III SA/Kr 416/15

WyrokWSA w Krakowie2015-08-27

Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Bożenna Blitek, Janusz Bociąga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kontrola drogowa przeprowadzona przez nieumundurowanych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, którzy okazali legitymację służbową dopiero po zakończeniu przejazdu kontrolnego, jest zgodna z prawem i czy naruszenie obowiązku okazania legitymacji służbowej przed rozpoczęciem czynności kontrolnych dyskwalifikuje protokół kontroli jako dowód?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kontrola przeprowadzona przez nieumundurowanych inspektorów jest dopuszczalna, jeśli nie wymaga zatrzymania pojazdu poza przystankami, a celem jest obserwacja przewozu w naturalnych warunkach. Nawet jeśli inspektor nie okazał legitymacji przed rozpoczęciem kontroli, nie ma to wpływu na ważność protokołu kontroli jako dowodu, ponieważ nie przesądza on o nałożeniu kary, a skarżący nie przedstawił przeciwdowodu podważającego ustalenia protokołu. Kluczowe naruszenia zostały bezspornie ustalone.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na L. J. karę pieniężną za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków zezwolenia, tj. pobieranie należności niezgodnie z cennikiem (niezastosowanie ulgi dla osoby niepełnosprawnej) oraz nieprzestrzeganie ustalonej trasy przejazdu (pominięcie przystanku). Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. L. J. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym prowadzenie kontroli przez nieumundurowanych inspektorów bez okazania legitymacji przed jej rozpoczęciem oraz udział inspektorów-świadków w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi L. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: A w R na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 23 grudnia 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] nałożył na L. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą L. J. A karę pieniężną w wysokości 5000,00 zł. Organ stwierdził, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących - ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków dotyczących: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków oraz pobieranie należności za przewóz osoby pojazdem wykonującym regularny przewóz niezgodnie z cennikiem opłat podanym do publicznej wiadomości. Podczas kontroli pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...], w dniu 24 listopada 2014 r. w miejscowości A, ustalono, że pojazdem wykonywano regularny krajowy przewóz osób na trasie A - W - A na podstawie wypisu nr [...] z licencji nr [...] oraz wypisu nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób. Pojazdem kierował K. K. W trakcie wykonywania przewozu na trasie W — A kierowca wydał pasażerce bilet niezgodnie z cennikiem. Pasażerka przy wsiadaniu do pojazdu okazała kierowcy legitymację osoby niepełnosprawnej upoważniającą do ulgi ustawowej za przejazd w wysokości 49%. Kierowca zażądał od pasażerki kwotę 2 zł za przejazd i wydał paragon fiskalny. Pasażerce udzielono ulgi handlowej w wysokości 50 gr przy cenie biletu normalnego 2,50 zł. W trakcie przesłuchania w charakterze świadka pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań pasażerka zeznała, iż poinformowała kierowcę o tym, że jest osoba niepełnosprawną i okazała legitymację osoby niepełnosprawnej. Ponadto świadek zeznał, że wielokrotnie jeździła na linii W - A i pokazywała kierowcy legitymację osoby niepełnosprawnej, mimo to nigdy nie były respektowane przysługujące jej jako osobie niepełnosprawnej ulgi za przejazd. W toku kontroli stwierdzono ponadto nieprzestrzeganie zapisów ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Kierowca w miejscowości A nie wjechał na przystanek autobusowy w A lecz zatrzymał się w zatoce na ul. K, która nie jest oznaczona jako przystanek i wysadził kilku pasażerów. Kierowca pominął przystanek oznaczony, jako "Dworzec autobusowy w A". Okoliczności opisane w protokole kontroli [...] z dnia 24 listopada 2014 r. zostały zaobserwowane przez nieumundurowanych inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, którzy znajdowali się w charakterze pasażerów w kontrolowanym pojeździe. Protokół kontroli został podpisany przez kontrolującego i kontrolowanego. W ocenie organu I instancji strona nie dołożyła staranności celem uniknięcia popełnienia naruszeń wynikających z działań kierowcy, za którego ponosi odpowiedzialność. Kierowca wykonując przewóz regularny na trasie A – W – A, aż dwukrotnie uchybił warunkom określonym w zezwoleniu. Stosownie do art. 69 ust. 1a pkt 2 ustawy o transporcie drogowym inspektor może wykonywać bez umundurowania czynności kontrolne podczas kontroli przewozów regularnych, o ile nie wymaga to zatrzymania pojazdów na drodze poza przystankami. W niniejszej sprawie nieumundurowani inspektorzy wsiedli do pojazdu w momencie rozpoczęcia kursu. Skontrolowanie prawidłowości przewozu osób wymagało tego, by kierowca nie wiedział, iż podlega kontroli. Obecność umundurowanego inspektora byłaby bez wątpienia swoistego rodzaju formą psychicznego i emocjonalnego nacisku na kierowcę w kierunku przestrzegania warunków udzielonego zezwolenia. Podczas kontroli nie zachowano elementarnych wymogów bezpieczeństwa do których należy niewątpliwie zatrzymywanie się i wysadzanie pasażerów na określonych przystankach. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego uznał, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wspólnotowych. Od tej decyzji L. J. wniósł odwołanie zarzucając organowi naruszenie art. 70 ust. 1 a ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem strony czynności kontrolnych środków transportu inspektor dokonuje się po okazaniu kierującemu legitymacji służbowej. Tymczasem w niniejszej sprawie czynności kontrolne były prowadzone na długo przed okazaniem kierowcy legitymacji służbowych, co sam organ nazywa w protokole kontroli "przejazdem kontrolnym". Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych poprzez zaniechanie zapewnienia stronie czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka (art. 79 K.p.a.) oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Zdaniem strony doszło również do naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegającego na niedokonaniu w uzasadnieniu decyzji prawidłowego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej przyjętego przez organ rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W ocenie organu odwoławczego analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie kontroli daje pełny obraz stanu faktycznego sprawy. Bezsprzecznie w chwili kontroli nastąpiło pobranie należności za przewóz osoby pojazdem wykonującym regularny przewóz niezgodnie z cennikiem opłat podanym do publicznej wiadomości oraz wykonywano przewóz regularny z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. Organ wskazał, że bezsprzeczne jest naruszenie określone w Ip. 2.6 załącznika do ustawy o transporcie drogowym bowiem kierowca pobrał opłatę w wysokości 2 zł. Natomiast zgodnie z okazanym cennikiem, znajdującym się w aktach sprawy oraz obowiązującymi ustawowymi zniżkami dla osób niepełnosprawnych, za przejazd z W do A opłata powinna wynosić 1,28 zł. Powyższa kwota wynika z taryfy stawek. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że co prawda pasażerka okazała mu białą legitymację ze zdjęciem, jednak nie zauważył on dokładnie co to jest za dokument, gdyż wsiadało kilka osób na przystanku. W rozpatrywanej sprawie doszło zatem do rozbieżności w wysokości ceny biletu określonej w cenniku oraz w wysokości opłaty, którą w rzeczywistości pobrał kierowca. Zdaniem organu II instancji z akt sprawy bezspornie wynika, że za przejazd na trasie W - A wydano pasażerce E. S., bilet niezgodny z cennikiem (nie zastosowano wobec niej ustawowej ulgi za przejazd w wysokości 49%.). Ponadto niepodważalnym faktem w ocenie organu odwoławczego jest również naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu tj. kierowca w miejscowości A nie wjechał na przystanek autobusowy oznaczony jako "Dworzec autobusowy w A" lecz zatrzymał się z zatoce na ul. K, która nie jest oznaczona jako przystanek i tam wysadził kilku pasażerów. Potwierdzają to m.in. zeznania kierowcy, który zeznał do protokołu, że nie wjeżdża na dworzec autobusowy w A ze względu na prośby pasażerów oraz z uwagi na fakt, iż po remoncie nawierzchni na drodze ciężko jest wjechać na główną drogę. Niniejszy stan faktyczny potwierdza protokół kontroli nr [...] z dnia 24 listopada 2014 r., który został podpisany przez kierowcę K. K. Organ stwierdził, że protokół kontroli, jako podstawowy dowód w sprawie, sporządzony przez organ kontrolny, ale przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wizji zdarzeń, jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca podczas kontroli jest faktycznie jedynym reprezentantem podmiotu wykonującego przejazd. Ustawodawca przyjął bowiem założenie, iż wiarygodny materiał dowodowy, w tak uproszczonym postępowaniu, jakim jest kontrola drogowa pojazdu, można zgromadzić jedynie "na gorąco" w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych. Ponadto strona w wyjaśnieniach przesłanych w dniu 15 grudnia 2014 r. oraz w złożonym odwołaniu od przedmiotowej decyzji nie kwestionowała stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 69 ust. 1 a pkt 2 ustawy o transporcie drogowym inspektor może wykonywać bez umundurowania czynności kontrolne podczas kontroli przewozów regularnych, o ile nie wymaga to zatrzymania pojazdów na drodze poza przystankami. W niniejszej sprawie nieumundurowani inspektorzy wsiedli do pojazdu w momencie rozpoczęcia kursu. Organ II instancji podzielił stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który uznał, że skontrolowanie prawidłowości, rzetelności i zgodności z udzielonym zezwoleniem wykonywania przewozu osób wymagało tego, by kierowca nie wiedział, iż podlega kontroli. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zatrzymania pojazdu przez nieumundurowanego inspektora. Kierowca zatrzymał pojazd na końcowym przystanku w miejscowości A, na którym inspektor przeprowadził kontrolę. Natomiast nieumundurowani inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zostali jedynie przesłuchani w charakterze świadków na okoliczności obserwacji poczynionych podczas przejazdu. W ocenie organu II instancji, organ pierwszej instancji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Organ I instancji nie dopuścił się w obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny. Dlatego też organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. L. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 70 ust. 1 a ustawy o transporcie drogowym, polegające na prowadzeniu przez organ pierwszej instancji czynności kontrolnych w przemieszczającym się środku transportu z pominięciem obowiązku okazania legitymacji służbowej, a także naruszenie art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a., polegające na udziale w postępowaniu pracowników organu pierwszej instancji pełniących rolę świadków. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych dokonano w oparciu o kontrolę należącego do skarżącego środka transportu (autobusu), którą inspektorzy organu pierwszej instancji prowadzili na długo przed okazaniem kierującemu legitymacji służbowej, co sam organ nazywa "przejazdem kontrolowanym". Postępowanie inspektorów pozostaje w jawnej sprzeczności z literalnym brzmieniem przepisów ustawy normujących sposób prowadzenia kontroli. W ocenie skarżącego nie można w drodze wykładni celowościowej pomijać literalne brzmienie przepisów normujących sposób kontroli działalności obywatela (przedsiębiorcy), albowiem przepisy te stanowią gwarancję zachowania praw i wolności obywatelskich. Ich naruszanie przez organy państwa prowadzi do niekontrolowanego, pozaustawowego ograniczania tychże praw i wolności, pozostając w sprzeczności z założeniami państwa prawa. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a.. Organ pierwszej instancji oparł swe ustalenia na zeznaniach świadków w osobach dwóch, nieumundurowanych inspektorów, dokonujących tzw. "przejazdu kontrolowanego" należącym do skarżącego środkiem transportu. Jednocześnie powyżsi inspektorzy, po ujawnieniu swej tożsamości wobec kierowcy autobusu, prowadzili czynności kontrolne. W ocenie skarżącego prowadzący kontrolę pracownicy organu podlegali wyłączeniu od udziału w postępowaniu, w tym od prowadzenia dalszych czynności kontrolnych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na tle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; zwanej dalej "P.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z powodu naruszeń przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414). Przyjęty przez organy stan faktyczny sprawy jest bezsporny, a ponadto potwierdzony ustaleniami zawartymi w protokole kontroli nr [...]. Z protokołu wynika, że w dniu 24 listopada 2014 r. w miejscowości A przeprowadzono kontrolę autobusu marki Mercedes – Benz o nr rej. [...] prowadzonego przez kierowcą K. K. Podczas przejazdu na trasie W – A stwierdzono, że kierowca wydał pasażerce bilet niezgodnie z cennikiem. A ponadto w toku kontroli stwierdzono nieprzestrzeganie zapisów ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Kierowca w miejscowości A nie wjechał bowiem na przystanek autobusowy w A lecz zatrzymał się w zatoce na ul. K, która nie jest oznaczona jako przystanek i wysadził kilku pasażerów. Kierowca pominął przystanek oznaczony jako "Dworzec autobusowy w A". W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 18b ust. 1 pkt 2, 4, 6 i pkt 7 oraz ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o transporcie drogowym przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według następujących zasad: 1/ rozkład jazdy jest podawany do publicznej wiadomości przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach autobusowych; 2/ należność za przejazd jest pobierana zgodnie z cennikiem opłat, a pasażer otrzymuje potwierdzenie wniesienia opłaty w postaci biletu wydanego zgodnie z przepisami o kasach rejestrujących; 3/ cennik opłat został podany do publicznej wiadomości przy kasach dworcowych oraz w każdym autobusie wykonującym regularne przewozy osób, przy czym cennik opłat musi także zawierać ceny biletów ulgowych: a) określone na podstawie odrębnych ustaw, a w szczególności ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2012 r. póz. 1138), b) wynikających z uprawnień pasażerów do innych ulgowych przejazdów, jeżeli podmiot, który ustanowił te ulgi, ustalił z przewoźnikiem w drodze umowy warunki zwrotu kosztów stosowania tych ulg. Zgodnie z warunkami przewozu osób określonymi w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18 podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się: 1/ pobierania należności za przejazd niezgodnie z cennikiem opłat podanym do publicznej wiadomości pasażerów; 2/ naruszania warunków przewozu osób określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i ust. 1 a ustawy o transporcie drogowym w zezwoleniu określa się w szczególności: warunki wykonywania przewozów; przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości, w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów; miejscowości, w których znajdują się przystanki - przy przewozach regularnych osób. Załącznikiem do zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązujący rozkład jazdy. Zważywszy jednak na zarzuty sformułowane przez skarżącego w odwołaniu i wymienione w skardze, istotę niniejszego sporu sądowoadministracyjnego można sprowadzić do odpowiedzi na dwa pytania: czy doszło do naruszenia przewidzianego w art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym obowiązku okazania przez inspektora, który dokonał kontroli, legitymacji służbowej, a w razie odpowiedzi przeczącej – ewentualnie – jakie konsekwencje dla sprawy wynikają z zaniedbania tej powinności. Wedle art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym, czynności kontrolnych przemieszczających się środków transportu inspektor dokonuje po okazaniu kierującemu legitymacji służbowej. Strona konsekwentnie utrzymuje, że w niniejszej sprawie inspektorzy legitymację okazali dopiero po przeprowadzeniu kontroli. Podkreślenia wymaga że zarzut ten nie został poparty zaoferowaniem przez stronę jakiegokolwiek dowodu, fakt ten potwierdzającego. Nawet w skardze nie wskazuje jej autor żadnej okoliczności, która zaistnienie takiego faktu co najmniej by uprawdopodobniał. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie (z dnia 10 marca 2009 r., VI SA/Wa 2484/2008), w którym zwrócono uwagę na specyfikę postępowania kontrolnego pojazdu, a także obarczono kontrolowanego powinnością czynnego udziału w czynnościach kontrolnych i zgłaszania na bieżąco wszelkich zastrzeżeń i uwag, które powinny być ujęte protokołem kontroli. W rozpoznawanym przypadku nie zgłoszono zaś żadnych zastrzeżeń. W świetle dowodu rzeczowego (protokołu z przesłuchania kierowcy), bardziej prawdopodobny jawi się zatem wniosek o wykonaniu przez kontrolującego powinności okazania legitymacji, skoro kierowca nie miał zastrzeżeń co do statusu służbowego osoby kontrolującej (i przesłuchującej). Odmienne twierdzenie strony skarżącej okazuje się być gołosłowne i wynikające prawdopodobnie z przyjętej linii obrony własnych interesów spółki. Nawet gdyby założyć, że inspektor transportu drogowego, który dokonał kontroli a następnie przesłuchał kierowcę, nie okazał swojej legitymacji służbowej, powstaje pytanie o konsekwencje naruszenia art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym. Biorąc pod uwagę czysto formalny punktu widzenia wypada zauważyć, iż sam prawodawca nie wiązał zapewne z czynnością okazania legitymacji służbowej istotniejszych skutków, skoro we wzorze protokołu z kontroli, określonym w załączniku Nr 1 do przywołanego rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 lipca 2013 r., nie wyeksponowano osobnego miejsca na wykazanie, czy osoba przeprowadzająca kontrolę, wykonała obowiązek nałożony w art. 70 ust. 1a ustawy, czy też powinności tej nie zrealizowała. Taka postawa normodawcy jest zresztą w pełni zrozumiała. Wyniki kontroli, ujęte w dwóch dokumentach urzędowych (w protokole z kontroli i w protokole z przesłuchania kierującego pojazdem pracownika strony skarżącej) stanowiły przecież jedynie podstawę do wszczęcia – z urzędu – postępowania w sprawie o ewentualne ukaranie skarżącego za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem warunków dokonywania przewozu tego rodzaju. Wyniki kontroli nie przesądzały natomiast absolutnie o tym, czy wobec strony zostanie zastosowana kara pieniężna, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Uwzględniając sens i znaczenie obowiązku określonego w art. 70 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym nawet gdyby założyć zaistnienie w sprawie naruszenia tego przepisu, to naruszenie to nie miałoby, w istocie żadnego znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia podjętego przez organy. Jedyny istotny element stanu faktycznego, który przemawiał za koniecznością nałożenia na spółkę kary, został bezspornie ustalony przez organy orzekające w sprawie. Skarżący bowiem nigdy nie kwestionował, że w chwili kontroli nastąpiło pobranie należności za przewóz osoby pojazdem wykonującym regularny przewóz niezgodnie z cennikiem opłat podanym do publicznej wiadomości oraz wykonywano przewóz regularny z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. Nie sposób także uznać za zasadne zarzuty skargi przeprowadzenia kontroli przez nieumundurowanych inspektorów. Stosownie bowiem do art. 69 ust. 1a pkt 2 ustawy o transporcie drogowym inspektor może wykonywać bez umundurowania czynności kontrolne podczas kontroli przewozów regularnych, o ile nie wymaga to zatrzymania pojazdów na drodze poza przystankami. W niniejszej sprawie inspektorzy wsiedli do pojazdu w momencie rozpoczęcia kursu. W tym zakresie orzecznictwo sądowe akceptuje też dopuszczalną okoliczność przeprowadzenia kontroli przez nieumundurowanego inspektora (por. np. wyrok NSA z dnia 8 maja 2014r., II GSK 383/13). Skontrolowanie prawidłowości, rzetelności i zgodności z udzielonym zezwoleniem wykonywania przewozu osób wymagało tego, by kierowca nie wiedział, iż podlega kontroli. Jest bowiem niemalże stuprocentowe to, że gdyby o fakcie kontroli został uprzedzony, właśnie poprzez stwierdzenie wsiadania do pojazdu umundurowanego inspektora transportu drogowego, ten właśnie kurs prowadziłby w sposób zgodny ze zezwoleniem, ze szczególną starannością wykonywałby przewóz. Przeprowadzana wówczas kontrola nie odniosłaby założonego celu – sprawdzenia prawidłowości wykonywania przewozu. W tego typu kontrolach chodzi zaś o to by zaobserwować w warunkach naturalnych wykonywany przewóz, tj. bez dodatkowych czynników wpływających na prawidłowość prowadzonego przewozu. Nie można za typową dla wykonywanego przewozu uznać sytuację, w której każdy kurs pojazdu jest poddawany kontroli. Ta bowiem jest dokonywana na zasadzie losowego wyboru. Obecność umundurowanego inspektora byłaby bez wątpienia swoistego rodzaju formą psychicznego i emocjonalnego nacisku na kierowcę w kierunku przestrzegania warunków udzielonego zezwolenia. Nie sposób też zarzucić protokołowi kontroli, jak i zeznaniom inspektorów niewiarygodności. Protokół z tego rodzaju czynności stanowi zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. dopuszczony przez prawo dowód w sprawie. Sporządzony w sposób prawidłowy, nie zawierający rozbieżności protokół kontroli stanowi dokument urzędowy sporządzony przez uprawniony organ w zakresie należących do tego organu kompetencji na okoliczności w nim zawarte. Analiza spornego w sprawie protokołu kontroli pozwala na stwierdzenie, że został on sporządzony w sposób prawidłowy, nie zawiera żadnych sprzecznych czy mogących wywoływać jakiekolwiek rzeczywiste wątpliwości stwierdzenia. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że uwzględniając cel, jak również logikę czynności kontrolnych przeprowadzanych przez uprawnione organy administracji publicznej na podstawie ustawy o transporcie drogowym stwierdzić należy, że istota protokołu z kontroli, wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny, a nie stan prawny. W konsekwencji powinien on czynić zadość wymogom określonym w art. 68 K.p.a. Jako zaś dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe i w ich zakresie działania, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2008 r., II GSK 50/08). Będąc w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, w zakresie odnoszącym się do jego treści nie może zawierać żadnych wątpliwości co do rzeczywistych faktycznych okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2011 r., II GSK 1003/10; z dnia 17 lutego 2010 r., II GSK 378/09). Oczywiście wobec tego, iż ustawodawca wprowadza zasadę równej mocy dowodowej poszczególnych dowodów możliwe jest podważenie zapisów protokołu kontroli. W tym celu strona powinna przeprowadzić przeciwdowód. Jak bowiem podnosi orzecznictwo sądowe nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że protokół kontroli posiada szczególną moc dowodową i uzasadnia pominięcie przeciwdowodów. Czym innym jest jednakże wiarygodność poszczególnych środków dowodowych na tle całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2007r., II GSK 246/07, LEX nr 494068). Takiego przeciwdowodu co do treści protokołu kontroli skarżący jednakże nie przeprowadził. W tym stanie faktycznym, zwłaszcza wobec przyznania przez samego kierowcę realizującego kurs, nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, iż transport osób nie był realizowany zgodnie ze zezwoleniem, Organ - dokonując oceny okoliczności faktycznych - nie przekroczył w ocenie sądu granic swobodnej oceny dowodów, a ocena ta – tak jak tego wymaga art. 80 K.p.a. – została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego i jest prawidłowa, logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym. Zaprezentowane przez organ rozważania są konsekwentne, spójne, a wyciągnięte wnioski ze zgromadzonego materiału dowodowego jak najbardziej uzasadnione. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 K.p.a., zamieszczono w nim mające zastosowanie przepisy prawne wraz z ich wykładnią jak wskazano okoliczności faktyczne będące podstawą ustaleń. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło