III SA/Kr 370/20
WyrokWSA w Krakowie2020-09-02
Skład orzekający: Ewa Michna, Janusz Bociąga, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie decyzji, która została następnie uchylona z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli organ nie ustalił merytorycznie prawa do świadczeń w innym państwie i nie odniósł się do faktu potrącania części świadczenia przez zagraniczny organ?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji przedwcześnie uznały świadczenia rodzinne za nienależnie pobrane. Uchylenie pierwotnej decyzji przyznającej świadczenia z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest wystarczające do uznania świadczeń za nienależnie pobrane, jeśli nie przeprowadzono merytorycznego postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń w innym państwie i nie uwzględniono informacji o potrącaniu części świadczenia przez zagraniczny organ. Organy naruszyły zasady postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1849,00 zł za okres od grudnia 2009 r. do października 2010 r. Skarżąca podnosiła, że zagraniczny organ wiedział o pobieraniu świadczenia w Polsce i potrącał jego część z wypłat. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane z uwagi na uchylenie pierwotnej decyzji przyznającej świadczenia z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o świadczeniach rodzinnych i k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i nieprawidłowe postępowanie dowodowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Renata Czeluśniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wojewoda decyzją z dnia 6 listopada 2019 r. znak: [...], na podstawie art. 21 ust. 1 i 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust 2b, ust. 5, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm.) – dalej u.ś.r., art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) – dalej k.p.a., orzekł o ustaleniu skarżącej M. K. wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia 2 listopada 2009 r. w kwocie 1849,00 zł za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r., oraz o ustaleniu zasady ich zwrotu.
Zdaniem Wojewody, mając na uwadze art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3) u.ś.r., świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w ww. okresie są świadczeniami nienależnie pobranymi.
W odwołaniu K. K. podniosła, że we wniosku złożonym w Norwegii za okres 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r. zaznaczono, że pobierany jest zasiłek w Polsce. Państwo Norweskie wiedziało, że pobierana jest kwota zasiłku w wysokości 159,00 zł i potrąciło tą kwotę z wypłat. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do organu I instancji lub o zmianę decyzji w ten sposób, że świadczenia były należne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 stycznia 2020 r. znak: [...], na podstawie art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust 2b, ust. 5, ust. 7 i ust. 8 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało, że Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...] uchylił w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009 r. znak: [...], którą przyznano skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2009/2010 z uwagi na powstanie elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie akta sprawy przekazano do organu właściwego do wydania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczania społecznego. W toku prowadzonego postępowania wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku, jednakże w wyznaczonym terminie nie dokonała żadnej czynności. Wobec powyższego wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Jednocześnie w toku czynności wyjaśniających ustalono, że świadczenie za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r., tj. w okresie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - zostało wcześniej stronie wypłacone w oparciu o decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009 r., która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego za okres koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wobec powyższego wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, tj. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: R. K. i Z. K. w powyższym okresie.
Organ podkreślił następnie, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy wymagane jest spełnienie dwóch zasadniczych przesłanek: po pierwsze - zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 23a ust. 5 wypłacenia świadczenia, po drugie - została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2015 r. uchylił w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2009 r., którą przyznano skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2009/2010 z uwagi na powstanie elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - działając na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną, która pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje określone skutki prawne. Spełnione są zatem przesłanki art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. dla uznania pobranych przez stronę świadczeń za nienależnie pobrane, gdyż wypłacono jej świadczenia rodzinne na podstawie decyzji, która została następnie uchylona z uwagi na to, że zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Zdaniem SKO zasadnym zatem jest uznanie, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3) u.ś.r. Wobec powyższego zarzuty strony zawarte w odwołaniu są nieuzasadnione. W tej sytuacji wypłacony w ww. okresie zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci w łącznej wysokości 1849,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi, które podlegają zwrotowi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. zarzuciła naruszenie:
- art. 30 ust.2 pkt 3 u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że wypłacone jej świadczenie rodzinne zostało wypłacone nienależnie i winno podlegać zwrotowi na skutek tego, że zostało wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 - w sytuacji gdy za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r. mąż M. K. pobierał w Norwegii świadczenie rodzinne, ale w tym czasie od świadczenia pobieranego przez S. K. odliczano miesięcznie kwotę 159 zł odpowiadającą kwocie pobieranej przez M. K. w Polsce,
- art. 7 k.pa., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego oraz niewłaściwe dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego,
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie kosztów postępowaniu oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma organu norweskiego wraz z tłumaczeniem na język polski.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2020 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] 2019 r. znak: [...], orzekającą o ustaleniu skarżącej M. K. wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją Wójta Gminy nr [...] z dnia 2 listopada 2009 r. w kwocie 1849,00 zł za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r., oraz o ustaleniu zasady ich zwrotu.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżanej decyzji były przepisy u.ś.r.
W myśl art. 30 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (ust. 2 pkt 3). Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (ust. 2b). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (ust. 8). Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (ust. 9).
Zgodnie z art. 23a u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (ust. 1). W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 3). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21(ust. 4). W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5). W przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). Wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio (ust. 9).
Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. Wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 ustawy w związku z art. 21 oraz art. 30). Ustalenie na podstawie art. 23a ust. 3 ustawy, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Użyte w art. 23a ust. 5 i 6 ustawy pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. Powinien więc wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wojewoda nie może zatem ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia i ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy.
Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1481/19, badanie, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie odbywa się zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11-16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi w oparciu o art. 67-69 tego rozporządzenia. Wskazać również należy, że stosowne regulacje zawiera także rozporządzenie wykonawcze nr 987/2009, które określa zasady stosowania przepisów rozporządzenia nr 883/2004, w tym odnoszące się szczegółowo do świadczeń rodzinnych (art. 58 i następne) oraz reguły wymiany informacji między instytucjami właściwymi państw, w których znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 2 i następne). Realizacja zadań wynikających z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego opiera się na współpracy krajowych instytucji państw członkowskich i polega na wymianie informacji niezbędnych do ustalenia praw i obowiązków ubezpieczonych oraz świadczeniobiorców. Wymiana danych odbywa się drogą elektroniczną w ramach wspólnej bezpiecznej sieci zapewniającej poufność i ochronę danych z wykorzystaniem tzw. Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego, o którym mowa w rozporządzeniu nr 987/2009 (art. 21 ust. 2 ustawy). System ten został wdrożony z dniem 1 maja 2014 r. - wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 1623).
W konsekwencji zatem przeprowadzonego w powyższym względzie postępowania organ właściwy orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przy czym, wojewoda orzeka nie tylko w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale decyduje także w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 ustawy w związku z art. 21 oraz art. 30).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy obu instancji przedwcześnie uznały za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne przyznane skarżącej w dniu 2 listopada 2009 r. w kwocie 1849,00 zł za okres od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2010 r., co uzasadnia zarzut skargi dotyczący naruszenia przez nie art. 7, 77, 80 k.p.a.
Jak wynika, bowiem z akt sprawy pomimo uchylenia decyzji Wójta z dnia 2 listopada 2009 r. i przekazania Wojewodzie do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 7 września 2009 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2009/2010, nie zapadło w tym względzie żadne merytoryczne rozstrzygnięcie. Za takie nie można uznać bowiem pozostawienia podania bez rozpoznania. Taki sposób rozpoznania sprawy, jak to uczynił Wojewoda, jest sprzeczny z zasadą prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny.
Nadto organy obu instancji w wydanych przez siebie rozstrzygnięciach w żaden sposób nie odniosły się do twierdzeń skarżącej (w tym do przedłożonych dokumentów) składanych w toku całego postępowania administracyjnego, że Państwo Norweskie wiedziało, iż pobierana jest kwota zasiłku w wysokości 159 zł i potrącało tą kwotę z wypłacanych przez nie świadczeń rodzinnych.
W konsekwencji powyższego nie sposób było przyjąć, aby wypłacone skarżącej świadczenia miały charakter nienależnie pobranych, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.
Podkreślić należy w tym miejscu, że organy rozpoznające sprawę powinny kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, jak i dotrzymania wszelkich starań, by sprawa obywatela, zwłaszcza z zakresu pomocy społecznej, mogła być załatwiona zgodnie z jego wnioskiem i potrzebami w tym zakresie. Błędy postępowania przed organem I instancji powielone zostały w całości przez organ odwoławczy – SKO, który niejako automatycznie i bezrefleksyjnie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy, niż zakres postępowania przed organem I instancji, a organ odwoławczy ma nie mniejsze w tym względzie obowiązki (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 626/09, Lex nr 573655,). Zgodnie z art. 140 k.p.a. organ odwoławczy jest tak samo, jak organ I instancji związany przepisami art. 7 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (zob. wyrok WSA z 26 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1862/08, Lex nr 547851). Postępowanie administracyjne jest bowiem postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przed organem I instancji podlega, na skutek złożenia środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przed organem II instancji. Istotą zaś postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy w pierwszej kolejności wezmą pod uwagę treść art. 30 ust. 5 u.ś.r. który stanowi, że nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Następnie jeżeli uznają, że nie ma on zastosowania w sprawie wydadzą odpowiednie orzeczenie po merytorycznym rozpatrzeniu i zakończeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej 7 września 2009 r. o przyznanie wskazanych w nim świadczeń rodzinnych, stosując przy tym powyższe wskazania Sądu. Tok przeprowadzonego postępowania i proces myślowy organu, jak i analiza przepisów prawnych krajowych i unijnych, znajdzie odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Przede wszystkim konieczna będzie ocena dokumentu jaki dwukrotnie przedłożyła skarżąca w toku postępowania, tj. decyzji o przyznaniu przez organ norweski zasiłku rodzinnego (k. 35, 42 akt adm.).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło