III SA/Kr 384/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. (data wpływu do organu 9 luty 2021 r.) A. A. (zwana dalej skarżącą) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r., znak: [...] i orzekającą co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. K. W odpowiedzi na skargę z dnia 8 marca 2021 r. (data wpływu do sądu 15 marca 2021 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W dniu 20 kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r., znak: [...], informujące, że w dniu 25 marca 2021 r. nastąpił zgon osoby wymagającej opieki – S. K., na którą skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Jak podano na wstępie, w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn.,Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych). Krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określono w: - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". - art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym "osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Przytoczone regulacje zakładają więc istnienie dwóch podmiotów: opiekuna i osoby wymagającej opieki oraz określonej sytuacji faktycznej: sprawowania opieki i nie podejmowania lub zrezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dla celów opiekuńczych. Tymczasem, jak wynika z pisma z dnia 8 kwietnia 2021 r. Ośrodka Pomocy Społecznej, S. K. zmarła dnia 25 marca 2021 r. Okoliczność śmierci osoby wymagającej opieki ma dla niniejszej sprawy istotne znaczenie, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest uprawnionemu w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się określonym przez prawo stopniem niepełnosprawności. Wobec powyższego świadczenie pielęgnacyjne jest więc nierozerwalnie związane z konkretną osobą, ze względu na którą jest przyznawane. Śmierć takiej osoby jest równoznaczna z brakiem podmiotu, wobec którego miała być sprawowana opieka. Powyższa okoliczność wywiera dalsze skutki. Skoro z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika istnienie dwóch podmiotów, nie tylko opiekuna, ale i osoby wymagającej opieki, to odpadnięcie jednego z tych podmiotów, powoduje przyczynę wygaśnięcia aktu (decyzji przyznającej świadczenie) z chwilą śmierci osoby wymagającej opieki, jak w niniejszym przypadku. Akt administracyjny (decyzja) wiąże bowiem tak długo, jak długo któryś z elementów decydujących o identyczności skonkretyzowanego tym aktem stosunku prawnego ( tu przyznania świadczenia), czy to przedmiotowych, czy to podmiotowych, nie ulegnie zmianie (por. T. Woś, Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978, s. 109). W takim razie, w przypadku śmierci podmiotu, nad którym opieka miała być sprawowana, nastąpiła utrata mocy wiążącej aktu administracyjnego - decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne – bowiem odpadł jeden z podmiotów tego aktu (tej decyzji, innymi słowy tego stosunku prawnego skonkretyzowanego tą decyzją, jaki zawiązał się pomiędzy skarżącą, wnioskującą uprzednio o przyznanie świadczenia, a organem, który w efekcie rozpatrzenia sprawy przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką; por. T. Woś, ibidem, s. 164). Powoduje to, że nie tylko, postępowanie w przedmiocie tego rodzaju świadczenia stało się bezprzedmiotowe, ale także pociąga za sobą i dalsze implikacje, mianowicie merytoryczna ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia, również stała się bezprzedmiotowa z chwilą śmierci osoby wymagającej opieki (por. również II SA/Ke 502/21, sygn. akt IV SA/Wr 617/14), skoro akt ten (decyzja) nie wywiera już swoich skutków prawnych. Zasięgiem braku mocy wiążącej tego aktu (tej decyzji) objęci są nie tylko potencjalni adresaci (strona, organ,), ale i organy władzy sądowniczej. Ewentualna zatem ocena przez sąd administracyjny jego legalności do daty wywierania skutków prawnych także stała się zbędna skoro wygasła jego moc obowiązująca, nie mówiąc już o kwestii, że żadne ponowne postępowanie przed organem administracyjnym, jakie miałoby się ewentualnie toczyć w wyniku oceny sądu, też jest wykluczone. Byt prawny i obowiązywanie decyzji determinują przecież przedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie zatem Sądu postępowanie sądowoadministracyjne, uruchomione skargą skarżącej, stało się bezprzedmiotowe z tzw. innych przyczyn. Utrata mocy wiążącej w czasie przez zaskarżoną decyzję, przed wydaniem orzeczenia przez sąd, niezależnie od tego, z jakich powodów ona nastąpiła, uzasadnia zawsze umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakwie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.