ale jakichkolwiek danych na poparcie wywiedzionych przez niego twierdzeń, nie tylko był uprawniony, ale wręcz | |zobowiązany do zwrócenia się o uzyskanie informacji z ZUS, jakiego rodzaju schorzenia skarżącego stanowią uzasadnione i poważne | |okoliczności, mogące stanowić istotną przeszkodę do prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych w ruchu publicznym. | |Reasumując stwierdzić należy, że organy administracji publicznej rozpatrujące przedmiotową sprawę nie dokonały wyczerpującej i | |wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza co do znaczenia treści wniosku lekarza orzecznika ZUS jako dowodu w | |sprawie. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., które mogło mieć | |istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organy naruszyły również art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. b) i ust. 2 pkt. 1 lit. c) ustawy o | |kierujących pojazdami, rozstrzygając sprawę przedwcześnie, bez dokonania prawidłowych ustaleń, czy w stosunku do skarżącego zachodzą | |przesłanki do zastosowania powołanego powyżej przepisu. | |Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu, działając | |jednocześnie w poszanowaniu zasad postępowania administracyjnego określonych w k.p.a. | |Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa | |materialnego i postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na | |podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. |