III SA/Kr 420/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków S. J. i T. J. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. i T. J. na decyzję Wojewody z dnia 11 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: oddalić wnioski. Skarżący w złożonych na urzędowych formularzach "PPF" wnioskach o przyznanie prawa pomocy zaznaczyli, że domagają się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych obejmujące wpis od skargi ustalony na kwotę 100 zł. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podali, że pozostaje ze sobą oraz dwojgiem wnucząt we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 129 m2. Nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Z wyjaśnień skarżących wynika, że stałe miesięczne dochody ich gospodarstwa domowego szacować należy łącznie na kwotę 4292,16 zł. Uzasadniając swoje starania podali, że skarżący otrzymuje 1055,99 zł emerytury a skarżącą 924,55 zł emerytury. Z uwagi na stan zdrowia skarżącego i jednego z wnuków skarżąca sprawuje nad nimi opiekę. W związku z opieką nad wnukiem otrzymuje pomoc pieniężną w kwocie 810 zł. Drugi z wnuków pracuje i otrzymuje najniższe wynagrodzenia tj. 1400 zł. Skarżąca także boryka się z problemami zdrowotnymi. Do wniosków skarżący doręczyli kopie odcinków swoich emerytur. Potwierdzają one wysokość deklarowanych świadczeń. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożyli oświadczenia, które są wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze, rodzina ma zapewnione źródło dochodu w wysokości ok. 4000 zł. Po drugie wymagane koszty sądowe, na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł i nie pozostają w takiej dysproporcji z wykazanymi przez skarżącego stałymi miesięcznymi dochodami by ich poniesienie groziło skarżącemu zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób aby nie był w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Po trzecie, skarżący nie podjęli nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów. Skoro zaś rodzina dysponuje stałym dochodem zaś wysokość przewidywanych kosztów sądowych nie przekracza środków jakimi ona dysponuje a równocześnie skarżący nie podjęli nawet próby dokładniejszego wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji rodziny to przyznanie w takich warunkach prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie ich od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.