III SA/Kr 408/16

Kraków, dnia 31 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata M. B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 12 lipca 2017 r. oddalającego wniosek M. B. o przyznanie wynagrodzenia w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki postanawia utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 12 lipca 201 7 r. Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej, na wniosek skarżącej M. S., został wyznaczony jako jej pełnomocnik z urzędu w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 408/16 adw. dr M. B. w miejsce adw. A. K., wyznaczonego z kolei na podstawie zarządzenia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 28 października 2016 r. Pismem z dnia 22 maja 2017 r. adwokat dr M. B. wniósł o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazując na podjęcie na rzecz skarżącej następujących czynności: w dniu 10 kwietnia 2017 r. zamówił w sądzie do przeglądania akta sprawy oraz odbył ze skarżącą konsultację telefoniczną, w dniu 12 kwietnia 2017 r. W czytelni Sądu zapoznał się z aktami sprawy, w tym z wydanym w sprawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2017 r. oraz opinią poprzedniego pełnomocnika z urzędu adwokata A. K. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz poddał analizie orzecznictwo sądowe, wymieniając je w treści pisma. Następnie w dniu 20 kwietnia 2017 r. odbył w kancelarii spotkanie ze skarżącą, informując ją o przyczynach, dla której sąd administracyjny wydał orzeczenie o określnej treści oraz o możliwościach dalszego działania, w szczególności o braku podstaw do składania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca złożyła pisemne oświadczenie, że nie oczekuje od niego wniesienia w jej imieniu środków odwoławczych. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r. oddalił wniosek adw. dr M. B. uznając, że adwokat ten nie podejmował w okolicznościach niniejszej sprawy żadnych czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, gdyż zastępstwo w sprawie zapewnił adwokat A. K. W szczególności adwokat ten nie sporządził żadnej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej a jedynie zapoznał się z opinią sporządzoną przez poprzedniego pełnomocnika, przeglądał akta sprawy oraz spotkał się ze skarżącą. Sygn. akt III SA/Kr 408/16 Działania poprzedniego pełnomocnika stanowiły realizację postanawienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy oraz podstawę z wystąpieniem o przyznanie mu kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało już skonsumowane. Referendarz Sądowy podkreślił przy tym, że z punktu widzenia Skarbu Państwa przyznawanie dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie takie same działania oznaczałoby nieuzasadnione i nadmierne obciążenie. Adwokat dr M. B. wniósł skutecznie sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza Sądowego podnosząc, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, udzielił pomocy prawnej skarżącej, poświęcając kilkanaście godzin pracy na analizę sprawy oraz rozmowy ze skarżącą, która nie może pozostać obojętna z punktu widzenia prawa do wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Status pełnomocnika z urzędu dla skarżącej uzyskał na jej wniosek już po złożeniu przez poprzedniego pełnomocnika opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie zgodził się z twierdzeniem, że poprzez działania poprzedniego pełnomocnika prawo pomocy zostało skonsumowane, zwłaszcza, że wniosek skarżącej o zmianę pełnomocnika został pierwotnie wniesiony do sądu administracyjnego (już po otrzymaniu przez sąd ww. opinii) a następnie przez sąd został przekazany do Okręgowej Rady Adwokackiej, czyli sąd nadał mu bieg. Nie zgodził się również zdeprecjonowaniem w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podjętych przez niego czynności, zwłaszcza, że skarżąca początkowo domagała się złożenia skargi kasacyjnej, co prowadziłoby do co najmniej zaangażowania się Sądu w ocenę prawidłowości kolejnej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a następnie zaniechała tego zamiaru, co oznacza, że pomoc została jej udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., póz. 1369, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając 3 Sygn. akt III SA/Kr 408/16 sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Adwokat dr M. B. wniósł skutecznie sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 12. lipca 2017 r., w związku z czym podlega on rozpoznaniu. Zgodnie z treścią art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., póz. 1801). Jego stosowanie w niniejszej sprawie związane jest z brzmieniem § 22 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. póz. 1714), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. § 21 ww. rozporządzenia określa wysokość opłat maksymalnych w postępowaniu administracyjnym za wyszczególnione w tym paragrafie czynności pełnomocnika zarówno w postępowaniu pierwszej, jak i drugiej instancji. Adwokat dr M. B. został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu dla skarżącej M. S. na podstawie zarządzenia Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 3 kwietnia 2017 r. w miejsce adwokata A. K. już po przedstawieniu przez tego drugiego pełnomocnika opinii prawnej o braku Sygn. akt III SA/Kr 408/16 podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 13 stycznia 2017 r. (dnia 20 marca 2017 r.). Istotą sprawy pozostaje ocena, czy podjęte przez adwokata dr M. B. czynności polegające na przeglądaniu akt sprawy, zapoznawaniu się z orzecznictwem sądowym oraz spotkaniem ze skarżąca stanowią w świetle powołanych na wstępie przepisów "pomoc prawną" uzasadniającą starania się o przyznanie wynagrodzenia. Referendarz Sądowy w zaskarżonym postanowieniu uznał, że w okolicznościach sprawy - rodzaju podjętych przez adwokata dr M. B. czynności, faktyczna pomoc prawna skarżącej udzielona została przez adwokata A. K. i to jego działania skonsumowały udzieloną skarżącej pomoc prawną. W ocenie Sądu należy zgodzić się z tym stanowiskiem. Adwokatowi dr M. B. nie należy się wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. Rzeczywiście, wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Podkreślić jednakże należy, że zasadne jest podnoszone w orzecznictwie stanowisko, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienia NSA: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). Przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie obejmuje czynności podejmowanych przed jej udzieleniem (tj. obejmujących czynności w postaci: czytania akt, przeglądania orzecznictwa, spotkania z klientem) w sytuacji, gdy do udzielenia pomocy prawnej nie doszło. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., póz. 1999) zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Przepis ten również wskazuje na faktyczne świadczenie pomocy prawnej wyrażające się w różnej formie, a nie na konieczne do niej przygotowanie. 5 Sygn. akt III SA/Kr 408/16 W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał więc za trafne stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, gdyż działania podjęte przez pierwszego z wyznaczonych dla skarżącej pełnomocników skonsumowały realizację prawa pomocy dla skarżącej. Kolejny pełnomocnik - dr M. B. - podjął działania, które de facto nie stanowiły udzielenia przez niego pomocy prawnej skarżącej. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy, której poświęcił, jak podnosi "kilkanaście godzin pracy", czy oraz udzielenie stronie informacji czy to telefonicznej, czy to ustnej podczas spotkania w kancelarii bez podjęcia dalszych, konkretnych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt l OZ 768/13). Nawet jeżeli by uznać działania te, za powtórzenie działań pierwszego z pełnomocników skarżącej z urzędu, to jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny z kolei w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07, nieusprawiedliwionym pozostaje przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie te same działania - oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa. Wobec tego, że zaskarżone postanowienie nie naruszało treści ww. przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U z 2017 r., póz. 1369).