III SA/Kr 414/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. spraw ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych specjalnych skargi oddala Zaskarżonymi decyzjami z dnia 12 lutego 2009 r., znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 8 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. nr 115 poz. 728, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1. Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta: 1) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów związanych z dojazdami na leczenie i rehabilitację; 2) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych; 3) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do uregulowania opłat za energię elektryczną; 4) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do uregulowania opłat za gaz; 5) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów zakupu środków czystości z uwzględnieniem zagrzybienia; 6) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów spłaty pożyczki i pokrycia debetu na koncie bankowym; 7) z dnia [...] 2008 r., znak: [...], o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na pokrycie kosztów związanych z korzystaniem z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych. W uzasadnieniach wydanych w dniu [...] 2008 r. decyzji organ I instancji – Prezydent Miasta – wskazał, że skarżący w dniu 9 czerwca 2009 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o pokrycie kosztów związanych z dojazdami na leczenie i rehabilitację, o dofinansowanie zaległych i bieżących opłat czynszowych, o dofinansowanie opłat za energię elektryczną, za gaz, pokrycie kosztów zakupu środków czystości z uwzględnieniem zagrzybienia, pokrycie kosztów spłaty pożyczki i pokrycia debetu na koncie bankowym oraz o pokrycie kosztów związanych z korzystaniem z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych. Organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 maja 2007 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas okresowy do dnia 31 maja 2009 r. i otrzymuje rentę inwalidzką, która po waloryzacji wynosi 441,33 zł. Ponadto otrzymuje również zasiłek stały w wysokości 81,44 zł. Łączny dochód skarżącego wynosi zatem 552,77 zł i przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł, o kwotę 45,77 zł. Z uwagi na powyższe przyznanie skarżącemu zasiłków celowych było niemożliwe z przyczyn formalnoprawnych. Organ I instancji zaznaczył, że skarżący powinien rozważyć możliwość uzyskania dodatkowego dochodu z uwagi na fakt posiadania mieszkania. W ocenie organu powinien w szczególności rozważyć możliwość jego wynajęcia, sprzedaży lub zamiany na mniejsze. W wydanych decyzjach organ zaznaczył ponadto, że skarżący od lat objęty jest pomocą, jednakże nie współpracuje w sposób należyty z pracownikiem socjalnym, co zgodnie z regulacją art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W związku z powyższym w sytuacji, w której skarżący posiada możliwość uzyskania przychodów z innych źródeł, a odmawia podjęcia działań, które pozwoliłby na poprawę jego sytuacji materialnej, odmowa przyznania pomocy finansowej na żądane cele jest uzasadniona. Organ I instancji podkreślił również, że udzielając pomocy finansowej bierze pod uwagę w pierwszej kolejności osoby spełniające kryterium dochodowe oraz osoby wymagające udzielenia pomocy w zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb życiowych. Zatem przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z dojazdami na leczenie i rehabilitację nie jest uzasadnione. Organ I instancji zaznaczył, że skarżący był wielokrotnie informowany przez pracownika socjalnego o możliwości wyrobienia legitymacji uprawniającej do przejazdów ze zniżką, co poprawiłoby jego sytuację finansową, jednakże legitymacji takiej nie wyrobił, nie podając powodu. W odniesieniu do żądania przyznania pomocy na dofinansowanie zaległych i bieżących opłat czynszowych organ I instancji wskazał, że skarżący na bieżąco opłaca wszystkie rachunki, a zatem mimo braku pomocy jest on w stanie we własnym zakresie uiszczać opłaty mieszkaniowe. Udzielenie natomiast pomocy na uregulowanie opłat za energię elektryczną i gaz jest zdaniem organu I instancji nieuzasadnione, gdyż należności za energię elektryczną są regulowane na bieżąco w formie stałego zlecenia z konta bankowego skarżącego. Na bieżąco reguluje też skarżący opłaty za gaz. Żądanie udzielenia pomocy finansowej na środki czystości, z uwzględnieniem środków likwidujących zagrzybienie nie mogło zostać uwzględnione. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnych dowodów zakupu środków czystości. Ośrodek nie był zatem w stanie określić w jakiej wysokości skarżący poniósł wydatki za zakup środków czystości. Za nieuzasadnione uznał organ I instancji żądanie skarżącego przyznanie pomocy finansowej na likwidację pożyczki bankowej i likwidację debetu na koncie bankowym. Organ wskazał w tym zakresie, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów zaciągnięcia pożyczki (pożyczek) jak i nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego istnienie debetu na koncie skarżącego. Ponadto, zaznaczył organ I instancji, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, takich jak m.in. koszt zakupu żywności, leków, opału, odzieży. Do katalogu tego nie można zaliczyć pożyczki czy też debetu na koncie. Bezzasadnym uznał również organ I instancji żądanie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z korzystaniem przez skarżącego z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych. Wskazał organ, że skarżący nie przedstawił na tą okoliczność żadnego dowodu. Podkreślił organ, że skoro zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, to do tej nie można zaliczyć korzystania z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania w wyżej wskazanych sprawach art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Odwołania od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył M. P. opisując w nich swoją trudną sytuację życiową oraz wnosząc o uchylenie tych decyzji w całości i przyznanie mu zasiłków. Decyzjami z dnia 12 lutego 2009 r. znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Kolegium, działające jako organ odwoławczy przywołało w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazując, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód przekracza kryterium dochodowe wynikające z ustawy. Mając na uwadze dochody skarżącego oraz jego własne możliwości związane ze sprzedażą czy wynajęciem mieszkania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że jest on w stanie samodzielnie regulować opłaty za dojazdy na zabiegi lecznicze i rehabilitację. Zdaniem Kolegium skarżący jest w stanie samodzielnie regulować opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, za energię elektryczną i gaz. W ocenie organu odwoławczego skarżący może też nabyć środki czystości wykorzystując na ten cel własne środki. Zgodziło się z organem I instancji, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na pokrycie pożyczki bankowej i debetu na koncie, jak i na pokrycie kosztów związanych z dojazdami na leczenie i rehabilitację oraz korzystanie z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych. Kolegium zgodziło się więc ze stanowiskiem organu I instancji, że w niniejszych sprawach nie zaszły żadne szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącemu pomocy na wnioskowane przez niego cele. W ocenie Kolegium decyzje organu I instancji są prawidłowe, a zatem należało utrzymać je w mocy. Skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2009 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. P. podnosząc w nich, że w jego ocenie, organy administracyjne w sposób nierzetelny ustaliły jego sytuację zdrowotną i materialną oraz naruszyły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia: prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Dokonane przez organy orzekające w niniejszych sprawach ustalenia w zakresie wysokości uzyskiwanego przez skarżącego dochodu nie budzą wątpliwości. Bezsprzecznie, skoro z akt administracyjnych wynika, że dochodem skarżącego jest renta inwalidzka, która po waloryzacji wynosi 441,33 zł oraz zasiłek stały w wysokości 81,44 zł., co daje łączny dochód skarżącego w wysokości 552,77 zł, to zostało przekroczone kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej -. 477 zł – warunkujące w świetle art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Zasadnie zatem stwierdziły organy, że pomoc w formie zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej z przyczyn formalnoprawnych nie mogła być skarżącemu udzielona. Organy rozważyły też możliwość udzielenia skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego (art. 41 ustawy) uniezależnionego, w świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej, od kryterium dochodowego, co jako obowiązek podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Trafnie też organy podniosły, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej. Za taką należy uważać tylko tą, która związana jest z egzystencją, z codziennym życiem i codziennym zaspokajaniem potrzeb żywieniowych, zdrowotnych, mieszkaniowych, edukacyjnych. Argumenty podniesione przez organy, że za taką potrzebę nie można uznać spłaty zaciągniętej pożyczki, czy powstałego debetu na koncie są w pełni uzasadnione. W orzecznictwie w tym zakresie wypowiedziany został pogląd, ze spłata kredytu nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową i pogląd ten w pełni należy podzielić (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 291/07 i 292/07). Korzystanie z szatni podczas zabiegów rehabilitacyjnych, dojazdów na leczenie i rehabilitację, pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej i gazu, czy też spłata zaległości czynszowych także za taką potrzebę nie mogą być uznane. Organ w sposób wystarczający uzasadnił motywy odmowy przyznania skarżącemu świadczeń w formie zasiłków celowych. Jakkolwiek przyznanie zasiłku celowego specjalnego nie jest warunkowane spełnieniem ustawowego kryterium dochodowego, to jednak nie oznacza to, jak słusznie zauważa sąd w wyroku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 707/08, że organ nie może abstrahować przy ocenie sytuacji skarżącego od dochodu. W rozpatrywanej sprawie organy wykazały, że posiadane przez skarżącego w odniesieniu do części żądań wystarczają na pokrycie potrzeb, o których dofinansowanie skarżący się domagał. Sytuacja zaś skarżącego w żaden sposób nie może być uznana za szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Za taką uznać należy sytuację występującą okazjonalnie, która powstała w wyniku zbiegu niefortunnych wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W tym względzie ustalenia organów nie można uznać za dowolne skoro z materiału dowodowego wynika, że skarżący reguluje wszystkie opłaty mieszkaniowe regularnie, a zatem w należytej dbałości o swoje interesy. Nic nie wskazuje, aby jego sytuacja materialna i zdrowotna odcinała się w sposób drastyczny od sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc społeczną. W związku z powyższym skoro organy uzasadniły podjęte w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcia, nie można postawić im zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy obu instancji wykazały w sposób dostateczny, że w tym wypadku indywidualny interes prawny skarżącego, stojący w kolizji z interesem społecznym (publicznym), nie zasługuje na uwzględnienie i nie może zyskać przewagi nad tym drugim (art. 7 k.p.a.). Mając na względzie normy wskazujące im zadania, cele i kryteria działania oraz to, że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej uznać należało stanowisko ich za prawidłowe, zwłaszcza, że mają one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym, w szczególności tym, którym z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Organy obu instancji przy wydawaniu kontrolowanych rozstrzygnięć nie naruszyły zatem ram uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargi oddalił.