III SA/Kr 407/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia 4 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wojewoda decyzją z dnia 4 lutego 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...] orzekającą o pozbawieniu M. R. – dalej skarżącej - z dniem 14 grudnia 2014 r. statusu osoby bezrobotnej. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Skarżąca uzyskała status osoby bezrobotnej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...]. Decyzją z tego samego dnia przyznane zostało prawo do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia 22 sierpnia 2014 r. w wysokości 80 % kwoty zasiłku na okres 180 dni. Skarżąca utraciła prawo do zasiłku na podstawie decyzji z dnia [...] 2015 r. nr [...] z powodu wyczerpania okresu jego pobierania. W dniu 21 kwietnia 2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, że skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia w okresie od dnia 14 grudnia 2014 r. do dnia 31 marca 2015 r., kod tytułu ubezpieczenia [...], NIP [...] (według Krajowego Rejestru Sądowego – H Sp. z o o.). Zgodnie natomiast z raportem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2015 r. skarżąca została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń (emerytalnych, rentowych, wypadkowych, zdrowotnych) jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług w okresie od dnia 14 grudnia 2014 r. do dnia 31 marca 2015 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] 2015 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych z Funduszu Pracy zakończone ostateczną decyzją z dnia 10 marca 2015 r., a w dniu 27 listopada 2015 r. wydał decyzję uchylającą decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. orzekającą o utracie przez skarżącą z dniem 18 lutego 2015 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu wyczerpania ustawowego okresu pobierania zasiłku oraz orzekł o pozbawieniu skarżącej z dniem 14 grudnia 2014 r. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych z Funduszu Pracy. Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o pozbawieniu skarżącej z dniem 14 grudnia 2014 r. statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca z dniem 14 grudnia 2014 r. przestała spełniać warunki uprawniające ją do dalszego posiadania statusu osoby bezrobotnej. Bezrobotnym zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest osoba niepodlegająca obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Skarżąca natomiast z dniem 14 grudnia 2014 r. objęta została obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, czego dowodzi pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. M. R. w odwołaniu od powyższej decyzji, podniosła, że wbrew ustaleniom organu pierwszej instancji nie podjęła pracy w H Sp. z o.o. Załączyła do odwołania pismo skierowane do tej spółki, w którym wnosi o wyjaśnienia z jakiego powodu została zgłoszona do ubezpieczenia, skoro nie podjęła w tej spółce pracy. Odbyła jedynie rozmowę kwalifikacyjną. Wojewoda w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji odwoławczej wskazał, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i wezwał skarżącą, by udowodniła, że nie świadczyła w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, w szczególności poprzez przedstawienie odpowiedzi H Sp. z o.o. na wspomniane w odwołaniu pismo oraz innych dokumentów. Skarżąca natomiast jedynie wyjaśniła, że nie jest w stanie dostarczyć wymaganych dokumentów a ww. spółka jest w likwidacji. Organ odwoławczy podkreślił, że za osobę bezrobotną uważa się osobę, która nie tylko nie jest zatrudniona, ale też nie wykonuje innej pracy zarobkowej rozumianej jako wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Wspólną cechą tych wyłączeń jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Skarżąca natomiast zgodnie z treścią pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego z tytułu umowy zlecenia w okresie od dnia 14 grudnia 2014 r do dnia 31 marca 2015 r. Tym samym z dniem 14 grudnia 2014 r. przestała spełniać warunki posiadania statusu osoby bezrobotnej. M. R. w skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ponownie podniosła, że nie wykonywała żadnej pracy pracy dla H Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji i postanowień sąd bada, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie nie naruszają prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga M. R. podlega uwzględnieniu. Zasadnicze w sprawie znaczenie ma rozumienie pojęcia osoby bezrobotnej, które w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy sprecyzowane zostało w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2. Stanowi on, że: ilekroć w ustawie jest mowa o (...) 2) bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...) jeżeli (...) l) nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Ust. 11 cytowanego przepisu wyjaśnia jak należy rozumieć inną pracę zarobkową - oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Skarżąca została pozbawiona z dniem 14 grudnia 2014 r. statusu osoby bezrobotnej, gdyż zdaniem organu: z tym dniem została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego z tytułu umowy zlecenia (do dnia 31 marca 2015 r.). Ustalenia oparto na piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2015 r. oraz raporcie okresów ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy w sposób nieprawidłowy utożsamiły "zgłoszenie" do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego z "podleganiem" ubezpieczeniu społecznemu. Skutkiem tak dokonanej wykładni zawężającej rozumienie pojęcia "osoba bezrobotna" jest pozbawienie skarżącej statusu osoby bezrobotnej. Postępowanie wyjaśniające, które poprzedziło wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcie należy ocenić jako fragmentaryczne i niewystarczające. Utrata statusu osoby bezrobotnej wiąże się z faktem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie zaś z faktem zgłoszenia do takiego ubezpieczenia. Zgłoszenie do organu emerytalno – rentowego nie może pozbawić osoby bezrobotnej automatycznie jej praw, na co wskazuje wyraźnie przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 75/10 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1429/15). "Podleganie" ubezpieczeniu społecznemu i "zgłoszenie" do ubezpieczenia społecznego to dwa odrębne pojęcia, również na gruncie ustawy z dnia 1 lipca 2016 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963). Zgłoszenie jako czynność ujętą w kategoriach obowiązku realizowanego przez podmioty objęte obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym reguluje przepis art. 36 tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 6 obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: (...) 4. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Przepis art. 8 ust. 2 a stanowi z kolei, że za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Orzekające w sprawie organy nie przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego w celu jednoznacznego ustalenia, czy skarżąca z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, mimo, że kwestia ta jest zasadniczo istotna dla rozstrzygnięcia, czy można przyjąć, że z tego powodu utraciła status osoby bezrobotnej. Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu wiąże się z wykonywaniem pracy i comiesięcznym odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Orzekające w sprawie organy zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy skarżąca w ogóle wykonywała pracę dla H Sp. z o.o. W rozważaniach organu II instancji znajduje się jedynie stwierdzenie, iż to na skarżącej ciążył obowiązek dowodu, że nie świadczyła dla tej spółki pracy. Takie stanowisko organu stoi w sprzeczności z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną przepisem art. 7 Kpa stanowiącym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Z powyższego wynika, że orzekające w sprawie organy nie wypełniły obowiązku wyjaśnienia sprawy, co szczególnie rzutuje na sprawę w świetle twierdzeń skarżącej, iż w spółce H odbyła jedynie rozmowę kwalifikacyjną a spółka znajduje się w likwidacji. Naruszenie powołanych wyżej zasad i przepisów postepowania przełożyło się na niezgodne z prawem i przedwczesne rozstrzygnięcie, że skarżącej nie przysługuje status osoby bezrobotnej z dniem 14 grudnia 2014 r. Orzekając ponownie, organ I instancji dokona opisanych wyżej ustaleń wymaganych dla ustalenia czy skarżąca z dniem 14 grudnia 2014 r. faktycznie utraciła prawo do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Z tych względów Sąd uznał że orzekające w sprawie organy naruszyły ww. przepisy postępowania administracyjnego związane z obowiązkiem wyjaśnienia sprawy, dlatego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.