III SA/Kr 408/16

Kraków, dnia 22 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 21 czerwca 2016 r. w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki p o s t a n a w i a utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 21 czerwca 2016 r. w pkt I, w pkt II zmienić poprzez ustanowienie dla skarżącej adwokata z urzędu. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, dwoma braćmi i siostrą. Opisując swój majątek i stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym zadeklarowała brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. Dochody gospodarstwa domowego oszacowała na 930 zł stypendium z uczelni, jakie skarżącą otrzymuje. Uzasadniając swoje starania podniosła, że jest osobą bezrobotną. Powiada, że z uczelni otrzymuje stypendium, które w całości jest przekazywane na czesne. Podała, że jej ojciec po 25 latach prowadzenia działalności gospodarczej zmuszony był ją zamknąć. Jest zarejestrowany we właściwym miejscowo urzędzie pracy i stara się powrócić do pracy w wyuczonym zawodzie związanym z górnictwem. Matka wedle relacji skarżącej zmuszona obecną sytuacją na rynku również zlikwidowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Obecnie szuka pracy na własną rękę. Brat skarżącej otrzymał skromne dofinansowanie na rozwój własnej działalności, jednak obecnie nie osiąga jeszcze żadnych dochodów. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki miesięczne podała, że energia elektryczna to koszt ok. 300 zł, wywóz śmieci 30 zł, telefony i Internet 609 zł, obiady w szkole 180 zł, wizyty u ortodonty 150 zł, lekcje języka obcego 115 zł. Do tego dochodzą opłaty za ZUS i biuro podatkowe. Skarżąca podniosła, że do opłacania powyższych opłat pomaga im rodzina. Wezwana o uzupełnienie wniosku oświadczyła, że budynek, w którym zamieszkuje w L przy ul. S jest własności jej ojca M. S. i w stosunku do tej nieruchomości prowadzone są postępowania egzekucyjne. Przedstawiła następnie oświadczenie babci M. S. z dnia 1 czerwca 2016 r., w którym ta zadeklarowała, że pomaga finansowo synowi M. S. ze względu na trudną sytuację, w której się znalazł wraz z rodziną. Przedstawiła ponadto decyzje o przyznaniu ojcu M. S. oraz matce M. S. statusu osoby bezrobotnej (decyzje z dnia 13 kwietnia 2015 r. i z dnia 7 maja 2015 r.), potwierdzenia przelewów dokonanych z konta M. S. kwot tytułem zobowiązań rodziny skarżącej (opłaty za telefon, obiady, kurs językowy) oraz potwierdzenie otrzymania przelewu na kwotę 900 zł tytułem stypendium za maj 2016 r. i dokonania przelewu kwoty 833 zł na poczet III raty za studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Referendarz uznał, że skarżąca przedstawiła niepełne oświadczenie w zakresie możliwości finansowych jej oraz rodziny, w szczególności zarzucił, że ukryła fakt, iż we władaniu rodziny (ojca) znajduje się budynek mieszkalny oraz, że rodzina ponosi wydatki, które w przypadku rodziny borykającej się z problemami finansowymi nie powinny być ponoszone. Referendarz zwrócił też uwagę, że skarżąca nie przedstawiła wymaganych rachunków bankowych. W zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Referendarz przyjął, że niniejsza sprawa należy do spraw z mocy ustawy zwolnionych z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, stąd umorzył w tej części postępowanie. Postanowienie Referendarza Sądowego zostało doręczone skarżącej w dniu 15 lipca 2016 r. W terminie, w dniu 22 lipca 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Do sprzeciwu dołączyła zaświadczenia z dnia 20 lipca 2016 r. o zarejestrowaniu w Powiatowym Urzędzie Pracy siebie, matki oraz ojca bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych (matka pobierała zasiłek do dnia 1 listopada 2015 r.), zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 1 czerwca 2016 r. o wysokości osiągniętego przez brata skarżącej A. S. dochodu w roku 2015 w wysokości 2 449,50 zł oraz wyciąg z rachunku M. S. z 2013 r., w którym uwidocznione są przelewy między innymi na konto Komornika sądowego oraz Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wyjaśniła, że nieprzedstawienie wyciągów z rachunków bankowych wynika z okoliczności, iż rodzice nie posiadają dochodów, stąd też nie dokonują operacji finansowych. Dom, w którym zamieszkuje wraz z rodziną zajęty jest przez kilkunastu wierzycieli, dodatkowo jedna kondygnacja nadaje się do remontu ze względu na pożar. Rodzice nie mogą znaleźć pracy i finansowo obecnie pomaga rodzinie matka ojca M. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 21 czerwca 2016 r. wymaga zmiany w zakresie pkt II, natomiast w zakresie pkt I zasadne jest utrzymanie go w mocy. Skarżąca nie ma obowiązku poniesienia w niniejszej sprawie żadnych kosztów sądowych w postaci opłat od skarg czy innego rodzaju jak wydatki, gdyż zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W związku z tym rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i w tym zakresie Referendarz orzekł prawidłowo na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt. 7 P.p.s.a. Wniosek o przyznanie adwokata podlega rozpoznaniu zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 280/14, Lex nr 1447304, przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca pozostaje osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, otrzymuje co prawda stypendium, niemniej wykazała, że przeznacza je na sfinansowanie studiów. Na własność nie posiada nieruchomości, czy ruchomości. Zamieszkuje w domu stanowiącym własność jej ojca, niemniej z oświadczenia wynika, że ojciec boryka się z problemami finansowymi i w stosunku do tej nieruchomości skierowane są postępowania egzekucyjne. Za wiarygodne należy uznać oświadczenie matki ojca skarżącej – M. S., która pomaga finansowo rodzinie skarżącej. Na ocenę wiarygodności mają wpływ załączone wydruki przelewów z konta M. S. dotyczących płatności rodziny skarżącej, o których wspomniała ona we wniosku PPF. Analiza przedstawionych dokumentów prowadzi więc do wniosku, że skarżąca oraz jej rodzina boryka się w chwili obecnej z problemami finansowymi na dużą skalę. Zdaniem Sądu ze względu na powyższe okoliczności sfinansowanie przez skarżącą pomocy profesjonalnego pełnomocnika nastąpiłoby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego jej i rodziny. W tym stanie rzeczy wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia.