III SA/Kr 383/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.K. reprezentowanego przez kuratora dla nieobecnego T. T. na decyzję Wojewody z dnia 13 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz kuratora T. T. kwotę 120,00 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zastępstwa strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o anulowaniu czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. pobytu stałego J. K. w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. W w K. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że 29 października 2013 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego J. K. z lokalu przy ul. W w K. Podstawą wszczęcia postępowania było pismo Zarządu Budynków Komunalnych, w którym podano, że osoba wskazana we wniosku nie mieszka pod powyższym adresem. Do wniosku został załączony protokół wykonanej eksmisji o nr [...] względem A. K. z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Ponadto organ I instancji wskazał, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2014 r. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. K. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. W w K. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę w dniu [...] 2014 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Realizując zalecenia organu odwoławczego, Prezydent zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w Ł o przesłuchanie M. K. - syna J. K., który zeznał, że nie utrzymuje ze swoim ojcem kontaktu od 28 lat i nie zna jego faktycznego miejsca zamieszkania. Ponadto w dniu 25 listopada 2014 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, podczas której przesłuchane w charakterze świadka mieszkanki budynku przy ul. W w K zeznały, że nie znają J. K. i od kwietnia 2013 r. nikt o takich danych osobowych nie mieszkał w lokalu nr [...], którego ostatnim lokatorem był eksmitowany A. K. Także administrator nieruchomości Z. W. zeznał, że w dniu przeprowadzonych czynności komorniczych w przedmiotowym lokalu znajdowały się rzeczy należące do A. K. i jego syna K. K., które to rzeczy z uwagi na zły stan nie nadawały się do dalszego użytkowania i zostały wyrzucone do śmietnika. W świetle tych okoliczności postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie J. K. zostało przekwalifikowane z urzędu na anulowanie czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. pobytu stałego J. K. w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. W w K. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezydent stwierdził, że zostały naruszone zasady prawidłowego zameldowania J. K. w lokalu mieszkalnym przy ul. W w K, ponieważ zarówno w dacie zgłoszenia rejestracji pobytu stałego jak i po dokonaniu tej czynności nigdy nie zamieszkał on pod tym adresem. Powyższą decyzję zaskarżył T. T., kurator dla nieobecnego J. K. Zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez bezpodstawne uznanie, że w sprawie zachodziły przesłanki do anulowania czynności materialno - technicznej zarejestrowania pobytu stałego. Podniósł ponadto, że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, np. odstąpił od przeprowadzenia oględzin lokalu nr [...] przy ul. W w K. Wojewoda decyzją z dnia 13 lutego 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się w szczególności na zeznania Z. W., pracownika Zarządu Budynków Komunalnych, jednocześnie administratora nieruchomości przy ul. W w K, A. K., R. M. – T. oraz T. T., kuratora dla nieobecnego J. K. i stwierdził, że czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu J. K. w dniu 29 kwietnia 2013 r. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. W w K była niezgodna z przepisami prawa, ponieważ niezamieszkiwanie J. K. w dniu 29 kwietnia 2013 r. w lokalu przy ul. W w K, czyli w dacie rejestracji jego pobytu stałego, potwierdziły dowody zgromadzone w sprawie. Skargę na decyzję Wojewody wniósł J. K., reprezentowany przez kuratora T. T., zarzucając jej naruszenie: 1) art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez nieustosunkowanie się Wojewody w uzasadnieniu swojej decyzji do żadnego zarzutu odwołania; 2) art. 107 § 3 kpa i art. 11 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób pozorny i nielogiczny, tj. poprzez formułowanie rozstrzygnięć prawnych bez przeprowadzenia subsumpcji stosowanej normy prawnej pod stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie, a także bez odniesienia się do materiału dowodowego, z którego dane rozstrzygnięcie wynika, co powoduje istotne wątpliwości, czy wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione; 3) art. 15 kpa poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji, a jedynie przeprowadzenie kontroli decyzji organu I instancji przez enigmatyczne i lakoniczne stwierdzenia mówiące o akceptacji rozstrzygnięć dokonanych przez Prezydenta Miasta; 4) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności wezwania na świadka K. K., który - co bezspornie potwierdziły zeznania Z. W. oraz osób zamieszkujących lokale sąsiadujące z mieszkaniem przy ul. W w K - mieszkał w lokalu nr [...] przy ul. W z zamiarem stałego w nim przebywania, co doprowadziło do niewykonanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także spowodowało oparcie decyzji na podstawie częściowego materiału dowodowego. Kurator skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz kuratora. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, gdyż Sąd nie stwierdził naruszenia przez orzekający organ przepisów prawa materialnego ani procesowego. Na wstępie zauważyć należy, że w dacie orzekania przez organ kwestie związane z ewidencją ludności, w szczególności zaś z obowiązkiem meldunkowym regulowała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwana dalej "ustawą", która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 marca 2015 r. Zgodnie zatem z konstytucyjną zasadą praworządności organ administracji publicznej obowiązany był stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Również Sąd, oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, odnosił się do przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy administracji. Wyjaśnić trzeba, iż zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego po upływie określonego w treści przepisu czasu. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Przepis art. 47 ust. 1 ustawy stanowi, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, zaś jedynym warunkiem do dokonania prawidłowego zameldowania na pobyt stały pod danym adresem jest fakt fizycznego, legalnego przebywania w danym lokalu. Przez pojęcie "pobytu stałego", w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, ale też rzeczywiste tam zamieszkiwanie. Przez miejsce stałego pobytu należy rozumieć miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, wypoczywa, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje i nadaje korespondencję, chociażby okazjonalne spotyka się członkami rodziny lub znajomymi, a także utrzymuje jakiekolwiek kontakty z sąsiadami. Czynność zameldowania, polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji, jest czynnością materialno - techniczną, przez którą rozumie się prawnie regulowaną formę działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno - technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu wówczas będzie prawidłowa i niebudząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w określonym miejscu zameldowania z zamiarem pobytu w dacie rejestracji lub ewentualnie w czasie bezpośrednio ją poprzedzającym, bądź też następującym zaraz po jej dokonaniu. Jeżeli zgłoszone dane dotyczące osoby i jej miejsca pobytu konieczne do zameldowania budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zgodnie z powyższym eliminacja czynności materialno - technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno - techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 ustawy. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą czynność materialno – techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno - technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy, ujawniły się już po dokonanej czynności materialno - technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07 i wyrok WSA w Lublinie z 4 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 565/09). Dopiero w wypadku stwierdzenia, iż doszło do niewadliwej czynności zameldowania danej osoby w miejscu stałego pobytu, tj., że osoba ta faktycznie zamieszkiwała w lokalu w dacie rejestracji, można rozważać, czy w późniejszym czasie zrealizowane zostały przesłanki pozwalające na wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego (art. 15 ust. 2 ustawy), a zatem czy rzeczywiście doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Jedną z podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie, że zameldowana osoba opuściła miejsce pobytu. Aby je jednak opuścić, w znaczeniu wynikającym z treści art. 15 ust. 2 ustawy, dana osoba musi tam wcześniej realnie zamieszkiwać. Instytucja wymeldowania nie ma bowiem zastosowania do przypadków, w których czynność zameldowania od początku nie odpowiadała rzeczywistości. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazały brak istnienia przesłanek wymaganych do zameldowania J. K. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. W w K, zatem czynność materialno - techniczna polegająca na jego zameldowaniu w przedmiotowym lokalu była wadliwa od samego początku. Czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim. Z żadnego przeprowadzonego w sprawie dowodu nie wynika, aby w czasie bezpośrednio poprzedzającym zameldowanie J. K., które nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2013 r., lub bezpośrednio potem, przebywał on w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Przeciwnie, zeznania sąsiadów A. K., J. K. i R. M. – T. wskazują na to, że J. K. w tym okresie nie przebywał w lokalu mieszkalnym nr [...] z zamiarem stałego pobytu. Wymienieni świadkowie nie tylko oświadczyli, że nie znają nazwiska J. K., lecz także podali, że jedynym stałym mieszkańcem tego lokalu był A. K., zaś inne osoby przebywały w tym lokalu jedynie incydentalnie. Należy też zwrócić uwagę, że zeznania świadków nie zostały w żaden sposób podważone, a okoliczności związane z eksmisją A. K. również nie dały żadnym podstaw do stwierdzenia, iż J. K. przebywał w przedmiotowym lokalu (w dniu przeprowadzonych czynności komorniczych w lokalu znajdowały się jedynie rzeczy należące do A. K. i jego syna K. K.). Dlatego, w ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że J. K. w ogóle nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. W w K i nie koncentrował tam swoich spraw życiowych nie tylko w dacie rejestracji jego zameldowania, tj. 29 kwietnia 2013 r., ale także w okresie poprzedzającym ten dzień jak i w czasie po dokonaniu rejestracji. Podkreślić trzeba też, że J. K. nie podejmował żadnych działań w celu wykazania zasadności zameldowania w przedmiotowym lokalu, a ponadto nie zgłaszał swoich uprawnień do korzystania z tego lokalu w postępowaniu eksmisyjnym i to zarówno na etapie sądowym jaki i podczas egzekucji komorniczej. W związku z powyższym Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 47 ust. 2 ustawy, albowiem dokonanie przez organ meldunkowy w dniu 29 kwietnia 2013 r. rejestracji pobytu stałego J. K. ww. lokalu nie było zgodne ze stanem faktycznym, a zatem czynność ta słusznie została uznana przez organy obu instancji za wadliwą i podlegająca anulowaniu. W ocenie Sądu organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z przedmiotową sprawą i w ten sposób uzyskały podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Jako niezasadne należy więc ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy, czyli przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy i ocenił go pod kątem spełnienia przesłanek do anulowania zameldowania J. K., a następnie przedstawił motywy swojego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie to, w ocenie Sądu, pozwala na zapoznanie się stronom z ustalonym w toku postępowania stanem faktycznym, przeprowadzonymi dowodami oraz zastosowanymi przez organ przepisami prawa. Dlatego też za niezasadne uznano zarzut naruszenia art. 15 kpa oraz art. 107 § 3 kpa i art. 11 kpa w związku z art. 140 kpa. Reasumując, w ocenie Sądu kontrolowane postępowanie administracyjne było prawidłowe, zaś wydane rozstrzygnięcie zasadne. Dlatego Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i w konsekwencji oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.