III SA/Kr 391/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia 5 marca 2007R. , nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. na rzecz skarżącego kwotę 257 ( dwieście pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. l - sentencja wyroku Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją Nr [...] z dnia 5 marca 2007r. wydana na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa, art.85,87,90,91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /tj. Dz.U z 2002r. Nr 207, póz. 1761 z późn.zm./ po rozpatrzeniu odwołania T. M. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w T. z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wydanie powyższej decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: T. M. funkcjonariusz w służbie stałej złożył w dniu [...] stycznia 2003r. wniosek o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup na wolnym rynku mieszkania. Do wniosku dołączył akt notarialny umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 2003r., na podstawie którego nabył wraz z małżonką na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w T. o łącznej powierzchni użytkowej 33,07m2., za który w dniu zakupu zapłacił całą cenę sprzedaży, umowę pożyczki na zakup przedmiotowego lokalu zawartą w dniu [...] stycznia 2007r. z R. i M. M. wraz z zaświadczeniem Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] stycznia 2007r. o zwolnieniu wymienionej umowy od podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak wynika z akt sprawy do dnia zakupu przedmiotowego lokalu T. M. nie posiadał własnego lokalu mieszkalnego, zamieszkiwał wraz z żoną w mieszkaniu rodziców i pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2003r. kierownik jednostki poinformował funkcjonariusza, że jego wniosek o pomoc mieszkaniową spełnia wymogi formalne uprawniające do przyznania pomocy mieszkaniowej jednak ze względu na brak środków finansowych nie może być zrealizowany w 2003r. Wniosek podlegać będzie realizacji w razie uzyskania środków finansowych przeznaczonych na pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006r. Dyrektor Zakładu Karnego w T. odmówił T. M. przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, a Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2006r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Głównym powodem uchylenia decyzji było naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10, 35, 36 kpa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Zakładu Karnego w T. wydał w dniu 31 stycznia 2007r, decyzję nr [...], na podstawie art.90 ust.1 i 91 ust.1 pkt 2 w zw. z art.85 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, w której odmówił T. M. przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że określone w art.90 ustawy prawo funkcjonariusza do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest prawem ekwiwalentnym w stosunku do prawa otrzymania lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w stopniu unormowanym w ustawie , prawo do takiej pomocy finansowej nie przysługuje. Skoro w dniu złożenia wniosku tj. [...] stycznia 2003r. t. M. nie spełniał warunków do przyznania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej bowiem posiadał lokal mieszkalny od tego dnia, to przesłanka przepisu art.90 ust.1 ustawy przyznania pomocy finansowej nie została spełniona . O przyznaniu prawa pomocy decydują bowiem starania o uzyskanie lokalu, a nie starania o zwrot kosztów poniesionych na uzyskanie lokalu. Przesądza o tym również § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r., który wskazuje, iż pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi, który spełnia warunki przydzielenia do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. M. podnosząc, że nie zgadza się z argumentacją w niej zawartą. Podał, że zawiadomieniem organu I instancji z dnia [...] grudnia 2003r., został poinformowany, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej został uznany za zasadny i przyjęto go do realizacji. Nadto żadne przepisy nie precyzują kiedy powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Odwołujący się podaje, że skoro wniosek o przyznanie pomocy należało złożyć przed zakupem mieszkania, to nie byłoby wówczas możliwości przedstawienia zobowiązań wobec banku, ponieważ te dopiero można zawrzeć po przedstawieniu aktu notarialnego zakupu mieszkania. Interpretacja przepisów dokonana przez organ I instancji powoduje, że funkcjonariusz nie ma możliwości zakupić mieszkanie na rynku wtórnym, otrzymując jednocześnie pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją Nr [...] z dnia 5 marca 2007r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji generalnie podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W konkluzji podkreślając, że warunek przyznania prawa do lokalu mieszkalnego lub świadczenia ekwiwalentnego do tego prawa jakim jest pomoc na uzyskanie lokalu lub domu, winien być wiązany z sytuacja w której funkcjonariusz w służbie stałej spełnia warunki do uzyskania przydziału decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanej sprawie funkcjonariusz w momencie złożenia wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w T., łącznej powierzchni 33,07 m2 w tym o powierzchni mieszkalnej większej niż mu przysługująca zgodnie z przepisem art.85 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej. Skargę na powyższą decyzję złożył T. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano dotychczasową argumentację zawarta w uzasadnieniu decyzji. A nadto wskazano, że takie stanowisko wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt IOSK 434/05 z dnia 3 lutego 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast przedmiotem sporu jest dokonana przez organy wykładnia przepisów dotyczących przyznawania funkcjonariuszom w służbie stałej pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego lub domu. Zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego dokonana przez organy administracyjne wykładania przepisów, a właściwie konkluzja jaka została sformułowana na podstawie przeprowadzonej wykładni nie może się ostać. Wskazany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA z dnia 3 lutego 2006r. sygn I OSK 434/05 został wydany w konkretnej sprawie i tylko w tej sprawie dokonana wykładnia jest wiążąca. W wyroku tym została sformułowana następująca teza " Przewidziana ustawą z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. z 2002r. Nr 207, poz.1761 ze zm./ pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy tym funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej funkcjonariuszy, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli ". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni akceptuje sformułowaną powyżej tezę. Jest rzeczą bezsporną, że pomoc finansowa na nabycie lokalu mieszkalnego jest jedną z form zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej w miejscu pełnienia służby. Stąd też analizując sytuacje w których funkcjonariusz jest uprawniony do otrzymania pomocy finansowej nie da się uniknąć szerszego zagadnienia jakim jest problematyka zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a konkretnie ustalenie czy potrzeby danego funkcjonariusza są zaspokojone, czy nie są zaspokojone. Dlatego też dokonując wykładni przepisu art.90 ust 11 ustawy o Służbie Więziennej w celu ustalenia ustawowych przesłanek od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej nie można się ograniczyć do wykładni gramatycznej tego jednego przepisu. Prawo do pomocy finansowej nie jest bowiem szczególnym uprawnieniem, przysługującym z samego faktu bycia funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej, ale jest to uprawnienie, które przysługuje wyłącznie tym funkcjonariuszom, którzy mają niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Stąd też słuszne jest stanowisko organów, iż pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jako alternatywna forma zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej musi być rozważana w powiązaniu z problematyką prawa do lokalu mieszkalnego. Jeżeli bowiem funkcjonariusz w służbie stałej jest uprawniony do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego, albowiem ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe to równocześnie spełnia przesłanki do skorzystania z innej formy zaspakajania potrzeb mieszkaniowych jaką jest otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Jednak z tego słusznego punktu wyjścia co do wykładni stanu prawnego w zakresie możliwości uzyskania przez funkcjonariusza prawa do pomocy finansowej, organy wysuwają błędny wniosek polegający na tym, iż prawo do pomocy finansowej można uzyskać wyłącznie przed nabyciem prawa własności lokalu mieszkalnego. Przepis art.90 ust. 1 ustawy nie wskazuje żadnego terminu, nie wskazuje także żadnego warunku, w oparciu o które można by formułować zasadę, iż starania i uzyskanie prawa do pomocy finansowej musi wyprzedzać sam fakt nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego. Zawarte w przepisie art.90 ust. 1 sformułowanie, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na "uzyskanie" lokalu mieszkalnego.. wskazuje cel na jaki może być przyznana i wykorzystana pomoc finansowa, a nie oznacza, iż pomoc finansową można otrzymać wyłącznie do momentu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego, lub domu. Za tym, iż użyty w art90 ust. 1 ustawy termin " uzyskanie" ma wyłącznie znaczenie jako wskazanie celu, któremu ma służyć prawo do pomocy finansowej przemawia i taka okoliczność, iż jest to termin, który nie ma ściśle określonej treści w języku prawnym. Określony w przepisie cel np. uzyskanie domu jednorodzinnego może być zrealizowany zarówno, poprzez budowę domu jednorodzinnego, jak i poprzez nabycie prawa własności od osoby trzeciej istniejącego już domu jednorodzinnego, a to nabycie może być zrealizowane zarówno w taki sposób w którym strony bezpośrednio zawierają umowę kupna-sprzedaży, jak i w taki w którym najpierw zawierają umowę przedwstępną, a następnie umowę przyrzeczoną kupna-sprzedaży. We wszystkich tych przypadkach, w różny sposób zrealizowany jest ten sam cel, funkcjonariusz nabędzie prawo własności domu jednorodzinnego. To co jest istotne w treści przepisu art.90 ust. 1 ustawy, można ująć w ten sposób, iż funkcjonariusz, który dotychczas nie posiadał lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego nabywa prawo własności takiego lokalu lub domu, lub stosowne prawo przysługujące w ramach prawa spółdzielczego. Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tle wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie można zaakceptować poglądu organów w przedmiotowej sprawie, które przyjęły, iż po nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego tj. po zawarciu umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego, skarżący nie może otrzymać pomocy finansowej, albowiem w momencie składania wniosku o pomoc miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w konsekwencji nie mogłaby być wydana decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego. Dla nabycia prawa do pomocy finansowej istotnym momentem jest czy funkcjonariusz w służbie stałej miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w chwili gdy nabywał lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, a zatem czy wówczas byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Natomiast nie można tego momentu oceny przesuwać na stan faktyczny i prawny, który powstał po nabyciu lokalu mieszkalnego lub domu. Potwierdzeniem takiej wykładni przepisów ustawy w sprawie nabycia przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej .../Dz.U. Nr 132, poz.1235/ który regulując jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy finansowej w § 5 ust.3 pkt 4 stanowi "umowę kupna lokalu mieszkalnego /domu jednorodzinnego/ sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną". Tym samym zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej, który do tej pory nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych byłby uprawniony do otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ale zdecydował się nabyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, dom jednorodzinny albo lokal lub dom mieszkalny lub dom w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Natomiast nie ma prawnego znaczenia dla nabycia prawa do pomocy finansowej, czy wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej złożył przed nabyciem danego lokalu, czy też po jego nabyciu /o ile nie doszło do przedawnienia roszczenia/. Inna wykładnia przepisu regulującego instytucję pomocy finansowej prowadziłaby do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy w służby stałej, która powodowałaby, że funkcjonariusze będący w tej samej sytuacji faktycznej, którzy nie mając własnego mieszkania, ani domu i podejmuj ą decyzję o zakupie lokalu mieszkalnego, a nadto lokale te nabywają w tym samym dniu, nabywali by prawo do pomocy finansowej w zależności od tego czy wniosek o pomoc finansową został złożony w dzień poprzedzający zawarcie aktu notarialnego, czy też w dniu zawarcia aktu notarialnego. Jest rzeczą bezsporną, że prawo funkcjonariusza w służbie stałej do pomocy finansowej jest powiązane z przesłanką niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, to są adresaci tego uprawnienia, natomiast istotną kwestią jest moment który bierze się pod uwagę dla ustalenia istnienia tej przesłanki, zdaniem Sądu tym momentem może być data nabycia lokalu mieszkalnego z nabyciem którego będą się łączyć starania o pomoc finansową. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. NT 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji, albowiem stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.