III SA/Kr 408/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki postanawia: I. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, dwoma braćmi i siostrą. Opisując swój majątek i stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym zadeklarowała brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. Dochody gospodarstwa domowego oszacowała na 930 zł stypendium z uczelni, jakie skarżącą otrzymuje. Uzasadniając swoje starania podniosła, że jest osobą bezrobotną. Powiada, że z uczelni otrzymuje stypendium, które w całości jest przekazywane na czesne. Podała, że jej ojciec po 25 latach prowadzenia działalności gospodarczej zmuszony był ją zamknąć. Jest zarejestrowany we właściwym miejscowo urzędzie pracy i stara się powrócić do pracy w wyuczonym zawodzie związanym z górnictwem. Matka wedle relacji skarżącej zmuszona obecną sytuacją na rynku również zlikwidowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Obecnie szuka pracy na własną rękę. Brat skarżącej otrzymał skromne dofinansowanie na rozwój własnej działalności, jednak obecnie nie osiąga jeszcze żadnych dochodów. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki miesięczne podała, że energia elektryczna to koszt ok. 300 zł, wywóz śmieci 30 zł, telefony i internet 609 zł, obiady w szkole 180 zł, wizyty u ortodonty 150 zł, lekcje języka obcego 115 zł. Do tego dochodzą opłaty za ZUS i biuro podatkowe. Skarżąca podniosła, że do opłacania powyższych opłat pomaga im rodzina. Wobec tego, że oświadczenia skarżącej zwarte we wniosku wzbudziły wątpliwości i były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, zarządzeniem z dnia 13.05.2016 r. wezwano skarżącą o dodatkowe oświadczenia i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu: • wyjaśnienie do kogo należy dom przy ul. [....] w L. i w oparciu o jaki tytuł prawny skarżąca zamieszkuje tam wraz z rodzicami i rodzeństwem (skarżąca zadeklarowała że pozostaje z tymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym)? Dlaczego w rubryce 11 formularza nie ma pozycji czynsz za dom? • przedstawienie pisemnych oświadczeń osób z rodziny, które pomagają rodzinie skarżącej w opłacaniu wykazanych w rubryce 11 zobowiązań i stałych wydatków? • czy rodzice podejmują się jakiś prac dorywczych? Jeśli tak to jak często? Na ile można szacować wówczas ich dochody? • przedstawienie pokwitowań z których będzie wynikać, że otrzymywane przez skarżącą stypendium z uczelni w całości jest przekazywane na czesne, • wyjaśnienie, czy do skarżącej, jej ojca, matki, brata A. nalezą jakieś rachunki bankowe? Jeśli tak to proszę przedstawić wyciągi obrazujące historię operacji dokonywanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli nie, proszę złożyć oświadczenie, iż do żadnej z tych osób nie nalezą żadne rachunki bankowe, Zarządzenie nie zostało wykonane. Skarżąca udzieliła wybiórczych informacji. Zbyła milczeniem i nie wyjaśniła, czy rodzice podejmują się jakiś prac dorywczych. Poprzestając na okazaniu potwierdzeń przelewów "obrazujących stałe wydatki" nie przedstawiła wyciągów z historią operacji dokonywanych na rachunkach należących do niej i osób prowadzących z nią wspólnego gospodarstwo domowe o co była wzywana. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy sformułowanego przez skarżącą wniosku o ustanowienie adwokata to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie adwokata o ile złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Ta jednak nie udzieliła na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które była proszona. To powoduje, że przyznanie stronie w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżąca powinna sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Tym bardziej, że składane przez nią oświadczenia wzbudzały i nadal wzbudzają wątpliwości. Skarżąca w swoich oświadczaniach ucieka się do półprawd i przemilczeń. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że w pierwotnie składanych oświadczeniach opisując swój majątek i stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym zadeklarowała brak nieruchomości, gdy tymczasem do jej ojca tj. M. S. należy dom gdzie zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną. Skarżąca przedstawiła co prawda oświadczenia podpisane przez p. M. S., że z którego wynika że osoba ta pomaga finansowo swojemu synowi (tj. ojcu skarżącej) oraz jego rodzinie w płaceniu podstawowych rachunków. Oświadczenie to jest jednak na tyle ogólnikowe, że nie wynika z niego wysokość owej pomocy finansowej. Nie można zaś tracić z pola widzenia, że zadeklarowana przez skarżącą wysokość stałych miesięcznych zobowiązań i wydatków rodziny sięga kwoty 1384 zł (plus "opłaty za ZUS i biuro podatkowe"). Poza tym z zasad doświadczenia życiowego wynika, że osoby i rodziny dotknięte bezrobociem oraz problemami finansowymi ograniczają swoje wydatki. Tego zaś o rodzinie skarżącej powiedzieć się nie daje. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, choćby tego, że na same telefony i internet rodzina przeznacza aż 609 zł miesięcznie. O ile zaś dostęp do tych mediów nie jest niczym nadzwyczajnym to już poziom wydatków przeznaczanych na ten cel jest jak najbardziej. Wreszcie dziwi nie dające się racjonalnie wytłumaczyć unikanie przez skarżącą przedstawienia wyciągów z historią operacji dokonywanych na rachunkach należących do niej i osób prowadzących z nią wspólnego gospodarstwo domowe. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.