III SA/Kr 372/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie NSA Wiesław Kisiel NSA Piotr Lechowski spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. : sprawy ze skargi M. T. decyzję Wojewody z dnia 19 lutego 2007 r., Nr: [...] przedmiocie wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia 19 lutego 2007 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania M. T., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...], którą orzeczono o wymeldowaniu M. T. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w P .Organ odwoławczy w podstawie prawomocnej decyzji powołał przepis art.138§ 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust.. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, póz. 993 z poźn.zm.). Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. M. K. –Ł., właścicielka nieruchomości budynkowej Nr [...] w P. w listopadzie 2006 r. zawiadomiła organ meldunkowy, ze zameldowany na pobyt stały w tym budynku M. T. opuścił bez wymeldowania miejsce stałego pobytu i wniosła o jego wymeldowanie. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. orzekł o wymeldowaniu M. T. z pobytu stałego w miejscowości P. przy ul. [...]. Swoja decyzja Wójt oparł na ustaleniu, że M. T. nie przebywa od około 3 lat w miejscu stałego pobytu, co potwierdziła przeprowadzona przez policję kontrola dyscypliny meldunkowej i zeznania świadków . Według ustaleń decyzji M. T. wyjaśnił, że jest po rozwodzie, a z miejsca pobytu stałego wyprowadził się dobrowolnie i przebywa u swoich rodziców. W odwołaniu od tej decyzji M. T., zarzucał, że lokalu w budynku Nr [...] w P. nie opuścił dobrowolnie, lecz został do tego zmuszony .Opisywał swoja sytuację życiową i rodzinną na wykazanie, iż nie miał powodu do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały. Rozpatrując sprawę w następstwie odwołania Wojewoda, ponownie dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i doszedł do zbieżnego z organem l instancji ustalenia, że wyjaśnienia nawet samych stron jednoznacznie i zgodnie wskazują, że M. T. ponad 3 lata wstecz opuścił budynek przy ul. [...] i zamieszkał pod innym adresem. Organ wskazywał, że przesłankę wymeldowania stanowi opuszczenie adresu zameldowania mające charakter dobrowolny i trwały. Podkreślając, iż M. T. kwestionuje dobrowolność opuszczenia lokalu, zwrócił uwagę Wojewoda, iż nie podejmował zarazem żadnych działań prawnych, których celem byłoby umożliwienie zamieszkania w lokalu, w którym był zameldowany. Organ odwoławczy wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, które brak korzystania ze środków prawnych w celu przywrócenia korzystania z lokalu uznaje za równoznaczne z jego dobrowolnym opuszczeniem .Zdaniem organu okres czasu, który upłynął od opuszczenia lokalu i sytuacja rodzinna, pozwalają przyjąć, iż opuszczenie lokalu nabrało cech dobrowolności i trwałości. Organ podkreślił, że w świetle wyjaśnień odwołującego przyczyną opuszczenia lokalu były nieporozumienia rodzinne, jednakże taką decyzje podjął w sposób przemyślany i dobrowolny, a w miejscu zameldowania na pobyt stały nie skupiają się jego sprawy życiowe, nie ma tam także swoich rzeczy osobistych . Wskazując na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz na rejestracyjną funkcję zameldowania i wymeldowania uzasadniał organ odwoławczy utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji. Odnosząc się do innych wątków odwołania wskazano, że samo zameldowanie nie przesadza o uprawnieniach majątkowych do lokalu ,a kwestia przydziału lokalu zastępczego, przez Wójta leży poza przedmiotem sprawy i nie podlega nadzorowi Wojewody . Skargę - nazwaną odwołaniem - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. T. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu l instancji, oczekując od Sądu "pomocy i rozwiązania sytuacji" przez nakazanie Wójtowi zapewnienia skarżącemu "lokalu zastępczego". Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżący zarzucił błąd organom w ustalaniu, że dobrowolnie opuścił miejsce zameldowania, podkreślając, że do opuszczenia go został zmuszony, "próbował do miejsca zameldowania wrócić, lecz za każdym razem spotykał się ze sprzeciwem mieszkających tam osób". Nie podejmował zaś działań choćby z pomocą Policji, by córki nie narażać na stres. W obszernej skardze opisał skarżący swoje starania o uzyskanie w drodze decyzji wójta lokalu zastępczego i podkreślał, że decyzja czyni go bezdomnym, zaś organy nie uwzględniły jego osobistej sytuacji jako osoby niepełnosprawnej i całkowicie niezdolnej do pracy. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dokonane ustalenia i stanowisko prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U,. Nr 153, póz. 1270 z poźn.zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .Kontrola ta zgodnie z przepisem art.1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U.Nr 153, póz. 1269 ) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem . W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa p.p.s.a. - rozpatrując skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną. Przedmiotem sprawy jest wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] w P .Kognicja Sądu, co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może wyjść poza granice przedmiotu sprawy. Nie znajduje zatem żadnego oparcia w przepisach prawa wyrażone w skardze oczekiwanie, iż rozpatrując skargę, będzie Sąd władny do udzielenia skarżącemu "pomocy i rozwiązania sytuacji" przez nakazanie Wójtowi zapewnienia dla skarżącego "lokalu zastępczego". Zaskarżona decyzja Wojewody jak i utrzymana nią w mocy decyzja Wójta gminy, oparte zostały na przepisie art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U.z 2006 r. nr 139, póz. 993 z poźn.zm. - dalej ustawa . W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się . Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 2 ustawy obowiązek meldunkowy obejmuje także wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Natomiast przepis art. 15 ust.1 ustawy stanowi, że obowiązek wymeldowania w organie gminy przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, powstaje najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca . Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uregulowania są następstwem uwzględnienia przez ustawodawcę zmian stanu prawnego będących skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn.K.20/01 (OTK-A 2002/3/34 ), stwierdzającego niezgodność przepisu art.9 ust.2 tej ustawy ze wskazanymi wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisami Konstytucji R.P. Przepis art. 9 ust.2 utracił moc w dniu 19 czerwca 2002 r. t.j. w dniu ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw (Dz.U. Nr 87, póz. 716). Od tej daty instytucja zameldowania i wymeldowania uzyskała funkcję rejestracyjną, odzwierciadlającą faktyczne zamieszkiwanie lub opuszczenie miejsca zameldowania, w oderwaniu od tytułu prawnego do przebywania w lokalu . W aktualnym stanie prawny, wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby z pobytu stałego ( lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące ) jest opuszczenie miejsca pobytu stałego i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. W myśl przepisu art. 6 ust.1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Pobyt stały pod oznaczonym adresem oznacza zatem zamiar stałego lub długotrwałego skoncentrowania swoich spraw życiowych, którego wyrazem jest rzeczywiste nadanie miejscu pobytu pod adresem zameldowania przymiotu centrum życiowego . W świetle powyższego opuszczenie miejsca stałego pobytu występuje wówczas gdy jest dobrowolne - a zatem zgodne z zamiarem i ma cechy trwałości połączone z faktyczną utratą przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu centrum życiowego. Zarazem jednak, orzecznictwo sądów administracyjnych, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z lokalu co prawda usunięta, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, a które doprowadziły by do uznania za bezprawne czynności dysponenta lokalu. ( Por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2005.10.25 II OSK 127/05 - Lex nr 201427). Skarżący kwestionuje ustalenie przez organy, że dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania w budynku należącym do rodziny żony, akcentując w swych zeznaniach, że wyprowadził się pod groźbą użycia siły i presją psychiczna z początkiem grudnia 2003 ". Zarazem przyznaje, że przez ten czas nie podejmował prób skorzystania ze środków prawnych w celu przywrócenia stanu faktycznego zamieszkiwania Już w piśmie z dnia [...].06.2005 r. (k.37 ) do Wójta Gminy związanym ,z ubieganiem się o lokal zastępczy, jeszcze przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie, skarżący sygnalizował, że nie widzi możliwości faktycznego zamieszkania w budynku należącym do rodziny żony. W tej sytuacji, gdy od grudnia 2003 r. skarżący faktycznie nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, a zarazem nie podejmował środków prawnych o przywrócenie korzystania z lokalu, organy miały pełne podstawy do przyjęcia, iż zachodzi stan równoznaczny z opuszczeniem lokalu dobrowolnym i mający cechy trwałości. W chwili występowania o wymeldowanie, skarżący był już bowiem prawomocnie rozwiedziony, a własność nieruchomości budynkowej należała do siostry żony M. K. - Ł. Ustały zatem okoliczności, które uzasadniały zameldowanie skarżącego w okresie jego małżeństwa, co jedynie potwierdza fakt opuszczenia lokalu . Niewątpliwie trudna ze względu na stan zdrowia i źródła utrzymania sytuacja osobista skarżącego nie mogła stanowić przeszkody w orzeczeniu o jego wymeldowaniu, gdyż w istniejącej sytuacji faktycznej utrzymywanie zameldowania pod wskazanym adresem prowadziłoby do utrzymania rejestracji stanu fikcyjnego. Przepisy powołanej ustawy, nakazując organowi gmin wymeldowanie osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego nie spełniając obowiązku wymeldowania się, nie uzależniają decyzji od kwestii związanych z zapewnieniem osobie wymeldowanej jakichkolwiek uprawnień do " lokalu zastępczego " czy socjalnego. Nie załatwienie w tym zakresie żądań skarżącego kierowanych do Wójta, nie mogło mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego . Z tych przyczyn na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w (sentencji ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z poźn.zm.) .